03 juni 2011

Het geslacht der engelen

 

Een patiënt is een klant. Een bijzondere klant misschien, maar hij blijft een afnemer van goederen en diensten.  Daarom zou het niet meer dan normaal zijn in een goed werkende markt dat de aanbieders en hulpverleners  hun producten en hun service in overeenstemming zouden brengen met de wensen van die klant. Die klant heeft er alle belang bij om zich te organiseren want pas op die manier kan hij samen met een sterke patiëntenvereniging en met zorgverzekeraars voldoende tegenwicht bieden aan de aanbodmacht. Een beetje parallel met wat Testaankoop doet  voor een sterke consumentenbeweging. Niet  iedereen is er lid van, maar iedere consument profiteert mee.

 

Je zou denken dat in deze eeuw van de communicatie de kracht van de patiëntenvereniging  zou zijn toegenomen, maar het tegendeel is waar. Over het algemeen genomen leiden de patiëntenverenigingen een wat teruggetrokken bestaan. De uitzonderingen zijn organisaties van kankerpatiënten, diabetespatiënten, hartpatiënten en astmapatiënten. Teleurstellend want alleen  een stevige patiëntenvereniging is als enige in staat  om de focus echt bij de patiënt te leggen.

Een reden hiervoor is dat veel patiëntenverenigingen te weinig middelen hebben en dat ze de weinige middelen waarover ze zouden kunnen beschikken zelf naar de verdommenis helpen. Dat maakt de  patiëntenverenigingen kwetsbaar: mogelijk krijgen fabrikanten, farmaceuten en zorgverzekeraars te veel invloed op patiëntenverenigingen in ruil voor financiële gunsten. Een andere reden waarom patiëntenverenigingen het lastig hebben, is dat het moeilijk voor ze is om voldoende kennis binnen te halen om inhoudelijk tegenspel te kunnen bieden. De grote patiëntenverenigingen investeren in wetenschappelijk onderzoek en onderhouden contacten met specialisten, dus daar is voldoende kennis aanwezig. Zij krijgen ook de nodige weerklank in de pers.  De rest verliest zich in gevloek in achterkamertjes. In de ideale situatie zouden patiëntenverenigingen hun stem meer moeten laten horen, bijvoorbeeld in de discussie over dure geneesmiddelen en de wijze waarop de minister zijn beleid voert, in de wijze waarop verzekeringsartsen met hun patiënten omspringen en de arrogantie van het ambtenarenapparaat. De kans dat dat negatieve gevolgen krijgt voor chronisch zieke patiënten is reëel aanwezig.  De zorgverzekeraars, zijnde de ziekenfondsen,  zijn in deze discussie niet de juiste vertegenwoordigers voor chronische patiënten, omdat zij naast de chronisch zieken ook de belangen van de gezonde, niet zieke verzekerden ruimschoots behartigen. De tijd is niet veraf dat ze die twee segmenten tegen elkaar uit gaan spelen. Nu al gaan er stemmen op tegen de gezondheidsconsumptie van de babyboomers –lees: chronische patiënten te weeg-  en het feit dat de jongere generaties daar hard moeten voor werken en  dus bijdragen. Verzekeraars noemen dat dan premiebeheersing. Dat is hun goed recht, maar de vraag is of (chronische) patiënten daar wel bij gebaat zijn. Ik herinner me de argumentatie van Marc Justaert in de Gazet van Antwerpen, naar aanleiding van de zaak Coucke/Uyttersprot  dat beide artsen  “vooral dure medicatie voorschreven, ten koste van al die ‘gewone patiënten’ “.  Justaert weet dat de belangen van een gezonde verzekerde en die van een chronische patiënt niet parallel lopen. De chronisch zieke is gewaarschuwd.

 

Ik vind dat patiëntenverenigingen hun verantwoordelijkheid  moeten oppakken en meer in de bres moeten springen voor de chronisch zieken en niet voor zichzelf. De belangenbehartiging van patiënten kan niet uitsluitend toevertrouwd worden aan zorgverzekeraars. Daarvoor hebben ze toch te veel divergerende belangen. Een sterke rol van de patiëntenvereniging is meer dan ooit gewenst, niet alleen als tegenwicht tegen de zorgaanbieders maar minstens zo zeer als tegenwicht tegen de langzamerhand ongecontroleerde macht van de zorgverzekeraars. Ik pleit daarom hier met nadruk voor een sterkere rol voor patiëntenverenigingen, maar daar moeten ze dan  wel hun meningsverschillen voor opzij zetten. Bij de val Byzantium discussieerden de Grieken aan het hof van de basileus over het geslacht der engelen. Ondertussen kropen de Turken over de stadsmuur.

 

Marc van Impe

 

09:16 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (1)

01 juni 2011

De subsidiekraan gaat dicht

De Nederlandse minister van Volksgezondheid draait de subsidiekraan voor  patiënten- en gehandicaptenorganisaties dicht:  de overheid wil het totale subsidiebedrag terugbrengen van 43 miljoen naar 25 miljoen euro in 2015.  De minister wil meer bereiken met minder geld. Vooral de versnippering van het landschap zit de overheid dwars. 

In totaal zijn er in Nederland nu circa tweehonderd patiëntenorganisaties. “Voor doven is er een aparte organisatie voor wie zo geboren is, en een andere voor wie zo geworden is. Aan die versnippering betalen we niet meer mee. Wie samenwerkt, krijgt geld”, stelt de minister in dagblad Trouw. Door de afbouw van subsidies hoopt Schippers dat er sterkere patiëntenorganisaties ontstaan die een stevige rol spelen bij de ontwikkeling van richtlijnen en standaarden voor een betere kwaliteit van de behandeling. De minister en zijn staatssecretaris  zeggen te begrijpen dat de ingreep pijn gaat doen. "Maar Nederland kruipt uit een diep financieel en economisch dal. Bezuinigingen zijn nodig en daar moet iedereen aan bijdragen,"  zegt zij.

De maatregel zat er aan te komen.

 

Ook in ons land is de versnippering onder de patiëntenbewegingen groot. En daar is vooral de patiënt de dupe van. Wie hierover uitspraken wil doen begeeft zich echter in zwaar weer.  Want patiëntenorganisaties , zeker als het gaat om relatief jonge bewegingen, zijn zeer emotioneel geladen. En bij een teveel aan emotie is de ratio ver van huis. Daarom is het goed een analyse te maken van de ontstaansgeschiedenis van de verschillende organisaties. 

 

Grosso modo kan men stellen dat er drie soorten organisaties zijn. De eerste groep situeert zich aan de rand van de bestaande belangengroepen, meestal de ziekenfondsen.  Een ziekenfonds is in deze tijden een verzekeraar als een andere. Ook al doet hij zich anders voor. Het gaat om marktaandeel, om omzet en om winst en verlies. Natuurlijk denkt het ziekenfonds aan u, net zoals die verzekeraar die zijn winst met u deelt. En als u dat gelooft dan bent u wel goed van God los. Want de waarheid is hard bij les: wie zich niet aan de kleine lettertjes van het contract houdt, krijgt niets. Daarover later meer. Ziekenfondsen zijn er niet voor patiëntenbelangen.

Een tweede club patiëntenorganisaties heeft niets met emotie vandoen maar  werd opgericht uit welbegrepen en slim berekend eigenbelang: een erkende organisatie betekent subsidie, een gewaarborgd inkomen dus en wie binnen die regeling valt doet er goed aan om zo weinig mogelijk dwars te liggen.  De activiteiten zijn navenant: bijeenkomsten in achterzaaltjes van dorpscafés, lezingen gegeven door alterneuten die hun wijsheid hebben van horen zeggen, bijeen gesprokkelde nieuwsbrieven met gestolen, geleende en langs de weg gevonden teksten, en verder af en toe een kop koffie op een officiële vergadering waar niets, vooral niets ten gronde beslist wordt. Deze organisaties publiceren geen balans, geen activiteitenverslag, ze zouden niet eens weten hoe ze daar aan moeten beginnen. Dus ook geen verkozen bestuur, geen officiële ledenlijst, alleen een voorzitter. De belangengroepen zoals de ziekenfondsen dragen zo’n organisaties een warm hart toe want ze leggen hen geen strobreed in de weg, ongehinderd als ze zijn door enige kennis van zaken.

De derde groep, en dat is de grootste, is van geen tel maar maakt het meest lawaai. Woede, verontwaardiging, emotie, en vooral gekwetste ego’s. In Nederland is het niet anders dan in Vlaanderen: afscheuring, versplintering, fragmentatie, sektarisch mierengeneuk.  Hier gaat het om ego’s, om de kleine man naar wie nooit iemand luistert om wie niemand geeft. Zij organiseren persconferenties zonder journalisten, wetenschappelijke congressen zonder wetenschappers  en hoogmissen van het eigen gelijk. Ze zouden alles willen doen, maar dan apart. Met hun eigen accent, in hun eigen toonzetting, op hun eigen ritme.  De spil waar alles om draait is het grote geheim, want je kan niemand vertrouwen, dus  neem je ook niemand in vertrouwen. Ze communiceren  op geheime chatsites, onder schuilnaam, en hebben alles van horen zeggen. Ook leuk speelveld voor goeroe’s. Maar praktisch advies hebben ze niet, in de echte wereld lopen ze verloren en ze zijn al blij dat ze met een politicus op de foto mogen.

 

Ik vind het Nederlandse signaal  goed. De overheid heeft gelijk dat ze inzet op bundeling van kracht. Alleen samenwerking biedt een uitkomst. De combinatie van expertise, een groter draagvlak en een gezamenlijke achterban kan zeker in het voordeel werken. De patiënten moeten zich realiseren dat zij met z’n allen steeds meer voor hun eigen  gezondheidszorg moeten betalen, maar dat ze er steeds minder over te zeggen hebben.

 

Daarom dit.  Artsen, ziekenhuizen en verzekeraars hebben de macht en het geld, maar zij zullen de belangen van patiënten niet behartigen. Dat moeten de patiënten zelf doen. Om dat te bereiken moeten de patiënten er zelf voor zorgen dat ze hun eigen wensen en behoeften duidelijk kunnen formuleren  en dat ze de nodige kennis in huis hebben. De besparing die in Nederland doorgevoerd wordt zal ook hier in België ingang vinden.  Dat blijkt uit de federale plannen die op tafel liggen bij de verschillende partijen: gezondheidszorg wordt een bezuinigingspost. Bij de Vlaamse minister van Welzijn, die de christelijke zuil vertegenwoordigt en wiens kabinet in feite door Marc Justaert van de CM  bestuurd wordt, ligt een masterplan klaar dat neerkomt op de recuperatie van de onvrede van de patiënten via het zogenaamde Vlaams Patiëntenplatform. Alleen wie daarbij aangesloten is zou nog erkend worden, en in aanmerking komen voor subsidie.  De socialistische zuil heeft zich daarbij al neergelegd. De andere zuilen bewegen zich in de marge. Dat het Vlaams Patiëntenplatform letterlijk bovenop de sociale hogeschool van de christelijke arbeidersbeweging, dus de CM, gevestigd is, is puur toeval.

 

Marc van Impe

 

11:41 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (2)