10 februari 2016

Euthanasiedebat: wanneer wil de patiënt echt dood?

Mensen met ernstige dementie moeten euthanasie kunnen krijgen, ook als ze dat zelf niet meer kunnen uiten, aldus de nieuwe Nederlandse richtlijn. Er moet dan wel een wilsverklaring liggen uit de tijd dat ze nog helder van geest waren. Tot voor kort bestond de kans dat als het niet duidelijk was of de euthanasiewens nog bestaat op het moment dat de patiënt niet meer duidelijk kan aangeven wat hij wil, de arts de euthanasie niet uitvoerde. De nieuwe handreiking is opgesteld om die onduidelijkheid weg te nemen.

Demente patiënten wekken soms de indruk dat ze niet ondraaglijk lijden aan hun dementie, maar wel aan de bijkomende lichamelijke aandoeningen, zoals ernstige benauwdheid of pijn, staat in de nieuwe handreiking.

"In die gevallen mag een dokter euthanasie toepassen, ook als een patiënt dit niet meer duidelijk kan maken in woord of gebaar. Maar er moet dan wel een schriftelijk euthanasieverzoek zijn, dat de patiënt eerder heeft opgesteld."  In de vorige handreiking van de artsenorganisatie KNMG uit 2012 staat nog dat een patiënt zelf moet kunnen aangeven dat hij echt uit het leven wil stappen. Dat maakte het voor artsen erg moeilijk aan een eerder vastgelegde euthanasiewens tegemoet te komen, ook als er een verklaring was. De artsenorganisatie KNMG, is blij met de duidelijkheid die de handreiking verschaft.

Rutger Van der Gaag, voorzitter van de KNMG benadrukt echter dat "Er blijven gevallen waarin je geen euthanasie kunt verlenen, omdat de patiënt niet weet waar het over gaat. Je kunt niet tegen iemand die niet dood wil zeggen: 'U heeft het opgeschreven, dus gebeurt het'. Dat is niet aan de orde." Volgens Van der Gaag speelt de discussie niet zozeer tussen artsen, maar zit het debat meer tussen de arts en de maatschappij. "Artsen zijn daarbij de waakhond om te zorgen dat niemand tegen zijn wil of op gezag van een ander geëuthanaseerd wordt."

Voor de commentatoren was wel nieuws van het hellende vlak: hoe ‘uitdrukkelijk' moet zo'n doodsverzoek zijn. Specifiek: wat doe je met de euthanasiewens van dementerende personen, die niet meer kunnen communiceren. Telt die vroegere euthanasiewens nog? Tot hoever reikt de zelfbeschikking – en over welke ‘zelf' beschik(te) je eigenlijk. Ook over je demente zelf? Of is dat een andere persoon, wiens wil onverstaanbaar is? Volgens de jurist en NRC-opiniemaker Folkert Jensma  zijn lijden onder dementie en onder het vooruitzicht van dementie verschillende condities. Hierover is een stevige discussie ontstaan. Trouw-columnist Bert Keizer, tevens verpleeghuisarts, zegt dat dit ethisch onverantwoord is. Keizer concludeert dat een arts een demente man of vrouw die daar niet onder lijdt, maar wel benauwd is of veel pijn heeft, dus mag doden, indien er een wilsverklaring is.

Keizer: "Een arts die zoiets doet, schuift alle kennis over palliatieve geneeskunde terzijde. Het lijkt mij een tuchtwaardig vergrijp".  Jensma vraagt af of het niet ook strafbaar is. Angst, agressie, onrust, benauwdheid of pijn bij demente patiënten interpreteren als een „uitdrukkelijke" wens om uit het leven te worden geholpen? "De minister keurt het goed, de euthanasielobby verwelkomt het als een ‘minder streng' beleid, de KNMG houdt het voorzichtig bij een ‘precisering' van staand beleid en niet een echte verandering.

Ik denk dat dit rijtje symptomen niet houdbaar is als een uitdrukkelijke bevestiging van een eerdere wilsverklaring. Dementie is een staat van verwarring, vergeetachtigheid en desoriëntatie, als gevolg van verminderde hersenwerking. Om dan bijkomende symptomen te duiden als een spontane, fysieke vertaling van de euthanasiewens lijkt mij een doelredenering. Je kan met evenveel recht beweren dat het juist de angst en onrust voor de dood zijn, die zich tonen. En niet de angst verder te leven. Niemand weet het echt."

Ik vrees  dat het mensen ertoe kan brengen euthanasie te vragen voordat ze echt dement zijn. Die gaan dan ‘te vroeg'. De schrijfster Aleid Truijens die een boek schreef over een klaar-met-leven-wet, dat zich afspeelt in 2025, zegt het zo: "op een zonnige ochtend komt de arts je kamer binnen. Hé de dokter. Hij komt deze keer niet naar je hart luisteren. Vandaag geeft hij je een spuitje. Vandaag is de dag van de dood."

Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

09:30 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)