30 maart 2017

Affaire Van Gool: integriteit heeft zijn prijs


Waarom bleef dokter Stefaan Van Gool na 2014 nog meer dan een jaar, tot september 2016, verbonden aan de KU Leuven? Wetenschappelijke integriteit is als maagdelijkheid, je kan niet een beetje onbevlekt zijn. De vergelijking is niet overtrokken. Huidig rector en kerkjurist Rik Torfs zei ooit in De Standaard dat de omgang van universiteiten met wetenschapsfraude net zo delicaat is als het seksueel misbruik in de kerk: ‘Doen alsof je neus bloedt, is schuldig verzuim.’ En in De Morgen: ‘Een doofpotoperatie is onmogelijk en als we dat volhouden, zal de politiek ingrijpen.

Maar wetenschapsfraude is van alle tijden en gebeurt op alle plaatsen, ook daar waar men dit het minst verwacht. De VUB kende vorig jaar zijn schandaal met het onderzoek naar epilepsie. Dat de KU Leuven nu in zwaar weer zit, verwondert niet. Wel wonderlijk is het feit dat de man die nu in de Vlaamse pers als een "gekke professor" wordt afgeschilderd niet alleen aan het werk bleef tot het begin van dit academiejaar maar dus ook de prestigieuze titel ‘professor aan de KU Leuven' mocht blijven dragen.


Sterker nog, de KU wist wat er aan de hand was maar liet de man ook ongestoord optreden in de spectaculaire reeks Topdokters op de commerciële zender Vier. Het is door de actie van een patiënt die een oproep lanceerde in de pers dat de Leuvense Alma Mater en het UZ slachtoffer werden van een stevige reputatieschade. Torfs verdedigt in De Standaard zijn aanpak. ‘In deze concrete zaak denk ik niet dat er iemand mee gediend was dat we dit op straat gooien … Dit is dus géén doofpotoperatie.'


Het lijkt alsof Torfs zijn lesje in Washington geleerd heeft en het over alternatieve feiten heeft. Is het dan ook fake news dat een en ander te maken heeft met een stichting die tot nu toe in de luwte van de Naamse straat bestond: het Olivia Hendrickx Research Fund? Het Olivia Fund werd opgericht door de ouders van een tweejarig patiëntje van Van Gool dat in 2000 overleed aan een hersenstamtumor en steunt "vernieuwend kankeronderzoek dat jonge patiëntjes betere overlevingskansen geeft en concreet bij hun genezing helpt".

Het fonds telt onder zijn ereleden op Herman De Croo na, uitsluitend KU Leuven prominenten: Baron Prof. Dr. Ir. Paul De Meester, oud-decaan faculteit toegepaste wetenschappen KU Leuven, Baron Prof. Dr. Ir. André Oosterlinck, ererector KU Leuven, Prof. Dr. Marc Vervenne, ererector KU Leuven, en als gewoon lid Prof. Dr. Mark Waer, ererector van dezelfde "beste universiteit van het land", om het met de bescheiden woorden van de huidige rector te zeggen.


Professor Van Gool was dan wel een gereputeerd onderzoeker, een goed financieel beheerder was hij niet. Reeds in 2013 was het duidelijk dat hij een put van ettelijke honderdduizenden euro's gegraven had. Maar in een reactie op de interne audit die dit financiële wanbeheer bij het begin van dat academiejaar aan het daglicht bracht verzekerde Van Gool dat het tekort in 2014 zou aangezuiverd worden door het Olivia Hendrickx Research Fund. Nog in 2013 doneerde dat fonds 400.000 euro … voor het onderzoek van Van Gool.


Toen deze noodgedwongen naar zijn Duitse privé kliniek vertrok verzekerde het fonds dat er niets zou veranderen aan de ‘hechte, inspirerende relatie' tussen Van Gool en het fonds. En tot vandaag financiert het Olivia Hendrickx Research Fund ook nog altijd het Leuvens kankeronderzoek. Zo postte het fonds gisteren nog een bericht onder de kop Kinderen die genezen van kanker kunnen daar nog lang de gevolgen van meedragen. Het fonds steunt een onderzoek van kinderpsychiater in opleiding Iris Elens, neuropsycholoog Jurgen Lemiere en professor Rudi D'Hooge van de KU Leuven.


Geen woord over de affaire Van Gool. Voorzitter Ilse De Reze nam gisteren in Herentals de telefoon niet op.


Toen we in februari 2014 berichtten over de ophefmakende campagne van Van Gool die zich samen met 160 andere kinderartsen in een open brief richtte tot de Kamervoorzitter, waarin ze zich tegen de geplande uitbreiding van de euthanasiewetgeving voor minderjarigen verzetten, waarschuwde men ons. Noli me tangere, luidt het vers in de Bijbel (Johannes 20:17). Zijn netwerk was sterk, zijn arm reikte ver. In elk geval ver genoeg om nog anderhalf jaar de schijn op te houden. Het is het goed recht van eenieder om zich met alle middelen te verdedigen. Maar mistoestanden verzwijgen is schuldig verzuim. Niet alleen in Leuven is men daar schuldig aan. Ook de ziekenfondsen, het Riziv, het FAGG wisten dat het werk van Van Gool niet koosjer was.


Tenslotte nog dit: in 2014, dus na het eerste interne onderzoek en toen het alarm al was afgegaan ontving het UZ Leuven Herman Van Rompuy, voorzitter van de Europese Raad, in audiëntie bij professor Van Gool. ‘Ergens wil je een verschil maken. Als je als arts een kleine vingerafdruk achterlaat, is je carrière geslaagd. Dan heb je een klein beetje aan de vooruitgang van de wetenschap gewerkt.' Aldus dokter Van Gool in Topdokters op Vier. In diezelfde uitzending maakte Van Gool zich ook druk over ‘administratieve pesterijen' van het geneesmiddelenagentschap, dat op het volgen van de procedures hamerde. De druk van zijn patiënten was te groot om aan te weerstaan. Hij was hun laatste kans. Van Gool werd god.


Een citaat zal ons bijblijven: ‘Als Steve Jobs bij ons was behandeld, dan leefde hij wellicht nog', zei hij eind 2011 in het ledenblad van SP.A. Het slachtoffer van de hoogmoed en de compliciteit zijn de patiënten: de kinderen en de volwassenen voor wie de professor de laatste hoop was. Als ze tenminste 50.000 euro bij elkaar gesponsord kregen.


Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

07:13 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

14 april 2013

Wetenschapsfraude: de logica van de autofabriek

 

Als er een zonde is die in Vlaanderen enthousiast beoefend wordt dan is het wel de hypocrisie.  We zijn hypocriet als het gaat over ons bankwezen, onze zwarte economie, onze sport, onze politiek en nu ook blijkbaar over onze wetenschap. Ik lees in alle kranten dat er  geschokt gereageerd wordt op de wetenschappelijke fraude door een biowetenschapper van de VUB. Wat er niet in de krant staat is dat men niet zozeer geschokt is over de manier waarop het zogenaamd wetenschappelijkonderzoek gevoerd werd en hoe uitslagen gemanipuleerd werden, maar over het feit en de wijze waarop de waarheid aan het licht is gekomen.  
Ach, je hebt studies die de uitkomsten van vorige onderzoeken nuanceren of bijstellen, ten gunste of ten ongunste. Meestal bestaat daar weinig twijfel over. En ze passeren meestal onopgemerkt. Dan heb je studies die uitkomsten van vorige studies radicaal tegenspreken. Die zijn meestal  wél juist.  Om de eenvoudige reden dat niemand die bij zijn hoofd is zijn carrière gaat riskeren door de publicatie van totale nonsens.  Die studies vangen wel de meeste tegenwind want zijn vaak politiek niet correct. Neem nu de befaamde zoutstudie. Of de recente cortisolstudie. En dan zijn er de studies die een vooraf ingenomen politieke stelling bevestigen. Die studies dienen niet de wetenschap maar beleidslijnen, die uitgestippeld werden door ziekenfondsen, FOD’s of ministers. Die laatste zijn in ons land legio: meestal kondigen ze weinig goeds aan. Alle auteurs van al die studies staan onder druk.  
De vraag is hoe men de fraude wil bestrijden. KULeuven-rector Mark Waer had al een idee, het klinkt -hoe kan het anders- katholiek: sensibilisering, controle en repressie. Too little too late, zeg ik.
Wetenschappelijke fraude is niet nieuw. Op dezelfde dag dat het fraudenieuws van de VUB bekend raakte, publiceerde het tijdschrift EOS namelijk een enquête waarin één op twaalf Vlaamse medische wetenschappers toegeeft onderzoeksmateriaal te verzinnen of minstens te “masseren”.  Vlaamse rectoren reageren unaniem geschokt op dit nieuws. Dat is op zijn minst hypocriet. Ofwel waren ze ziende blind ze onbekwaam. Of ze knepen een oogje dicht, en dan zijn ze corrupt.  In elk geval  oogsten ze wat ze gezaaid hebben.  Zoals de Gentse professor Paul Verhaeghe het al overtuigend beschreef ,- en hij is de enige niet, zie het Slow Science Manifesto van de Vooruitgroep - zijn universiteiten op relatief korte tijd geëvolueerd naar corporate bastions waar enkel nog kwantiteit en rendement van belang zijn, met alle gevolgen van dien.  Aan de basis van dat alles ligt het onderwijsdecreet van Frank Vandenbroucke dat gebaseerd is op het romantische beeld van de Angelsaksiche elite universiteit. Dat decreet financiert universiteiten  op basis van hun output. Het perfide resultaat is niet alleen meer geslaagde studenten maar ook een toegenomen aantal publicaties in Engelstalige toptijdschriften, meer afgeleverde doctoraten, meer lezingen op internationale congressen, meer citaten  door collega’s en dus ook meer externe projectgelden. Kwaliteit wordt vervangen door kwantiteit. Giet daar de saus van de evidence based leugen over, waarbij het aantal eensluidende citaten primeert boven de onthutsende afwijkende mening van de dappere eenling, en men heeft altijd gelijk. Aan de universiteiten heerst nu de rendementslogica van de autofabriek. Die logica zorgt er voor dat jaarlijks honderdduizenden voertuigen moeten teruggeroepen worden omwille van een ingebouwd mankement. Alleen, auto’s kan je nog terugroepen. Patiënten overleven het onverstand vaak niet. Of zouden ze dat nu bij Ford en Opel ook beseffen?
Marc van Impe

21:15 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)