01 april 2016

Vrouwelijke wetenschappers worden nog altijd gediscrimineerd

In de EU en de VS zijn minder vrouwen (30%) in het wetenschappelijk onderzoek actief dan in een land als Dubai waar 50 % van het onderzoek door vrouwen verricht wordt. Dat komt niet omdat vrouwen bij ons onbekwaam zijn maar omdat ze afgeremd worden door beperkte mannen, wetenschappers, decanen en afdelingshoofden die met hun dikke hoofd in een mentaal kattenluikje blijven steken en zo nooit uit hun bedompte kamer komen.

Ik citeer voor Elizabeth Blackburn de Gentse professor geneeskunde die de onsterfelijke woorden sprak: "Je kan niet mooi én intelligent tezelfdertijd zijn." En die vervolgens de studente buisde. "Geef me een geweer," zegt ze, "en ik maak gelijk een eind aan die man zijn academische carrière." We spreken elkaar, in een chique Parijs hotel aan de rue Rivoli,  in aanloop van de uitreiking van de 18de Awards for Women in Science van de Fondation l'Oréal en de Unesco. Elizabeth H. Blackburn mag zo uithalen. Deze Tasmaanse tijger werd op 26 november 1948 geboren in Hobart, Australië,  en werd moleculair bioloog aan de University of California,  San Francisco, waar ze met haar onderzoek naar de rol van telomeren school maakte. Ze won in 2008 de award waarvan boven sprake, en in 2009 met Carol Greider en Jack Szostak de Nobelprijs voor Geneeskunde en Fysiologie voor de ontdekking van de telomerase. Ze was in de VS ook voorzitter van de President's Council on Bioethics. " de wereld heeft meer wetenschap nodig, en de wetenschap heeft behoefte aan meer vrouwen," zegt ze met een innemende glimlach die een keiharde vastberadenheid verbergt. Vrouwen zijn nog altijd niet door de 50% grens van het wetenschappelijk onderzoek gebroken. Ze lijden onder een impliciete bias die gebaseerd is op foutieve culturele presumpties die maken dat mannelijke studenten betere evaluaties krijgen, dat vrouwen gehandicapt worden omdat ze een biologische rol te vervullen hebben, lees: kinderen krijgen, dat ze andere prioriteiten leggen, en het ergste dat ze vervelende feministen zijn. Daarnaast zijn er de expliciete hindernissen, die officieel aangeklaagd worden, maar waar men maar weinig aan doet. Zo zijn ziekenhuizen en universiteiten klassieke door mannen gedomineerde omgevingen, met alle bekende gevolgen. Het is daarom dat deze prijs zo belangrijk is: hij geeft extra zichtbaarheid en bekendheid aan unieke wetenschapsters in een  domein dat vooral door mannen beheerst wordt."

Is professor Blackburn dan een voorstander van positieve discriminatie? "Absoluut," zegt ze, " ik heb het zelf gezien dat dit geen inferieure wetenschap creëert zoals men wel eens zegt, maar juist betere wetenschap. Vrouwen zijn meer dan mannen geneigd om out of the box te denken. Ze zijn een toegevoegde waarde. En het logistiek probleem om kinderen te baren, doet daar niets aan af. Dan moet je je wetenschap maar beter organiseren, daar zijn oplossingen voor. Het probleem is dat vrouwen er niet op gericht zijn om eisen te stellen. Daarom moeten we niet alleen gelijke kansen geven maar ook opleiding bieden in leiderschap, management, assertiviteitstraining geven en hen leren van zich af te bijten. We moeten talentrijke vrouwen ook vanaf de middelbare school actief aanzetten tot een wetenschappelijke carrière. De social media bieden ons wat dat betreft een unieke kans."

Blackburn haalt een klassiek mantra aan van de mannelijke professor tot zijn talentrijke doctoranda: "Je hebt een interessant artikel geschreven, maar zoek er een mannelijke co-auteur bij, dan maak je meer kans op een gunstige publicatie." Duizenden vrouwen hebben dit al moeten aanhoren. Blackburn legt de vinger op de wonde: "Zij zijn het die zorgen dat de geneeskunde verziekt. Zij zijn het die in guidelines denken, in evidence based medicine en Cochrane-lijstjes opstellen, aan de hand van wat vroeger was, in plaats van de grote problemen waarmee we geconfronteerd worden te her-denken. We moeten een big shift bewwerkstelligen. In plaats van uitsluitend acute ziekten te behandelen, die te veel sympomatisch en veel te laat behandelen,  moeten we naar de oorzaken van de ziekte zoeken en die aanpakken, we moeten naar ons zelf kijken: naar onze genetica, naar ons microbioom en naar de omgevingsfactoren. Mijn onderzoek naar de telomeren is slechts één voorbeeld."

Bij de uitreiking van de Awards  en de Research Fellowships door mevrouw Irina Bokova, directeur-generaal van Unesco, werd op 24 maart een manifest ondertekend dat een gender-gelijkwaardige vertegenwoordiging van vrouwen in de wetenschap eist. MediQuality heeft dit engagement onderschreven. U kunt ook dit manifest onderschrijven  op  de site forwomeninscience.com. daar vindt u ook de lijst en de beschrijving van de bekroonde projecten.

Marc van Impe

Bron: MediQuality

 

10:10 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

14 april 2013

Wetenschapsfraude: de logica van de autofabriek

 

Als er een zonde is die in Vlaanderen enthousiast beoefend wordt dan is het wel de hypocrisie.  We zijn hypocriet als het gaat over ons bankwezen, onze zwarte economie, onze sport, onze politiek en nu ook blijkbaar over onze wetenschap. Ik lees in alle kranten dat er  geschokt gereageerd wordt op de wetenschappelijke fraude door een biowetenschapper van de VUB. Wat er niet in de krant staat is dat men niet zozeer geschokt is over de manier waarop het zogenaamd wetenschappelijkonderzoek gevoerd werd en hoe uitslagen gemanipuleerd werden, maar over het feit en de wijze waarop de waarheid aan het licht is gekomen.  
Ach, je hebt studies die de uitkomsten van vorige onderzoeken nuanceren of bijstellen, ten gunste of ten ongunste. Meestal bestaat daar weinig twijfel over. En ze passeren meestal onopgemerkt. Dan heb je studies die uitkomsten van vorige studies radicaal tegenspreken. Die zijn meestal  wél juist.  Om de eenvoudige reden dat niemand die bij zijn hoofd is zijn carrière gaat riskeren door de publicatie van totale nonsens.  Die studies vangen wel de meeste tegenwind want zijn vaak politiek niet correct. Neem nu de befaamde zoutstudie. Of de recente cortisolstudie. En dan zijn er de studies die een vooraf ingenomen politieke stelling bevestigen. Die studies dienen niet de wetenschap maar beleidslijnen, die uitgestippeld werden door ziekenfondsen, FOD’s of ministers. Die laatste zijn in ons land legio: meestal kondigen ze weinig goeds aan. Alle auteurs van al die studies staan onder druk.  
De vraag is hoe men de fraude wil bestrijden. KULeuven-rector Mark Waer had al een idee, het klinkt -hoe kan het anders- katholiek: sensibilisering, controle en repressie. Too little too late, zeg ik.
Wetenschappelijke fraude is niet nieuw. Op dezelfde dag dat het fraudenieuws van de VUB bekend raakte, publiceerde het tijdschrift EOS namelijk een enquête waarin één op twaalf Vlaamse medische wetenschappers toegeeft onderzoeksmateriaal te verzinnen of minstens te “masseren”.  Vlaamse rectoren reageren unaniem geschokt op dit nieuws. Dat is op zijn minst hypocriet. Ofwel waren ze ziende blind ze onbekwaam. Of ze knepen een oogje dicht, en dan zijn ze corrupt.  In elk geval  oogsten ze wat ze gezaaid hebben.  Zoals de Gentse professor Paul Verhaeghe het al overtuigend beschreef ,- en hij is de enige niet, zie het Slow Science Manifesto van de Vooruitgroep - zijn universiteiten op relatief korte tijd geëvolueerd naar corporate bastions waar enkel nog kwantiteit en rendement van belang zijn, met alle gevolgen van dien.  Aan de basis van dat alles ligt het onderwijsdecreet van Frank Vandenbroucke dat gebaseerd is op het romantische beeld van de Angelsaksiche elite universiteit. Dat decreet financiert universiteiten  op basis van hun output. Het perfide resultaat is niet alleen meer geslaagde studenten maar ook een toegenomen aantal publicaties in Engelstalige toptijdschriften, meer afgeleverde doctoraten, meer lezingen op internationale congressen, meer citaten  door collega’s en dus ook meer externe projectgelden. Kwaliteit wordt vervangen door kwantiteit. Giet daar de saus van de evidence based leugen over, waarbij het aantal eensluidende citaten primeert boven de onthutsende afwijkende mening van de dappere eenling, en men heeft altijd gelijk. Aan de universiteiten heerst nu de rendementslogica van de autofabriek. Die logica zorgt er voor dat jaarlijks honderdduizenden voertuigen moeten teruggeroepen worden omwille van een ingebouwd mankement. Alleen, auto’s kan je nog terugroepen. Patiënten overleven het onverstand vaak niet. Of zouden ze dat nu bij Ford en Opel ook beseffen?
Marc van Impe

21:15 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

03 september 2012

Zonder professoren

De Nederlandse Parijzenaar Willem Frederik Hermans schreef ooit in Onder professoren: “Ik heb altijd gelijk”. Hij had gelijk. Het is altijd hetzelfde. Schrijf je een stukje over een belangrijk nieuwsfeit en citeer je een buitenlander dan ben je zowat een landverrader. Hebben wij misschien geen waardevolle wetenschappers? Hoe vaak heb ik die vraag al moeten horen. Natuurlijk wel. Maar die hebben zo hun eigenaardigheden. Zo mail of zend ik minstens eenmaal per week een bericht uit een vaktijdschrift naar een min of meer geleerde professor met verzoek om een reactie. U kunt zelf nagaan hoe vaak onze academici aan het woord wensen te komen. En ik beperk me niet tot de academische speeltuin. Ook in de periferie zijn er heel wat verstandige collega’s van de geleerde vrouw te vinden. Laatst was het weer zover. In de Journal of the American Heart Association stond een artikel over een onderzoek dat uitwees dat de zogenaamde “goede” cholesterol HDL, in combinatie met apolipoproteïne C-III net zo schadelijk is als de verdoemde LDL.  En dat apoC-III diezelfde LDL dodelijk maakt. Scientific American nam het artikel over en noemde het een van de spraakmakende artikels van dit jaar. Niet voor ons Belgisch publiek. “Ik heb dit alles besproken met Dr D., hier gekend als de man van  de studies,” meldt ons de ziekenhuiswoordvoerder. “Hij ziet geen meerwaarde in de studie, en denkt ook dat dit de meeste medici niet zal interesseren.” Ach, zegt de geleerde vrouw, trek het je niet aan en ze citeert Mahatma Ghandi: eerst negeren ze je, dan lachen ze je uit, dan bestrijden ze je en dan win je.” Gandhi citeerde op zijn beurt Schopenhauer die zei: “Elke waarheid doorloopt drie stadia voor ze erkend wordt. Eerst wordt ze belachelijk gemaakt. Vervolgens wordt ze bestreden. En tenslotte wordt ze als vanzelfsprekend geaccepteerd.”  En de Amerikaanse vakbondsman Nicholas Klein voegde daar aan toe: "En bouwen ze monumenten voor je.” We bevinden ons dus in goed gezelschap.  Zonder professoren.

Marc van Impe

11:09 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)