01 mei 2015

Welke wetenschap kan volgens u de schop op?

We schreven het eerder al: een groot stuk van de medische wetenschap klopt niet. Nu blijkt uit een grootscheepse rondvraag bij 179 briljante geesten, die stuk voor stuk toppers zijn in hun vak, dat we gelijk hadden. Meer dan één wetenschappelijk idee is rijp voor de prullenbak, ook in de afdeling geneeskunde.

Het ergste is niet dat oude dogma's in gruzelmenten uiteen vallen, maar dat het zo lang duurt vooraleer nieuw en dus controversieel wetenschappelijk inzicht een kans krijgt. En dat gebeurt niet door argumentatie en debat maar gewoon door het overlijden of in het beste geval de pensionering en dus wegdeemstering van de oude satrapen.

Dat schrijft niet ondergetekende maar Samuel Barondes, Professor of Neurobiology and Psychiatry, UCSF in zijn essay Science Advances By Funerals. De Amerikaanse professor is één van de 179 wetenschappers, journalisten en auteurs die antwoordden op de vraag van het jaar van John Brockman, een literair agent en schrijver, gespecialiseerd in wetenschappelijke literatuur.

Die vraag luidde: welke wetenschap kan de schop op? Brockman is de oprichter van de Edge Foundation en beheerder van de website Edge.org, een debatcentrum voor schrijvers, wetenschappers en filosofen. In het zopas verschenen boek This idea must die, in vertaling Wetenschappelijk onkruid, gaat men aan de slag met tientallen fossiele begrippen.

Karl Popper leerde ons dat we een wetenschappelijke theorie nooit als ultieme waarheid kunnen aanvaarden, omdat één voorbeeld genoeg kan zijn om 'm onderuit te halen. Sterker nog, alles wat we nu zeker lijken te weten is gebaseerd op het afwijzen van eerdere wetenschappelijke theorieën. Daarom mogen er geen heilige huisjes in de wetenschap bestaan en in plaats van te wachten op een briljante nieuwe ingeving, moeten we ons juist bezig houden met het verwerpen van ideeën die hun langste tijd hebben gehad.

Welke theorie moet aan de kant geschoven worden, zodat de wetenschap weer vooruit kan? Brockman stelde die vraag aan onder anderen Steven Pinker, Nicholas Carr, Daniel Goldmann, Jerett Diamond, Amanda Gefter, Nassim Nicholas Taleb, Hans Ulrich Obrist, Ian McEwan en Richard Dawkins.

Van Nederlandse bodem leveren Stine Jensen, Christine Mummery, Victor van Daal en Peter Hagoort hun bijdrage. Van Belgische bodem was er niemand. Maar dat mag ons niet verwonderen want zoals een bekend emeritus van onze oudste Alma Mater het ons ooit zo prachtig uitlegde: "Meestal gaat het in zo'n boeken over auteurs van kleine landelijke universiteitjes uit een of andere staat uit de Midwest."

De wijze man heeft uiteraard gelijk, het gaat om professoren aan kleine universiteitjes zoals UCLA, Harvard, Yale, Columbia en dergelijke.

Een paar concepten die je alvast kunt overwegen om weg te gooien: de dood, oorzaak en gevolg, onze menselijke natuur en wetenschappelijk geteste medicijnen. En vraag jezelf ook eens af of we nog wel zoveel hebben aan onze notie van oneindigheid, en of we onze angst voor nucleaire straling niet eens los moeten laten. Want er is niets wat niet in twijfel moet worden getrokken, behalve dan dat we van sommige ideeën nu echt eens afscheid moeten nemen. 

Lees zeker de bijdrage over de stand van zaken in de medische wetenschap van de hand  van de medici Dean Ornish over de onzin van  Large Randomized Controlled Trials, Azra Raza over de waardeloosheid van mouse models,  cognitief wetenschapper Gary Marcus over het waanidee dat Big Data nuttig zijn, en de bijdrage van neurowetenschapper Gary Klein over de nonsens van Evidence-Based Medicine.  En de Nederlander Peter Hagoort  hakt de razend populaire theorie van de spiegelneuronen als één van de belangrijkste ontdekkingen in de recente geschiedenis van de neurowetenschap, aan spaanders.

Daar gaat een verklaring voor geweld,  autisme,  erectieproblemen en schizofrenie.

Ik heb me geërgerd, verwonderd, geschaterd en tenslotte  kapot gelachen en ik ben nog niet klaar met het boek dat ik u ten zeerste kan aanraden als geschenk voor moederdag of vaderdag. Dit is het tegengif voor het hokjesdenken, dat het wetenschappelijk debat in ons land nog altijd beheerst.  Sterker nog, hier krijg je als arts een proces aan je been, als je durft afwijken van het officiële best practice standpunt. Veroordeling door het Riziv gegarandeerd.

Dat het boek de moeite waard is, bewijst de opname van het essay van de romanschrijver  Ian McEwans die pleit tégen het terzijde schuiven van achterhaalde wetenschappelijke theorieën, want je weet maar nooit wanneer je een oud idee nog eens kunt gebruiken.

Eerder verschenen bij Maven Publishing de zeer succesvolle edities 153 x cafeïne voor je geest (2014), Dit verklaart alles (2013), Hier word je slimmer van (2012) en Hoe verandert internet je manier van denken? (2010).

Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

08:15 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

15 mei 2012

De vlucht vooruit

Simplexiteitsspecialiste dr. Herlinde Wynants stopt van de ene dag op de andere dag haar consultaties. De voormalige medewerkster van dr. Moorkens (UZA) kapt met CVS en fibromyalgiepatiënten. Wynants en Moorkens zullen de medische geschiedenis ingaan als twee vorsers die ontdekten dat het libido bij vrouwen die aan CVS leden, er op achteruit ging, wat ze bijna tien jaar geleden bekend maakten op het ME-congres in Madison (VS). De wetenschap worstelt nog met de vraag hoe dat zou komen. ‎"Het is me al een tijdje duidelijk dat een raadplegingsformule niet de beste wijze is om patiënten met CVS en fibromyalgie te doen herstellen. Voor sommigen is deze vorm van zorg op zich een ziekteonderhoudende factor," mailde Dr. Wynants zonet aan haar patiënten. "Om deze reden ben ik van mening dat enkel gefundeerde veranderingen in het zorgsysteem zelf, het onderwijs en sociale structuren kunnen zorgen voor een herstel van gezondheid bij patienten met CVS en fibromyalgie." "Wat hersteld moet worden bij CVS en fibromyalgie zijn de parasympatische oprichtingsreflexen. Dit is voor een deel gebaseerd op een goede stemontwikkeling. Om dit op een minder amateuristische wijze als arts te kunnen aanreiken, is interdisciplinaire research nodig." "Met deze inzichten is vanaf nu patiëntenzorg in mijn huidige praktijk niet meer ethisch verantwoord.”

Dr. Wynants is een lieve dame, een beetje van een andere wereld en niet geconventioneerd. Haar therapie was gebaseerd op hoger wiskunde, zo vertrouwde ze me eens toe. Ik begreep het toen niet goed, mijn denkraam is daarvoor te klein. Tenzij dat zou betekenen dat wie niet geconventioneerd is een honorarium kan vragen ad libidem. Dat is pas hogere wiskunde.

Marc van Impe

16:25 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (55)

06 november 2011

Van persoonlijke aard

‘We nemen u mee , voor één dag, naar een tentoonstelling, een grandioos evenement. U betaalt en wij zorgen voor een extra gids en een etentje.’ Zo’n uitnodiging had ik nog niet gezien. En ik kon dus niet anders dan er op in gaan. Te meer daar uitdrukkelijk vermeld stond dat alle kosten integraal fiscaal aftrekbaar waren. Zo kwam het dat wij ons op een zondagmiddag te Brugge begaven waar het zicht op de toegang tot de prachtige stad benomen wordt door wat lijkt op een overblijfsel van de Atlantikwal maar achteraf een Japans architecturaal meesterstuk bleek te zijn dat al tien keer meer  gekost heeft dan ooit begroot was. Daar zullen ze in Gent ook alles van weten als hun bibliotheek aan de Waalse Krook af is.

We bevonden ons in een akelig gezelschap van heren en dames met magere nekjes van een orde die graag aan aaneen geschoven tafels zit om dan een conversatie te beginnen over iets wat ze niet kunnen ‘om redenen van persoonlijke aard’ zoals een van hen me samenzweerderig vertelde.  We zaten niet maar waren veroordeeld om rechtstaand aan hoge ronde tafels waarrond een tutu was gespannen,  dingetjes te nuttigen die ik om redenen van persoonlijke aard het liefst vermijd. Ik aanhoorde  in een medische terminologie verpakt, heel wat geleuter waarin af en toe niet Cochran based woorden als BMW en Volvo opdoken. Het waren van die mensen die me ooit op een lokaal evenement  toevoegden dat ze met vakantie waren geweest in Kenya. Er viel een korte stilte. De andere tafeldame merkte daarbij op dat Sorrento ook  zeer interessant was. Waarop numero drie, in alle betekenissen van dat telwoord, er aan toevoegde dat zij de voorkeur gaf aan Antibes. De ogen waren nu op mij  gericht. Ik antwoordde dat het bij ons ging zoals in elk huishouden,  wat in het Tieltse dialect  klinkt als ’n kenya, n’kenyé. 

Het waren dus van die mensen die ergens last van hebben: van een gebrek aan wetenschappelijke kennis maar die liever niet willen dat iemand daar achter komt omdat ze dan wel eens zullen uitgelachen worden omwille van hun ‘persoonlijke aard’.  Verhalen vertellen ze graag maar die hebben nooit een hoofdpersoon als in een goed verhaal, die allerlei obstakels en draken moet overwinnen, voordat hij de jonkvrouw kan bevrijden of een medaille rond zijn nek kan hangen.  Altijd over ik.

Ze komen die avond thuis, die magere kippenhalzen, en dan slobberen ze nog wat thee want dat kalmeert. Alles is goed. Niets gaat verkeerd. De  juwelen gaan in de kluis, de broek in de vouw op het knaapje.  Alleen is er die jeuk. Soms dromen ze dat ze turner zijn en boven in de ringen hun afsprong moeten maken . Ik sta erbij en kijk er naar en zie hoe ze pats boem op hun billen terecht komen. Nooit gaan ze naar de Spelen. Maar wel naar de volgende vergadering annex gratis eetfestijn van de LOK. Om redenen van persoonlijke aard.

Marc van Impe

20:21 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)