21 februari 2013

De fabel van gezond eten

Wat is het verschil tussen een achtbare academicus en een creationist?  Lijkt de vraag u absurd? Lees dan even volgend  verhaal. Ik moest hier aan denken toen de discussie over de voedingspiramide losbarstte. Zelden zoveel emotionele nonsens bij elkaar gelezen. Maar dat is normaal. Als een oud geloof wordt aangevallen, gaan de kardinalen en pausen met alle macht in het verweer. De ketter moet de brandstapel op! Na eerst de tong te zijn uitgerukt, alle vingertjes gebroken, de ingewanden deskundig verwijderd en vervolgens gewurgd. Alleen blijkt achteraf telkens weer dat de ketter dichter bij de waarheid zat dan de orthodoxe dogmatici. Zeggen de namen Richard Peto en Richard Doll u iets?  Dertig jaar geleden verzamelden deze briljante onderzoekers uit Oxford in één publicatie alles wat er bekend was over de oorzaken van kanker. Ze concludeerden ze dat maar liefst 35 procent van alle kankers voorkomen konden worden als men maar gezond zou eten. Klinkt goed en zoals te verwachten was de overheid hier gelijk voor te vinden. De reden was -zoals dat vaak gaat- minder wetenschappelijk. Gezond eten kost de overheid niets. Wie niet gezond eet krijgt maar kanker: eigen schuld, dikke bult.  Dat de hele theorie zeer onzeker was en dat je een hele rij etenswaren moest nuttigen, vergat men graag. Nu was Doll wel een autoriteit. Was hij niet de man die zijn hele carrière besteed had aan een zoektocht naar de oorzaak van longkanker en hij had tegen alle verzet in bewezen dat sigaretten de schuldige waren. Het foute principe huldigend dat wie eenmaal gelijk had wel altijd de waarheid in pacht zou hebben, werd de Doll-Peto theorie tot staatsgodsdienst verheven. Vooral caroteen zou zaligmakend zijn.  Tot een paar jaar later een eerste Fins dubbelblind onderzoek op 29.000 sigarettenrokers bewees dat caroteen tot niet minder maar meer kanker leidde. Een daarop volgende Amerikaanse studie bevestigde deze uitkomst. Er werden andere vitamines en mineralen getest. Honderden wetenschappers maakten er hun carrière mee, En tientallen miljoenen dollars en tien jaar later was de conclusie onontkoombaar: niets hielp. Geen ramp en al evenmin uitzonderlijk. Het meeste onderzoek levert niets op. Dat is nu eenmaal eigen aan onderzoek. Ondertussen weten we dat we extra argwanend moeten zijn tegenover onderzoek dat zogenaamd logische of politiek goed klinkende stellingen  bevestigt. Maar wat volgde was klassiek: de theorie van Doll en Peto klopte, alleen wisten we niet waarom.  In fruit en groenten zitten nu eenmaal zoveel combinaties van grote aantallen stofjes en we zullen nooit weten hoe die kanker voorkomen. Dat is de gelijkenis met de creationist die gelooft dat God zesduizend jaar geleden de aarde schiep en die voor ieder bewijs van het tegendeel een antwoord heeft. Ik geloof meer in echte bewezen wetenschap: dat vaccinatie tegen HPV werkt, dat je zuinig moet zijn met straling, dat zware metalen niet zo best voor ons zijn, en  helaas dat bier en wijn, mits in te grote mate gebruikt, kankerverwekkend zijn. net zoals Ardense ham en ander rookvlees. Dokter Kris Verburgh krijgt van mij dus het voordeel van de twijfel. Ik hou even weinig  van orthodoxe dogmatici als van creationisten. Ik eet graag worteltjes, caroteen weet u wel, maar niet op een religieuze manier.  Ook al spreekt een Vlaams minister zich ex cathedra tegen de voedselzandloper uit.
Marc van Impe

07:59 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)