11 december 2015

Ze gaan nooit meer terug, wen maar aan de gedachte

Ik spreek in Vilvoorde met een oude vluchteling die hier al meer dan zeventig jaar woont. Hij werd hier tijdens de tweede wereldoorlog geboren als zoon van twee Spaanse ouders, vader Bask, moeder Catalaanse. Vluchtelingen voor de Spaanse burgeroorlog, zoals er na 1936 zovele duizenden naar Vilvoorde kwamen. Dat maakt dat deze stad ervaring heeft met nieuwelingen. Uit zijn verhaal klinkt dankbaarheid voor de geboden kansen, frustratie over de talrijke obstakels die moesten geslecht worden, de discriminatie op school, in de fabriek, bij het vinden van een woning. Maar ook trots over zijn dochter die hoofdverpleegster werd, zijn zoon die professor geneeskunde is, zijn kleinkinderen die bij de omroep werken.


En dan zegt hij iets dat me het meest verbaast: de haat tegenover de franquisten omdat ze zijn land en zijn steden voor altijd veranderd hebben.  Hij heeft nooit Toledo kunnen zien zoals het voor de oorlog was, Cordoba, Madrid, San Sebastian, Bilbao, Barcelona, Valladolid. Steden die voor altijd van gezicht veranderd zijn.  Oorlog schaadt de psyché van de mens, maar minstens even erg is de vernietiging van het architecturaal erfgoed en het urbanistisch weefsel. Dat maakt deel uit van een cultureel erfgoed dat hij voor altijd kwijt is.


Ik kan niet anders dan hem gelijk geven. Ik maak hetzelfde mee. Ik zag in de jaren zeventig Bagdad, Mosoel, Damascus, Beiroet en ook Palmyra, de talloze woestijnstadjes, de oases, de serails die nu veranderd zijn in puinhopen en waar nog dagelijks gebombardeerd wordt. Er was een dictatuur. Maar de vrouwen liepen er toen in 1976 in Beiroet en Damascus even modieus bij als in Knokke of Parijs. Er waren cafés, restaurants, moderne hotels, een goed functionerende openbaar transport. De universiteiten gonsden van de intellectuele bedrijvigheid, er waren echte kranten en weekbladen. En dat alles naast levendige soeks, moskeeën, tempels en Chaldeeuwse kerken.


Dat oosten dat ons het oriëntalisme geschonken heeft is voor altijd weg. Dat is ook een consequentie van wat nu al bijna vijftien jaar war on terror gebracht heeft. In het nabije oosten heerst een mentale veenbrand. Die blus je niet vanuit de lucht.


We gaan nooit terug naar Spanje, zegt hij. Je gaat niet terug naar je verleden als dat in puin werd geschoten. Zij gaan nooit terug naar Syrië. Wen maar aan die gedachte.

Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

15:33 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)