28 april 2016

De zilveren dokter is meer waard dan u denkt

Wanneer zijn we eigenlijk oud of ‘senior’? Is dat te definiëren? Ik word gebeld door een klasgenoot die ik al vijfenveertig jaar niet meer gesproken heb. Er wordt een reünie georganiseerd, en of ik een woordje zeggen wil. Het feest begint rond drieën in de namiddag. Oudjes onder elkaar. En eten rond zessen? Ik heb een hekel aan seniorengedrag.

Ik ben nog niet van plan de pen neer te leggen. Integendeel, het gaat goed zo, beter dan ooit. Ik ben niet alleen maar in het gezelschap van de Franse socioloog Serge Guérin die eenvoudig stelt: we blijven langer jong, we worden later oud, en we zijn nog nooit zo gezond geweest.


Alleen lijkt niemand de onmetelijke consequenties en mogelijkheden daarvan in te zien. Om te beginnen de ziekenhuisdirecties niet, die dit jaar massaal de eerste generatie babyboomers dreigen te ontslaan, want vijfenzestig is de leeftijd waarop de dokter moet gaan. Het is een generatie die weinig op heeft met sociale media, gendergelijkheid administratief touwtjespringen en management van de kouwe grond, maar die de voorbije decennia hard gewerkt heeft, een schat aan ervaring heeft opgedaan en geen tijd had voor hobby's als politiek benjispringen en Japanse vechtsporten. De Franse socioloog Serge Guérin, stelt eenvoudig: ‘Leeftijd telt niet meer, de levensstijl telt'.


Het Franse automerk Citroën maakt reclame voor zijn nieuwste DS3 met de 94-jarige Iris Apfel achter het stuur. De New Yorkse fashionista mocht achter het stuur kruipen van de nieuwe DS3, met de slogan ‘Driven by style'. Karl Lagerfeld is 82, Leonard Cohen 81 en beiden hebben ze nog lang geen zin in pensioen. Alleen aan onze universiteiten en in onze ziekenhuizen houden de ijzeren Heintjes van de administratie vast aan achterhaalde principes. Ik dacht dat ik op een bepaald ogenblik mijn portie domoren en idioten gehad had, maar ik blijk me te vergissen. Vroeger hadden we lange wilde haren. Nu zijn het ijdele skinheads die denken dat ze het voor het zeggen hebben.


Volgens de Franse socioloog Serge Guérin hebben we eigenlijk te maken met een drievoudige revolutie. Voor het eerst in de geschiedenis zijn er meer mensen ouder dan 60 dan jonger dan 20. De tweede revolutie: nog nooit eerder zijn er zoveel mensen zó oud geworden als nu. De derde revolutie is dat er nog nooit eerder senioren in hun hoofd en in hun lichaam zo jong zijn geweest als nu.


Als je die drie bij elkaar optelt, heb je te maken met een van de belangrijkste sociale veranderingen van deze eeuw. De WHO rekende uit dat tussen het jaar 2000 en het jaar 2050 het aantal zestigplussers in de wereld groeit van 605 miljoen naar 2 miljard. Daarmee groeit hun aandeel in de totale wereldbevolking van 11 naar 22 procent.


De WHO zegt ook dat in de eerste helft van deze eeuw het aantal tachtigplussers bijna zal verviervoudigen. Mijn moeder kent binnenkort haar 32ste kleinkind. Nog nooit eerder hebben kinderen zo vaak hun grootouders en zelfs hun overgrootouders tijdens hun leven gekend als nu. Guérin is de auteur van Silver Génération en houdt zich al vijftien jaar bezig met vergrijzing, met senioren en met de maatschappelijke en demografische veranderingen in de westerse maatschappij. En hij voelt zich in Europa een roepende in de woestijn.


Guérin verwijst de spookverhalen over een geriatrische tsunami, die eigenaardig genoeg steeds opnieuw door de linkerflank gelanceerd worden, naar het land der fabelen; ‘De meeste senioren zijn in prima gezondheid!' Slechts 7 tot 8 procent van de Franse zestigplussers kan niet of nauwelijks meer op zichzelf leven. Van de 85-plussers woont ongeveer 70 procent nog thuis en is redelijk zelfstandig. Vraag 65-plussers hoe ze hun kwaliteit van leven waarderen en 90 procent zegt dat het prima gaat. ‘We zijn langer jong en worden later oud,' vat de socioloog die ontwikkelingen samen. ‘Dat heeft in westerse landen enorme sociale, culturele en economische gevolgen.' Maar in de zorgverstrekkende sector ziet men dat niet in.
Als ik de vraag stel aan mijn (jongere) medische vriendenkring dan hoor ik dat ik vanaf 66 jaar een senior ben en tussen mijn vijfenzeventigste en tachtigste oud wordt. Probleem is dat de meeste 65-plussers die ik ken zich helemaal niet zo voelen. Wij zijn de eerste generatie die individualistisch is geworden. Wij hebben ons na ‘68 bevrijd van maatschappelijke normen, óók leeftijdsnormen. Leeftijd telt niet meer, de levensstijl telt.


Wie 60 is kan nog aan een nieuw leven beginnen, zelfs een kind hebben van 5 jaar oud. Die ontmoet jongere ouders van dertig of vijftig met kinderen van vijf. De sociale omgeving is veel belangrijker geworden dan de leeftijdsgroep waartoe je behoort. Mijn oudste zoon is 46, de jongste 26. Ik heb nog een heel leven te gaan.


Wie het boek van Guérin leest komt tot de vaststelling dat de scheiding tussen de generaties in dit tijdsgewricht kunstmatig is: jongeren en ouderen zijn meer op hun gemak bij elkaar, ze helpen elkaar, leren van elkaar, omdat generaties meer dan vroeger door elkaar heen lopen. Vroeger waren jongeren altijd de early adaptors, nu zetten ouderen vaker de trend. Ouderen zijn ook vaak minder behoudend dan jongeren.


Volgens Guérin leven we in een jongerenmaatschappij waarin "jeugd" overgewaardeerd wordt. "Onze westerse maatschappij is een prestatiemaatschappij. Alles draait om snelheid en efficiëntie. Maar een prestatiemaatschappij is niet altijd prestatievol. Het zijn vooral de kortetermijnprestaties die gewaardeerd worden. "Ervaring" is een langetermijnprestatie, maar dat is in de ogen van de jonge managers niets meer waard. En leeftijd staat voor ervaring, dus leeftijd wordt niet meer gewaardeerd. Ervaring of geen ervaring, ook de geleerde vrouw dreigt over een paar jaar door de ziekenhuisdirectie bedankt te worden.


Ja, zegt een vriend die ik daarover aanspreek, maar oudere mannen zijn mooier, stijlvol en worden geacht wijs te zijn. "Nonsens!" zegt Guérin, " Vrouwen hebben óók een langer leven gekregen, ze blijven óók langer jong, en kunnen na het krijgen van kinderen ook nog van alles doen. Ze kunnen een nieuw leven beginnen, ze kunnen verder gaan met hun seksualiteit, en waarom met maar één man?" De geleerde vrouw is het voor een keer voor honderd procent met mij eens. Je bent een schat van een zilveren dokter, zeg ik haar. Mijn aandelen stijgen.


Marc van Impe

Referentie:
Livre Silver Génération,10 idées reçues à combattre à propos des seniors, de Serge Guérin. ISBN : 978-2-84186-778-3

 

Bron: Mediquality

11:40 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

12 november 2011

Renteneurose

Het is een bevriende huisarts die me er op wees. Een gewezen collega van mij loopt er maar gestresseerd bij. Enkele jaren geleden overkwam hem een verkeersongeval. Na een lange werkdag viel hij achter het stuur in slaap, raakte van de weg af en brak daarbij zowat elk bot dat breekbaar was. Nu, operaties en talloze revalidaties later en nog altijd in chronische pijn, heeft hij zich geëngageerd in een zelfhulpgroep voor patiënten. Hij gebruikt zijn redactioneel talent om hun website een professioneel karakter te geven. Dat doet hem zichtbaar deugd. Zijn gevoel voor eigenwaarde is terug. Hij geniet van de positieve feedback. Tot iemand begon mee te lezen in de gedaante van een arts van het RIZIV. Mijn collega werd op het matje geroepen. En werd voor de keuze gesteld: ofwel een eind maken aan zijn vrijwilligerswerk of  zijn uitkering verliezen. Wie voor een patiëntenwebsite kan schrijven kan ook voor de krant schrijven, dixit  de dokter.  Het hele onderzoek duurde nog geen vijf minuten. Mijn collega is  niet van plan het daarbij te laten. Hij stelt vragen: zoals,  wat is de medische kennis van die controlearts? Waarom wordt er geen rekening gehouden met de visie van de hem behandelende geneesheren? Waar blijft zijn vrijheid om vrijwilligerswerk uit te voeren? Mijn collega is niet alleen. Hij is het slachtoffer van de zichtbare hand van machthebbers die mensen vertellen wat ze wanneer moeten doen.*

“ Iedereen heeft in onze samenleving recht op bijstand en iedereen heeft recht op vrije arbeidskeuze. Men kan het vervelend vinden omdat een beperkt aantal burgers daar misbruik van maakt, maar dat is de prijs die we daarvoor moeten betalen,” schrijft de Nederlandse socioloog Marcel van Dam, zoals we ook moeten accepteren dat echtscheidingen de gemeenschap veel geld kosten, zonder na te willen gaan of de scheiding wel noodzakelijk is.”

De uitkeringsgerechtigde wordt op talloze manieren gemonitord, preventief gefouilleerd, doorgelicht, kortom vernederd. Dit heet social defeat en is een van de oorzaken van een slechte gezondheid. Volgens de RIZIV-arts lijdt mijn collega aan een renteneurose. Hetzelfde is mij nu overkomen. Ik heb het aangetekend schrijven met het proces-verbaal net ontvangen.

Marc van Impe

 

* Ralf Dahrendorf, The Modern Social Conflict

17:44 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

15 juli 2011

Dokters daarentegen

“U bent het toch wel met me eens dat het door al die vaccinaties is dat we zoveel  CVS,  ADHD en Autisme zien,” zegt hij. We staan op een van de vele nieuwjaarsrecepties die het normale leven van de voorbije weken onmogelijk maken. Hij is een jonge, dynamische huisarts, gepokt en gemazeld in de correcte lokale politiek, enthousiast publicist van Evidence Based artikels in de Belgische vakliteratuur met een lichte hang naar alterneutisme en vrouwelijk schoon. Zijn patiëntenpopulatie is navenant, weet ik: goed opgeleide middenklasse met een lichte oververtegenwoordiging van vrouwelijk sociaal en pedagogisch bedrijvig jong ouderschap dat zich het liefst in lichte SUV’s verplaatst in H&M designer outfit. Soit, u ziet het beeld. Zijn echtgenote is een ravissante assistente bij een tandarts bij een stralende vakkundige glimlach op stelten.

Ik ontwijk de provocatie niet en zeg hem dat het nu wel duidelijk is dat het oorspronkelijke artikel van de hand van de Brit Andrew Wakefield dat de zogenaamde vaccin-autisme link aan het licht bracht, totaal fout was. “Sta me toe daar aan te twijfelen,” glimlacht hij met een charme van een verkoper van herverpakte beleggingsproducten. “Dokter Wakefield heb ik nog horen spreken en hij was heel overtuigend.” “Hij kon ook overtuigend liegen,” repliceer ik, “daarom werd hij op 28 januari vorig jaar veroordeeld door de Britse Hoge Medische Raad voor maar liefst drie dozijn klachten,  waarop op 20 mei van dat jaar hij geschrapt werd uit het artsenregister. Andrew Wakefield is met andere woorden een fraudeur.” “Altijd die zware woorden,” zegt hij, “waarschijnlijk heeft de brave man zich vergist.” “De man liet zich betalen door een advocaat en schreef wetens en willens leugens in The Lancet,” zeg ik. “Ach,” zegt hij, “wij dokters worden altijd geviseerd. Was het een gewone journalist geweest dan had er geen haan naar gekraaid. Jullie schrijven toch altijd maar wat raak. Altijd een mening klaar, niet?”

Ik kijk of ik mijn geleerde vrouw ergens zie. Ik heb frisse lucht nodig. Als ik me omdraai hoor ik hem nog zeggen:  “Wat de onderhandelingen betreft, ik denk dat zowel De Wever als Di Rupo worstelen met een jeugdtrauma. Kom zeg, geen van beiden had een normale jeugd. Kan daar iets goed uit voortkomen? Da’s zoals Bil Clinton. Ik las laatst een artikel in Psychiatry…”

“Je bent zo stil,” zegt ze in het naar huis rijden.  “Ik geloof echt dat de meeste mensen proberen eerlijk te zijn,” zeg ik, “hoewel dat maar zelden helemaal lukt. Liegen is een dagelijkse zonde. Maar in de politiek en de journalistiek komt het minder voor dan in het dagelijks leven, niet omdat we eerlijker zijn maar omdat we vaker de kans lopen betrapt te worden. *Dokters daarentegen…”

“Al goed,” zegt ze, “je bent weer op dreef. Wat een diepzinnige gedachten na een glas cava.”

*Marcel van Dam, socioloog

 

Marc van Impe

12:02 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (1)