07 februari 2016

Depressie en screening door huisartsen: federale en Vlaamse regering zijn voor, Franstaligen wachten af

Vorige vrijdag opperden we het idee om – naar Nederlands en Amerikaans voorbeeld - patiënten door hun huisarts op depressie te laten screenen. Wij vroegen de federale minister en haar ambtgenoten van de gewesten hoe zij daarop reageren. Van twee excellenties kregen we prompt een antwoord. Maggie De Block en Jo Vandeurzen staan in principe niet negatief maar hebben wel enkele bedenkingen.

"Onze huisartsen doen het goed!" zegt Maggie De Block, zelf huisarts. "Ze zijn erg toegankelijk en voor vele patiënten vormen zij de vertrouwenspersoon bij uitstek in eerste lijn en daarom zijn zij ook dikwijls de eersten om psychische problemen op te merken. In de opleiding tot huisarts wordt de nodige aandacht besteed aan de psychosociale context. Dit helpt huisartsen later om psychische problemen tijdig op te sporen en om patiënten door te verwijzen indien nodig."

De Vlaamse minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin, Jo Vandeurzen erkent dat er op dit moment in Vlaanderen niet systematisch wordt gescreend naar depressie. "Screenen heeft een aantal belangrijke voordelen: doordat de ziekte of het risico eerder wordt vastgesteld kunnen verwikkelingen of een (zwaardere) behandeling vermeden worden en is de kans op herstel groter," zegt hij.

"Toch is geen enkel screeningsinstrument 100% veilig of betrouwbaar. Screenen heeft dus ook nadelen: vals-negatieven en onterechte geruststelling, vals-positieven en onnodige ongerustheid, overdiagnose en -behandeling en de kost die daarbij komt kijken, verwikkelingen bij toepassen van het screeningsinstrument. Het opsporen van risico's of ziekten gebeurt binnen ons gezondheidszorgsysteem courant binnen de arts-patiëntrelatie. Soms wordt screening ook aangeboden of aanbevolen aan een grote groep personen die geen klachten of symptomen  hebben (de doelgroep).

Dit is bevolkingsonderzoek. In een  dergelijk onderzoek wordt de hele doelgroep blootgesteld aan de eventuele nadelen van de screening, maar ondervinden enkele personen uit die doelgroep er voordelen van. Voordat men bevolkingsonderzoek organiseert, moet men dus zeker zijn dat de voordelen opwegen tegen de nadelen."

Vandeurzen concludeert dat systematische screening kan wanneer men beschikt over een kwaliteitsvolle screeningstool en wanneer men een specifieke doelgroep beoogt. Dat instrument bestaat, zegt Maggie De Block: "Er bestaan ook screeningsvragenlijsten voor de eerste lijn waarmee huisartsen depressie kunnen opsporen bij hun patiënten. Met behulp van de PHQ-9 (Patient Health Questionnaire van het National Institute for Health and Care Excellence, kortweg NICE) kunnen ze bijvoorbeeld het onderscheid maken tussen normale aanpassingsproblemen (bijv. bij rouwverwerking) en depressieve symptomen bij hun patiënten."

Maar er staat een en ander te gebeuren. "Tegelijkertijd hervormen we de hele sector van de geestelijke gezondheidszorg , zowel voor kinderen, jongeren als voor volwassenen, in samenwerking met de deelstaten en met de sector zelf. We investeren in een betere samenwerking en coördinatie op het terrein en zetten volop in op de verdere ‘vermaatschappelijking' van de zorg. In de netwerken worden ook de huisartsen actief betrokken.

Een belangrijk aspect in dit hele verhaal is het goed informeren van de burgers. Voor de geestelijke gezondheidszorg voor kinderen en jongeren willen we netwerken op het terrein krijgen en middelen ter beschikking stellen om experts in te zetten die in scholen, in OCMW's, enzovoort, gaan uitleggen welke signalen tonen dat een kind of jongere psychische hulp nodig heeft.

Al die inspanningen zullen helpen om het taboe te doorbreken dat nog te vaak rond psychische problemen hangt, waardoor mensen vlugger professionele hulp zullen zoeken. Door de investeringen in crisisopvang krijgen de netwerken op het terrein de middelen om snel in te grijpen bij crisismomenten, bijvoorbeeld bij zware gevallen van depressie met suïcidale neigingen."

Vandeurzen wijst erop dat systematische screening inclusief eventuele vervolgonderzoeken ook een financiële consequentie hebben. "Met andere woorden de baten van screening moeten opwegen ten opzichte van de kosten. Op dit moment is er onvoldoende duidelijkheid over die eindbalans voor wat depressie betreft," aldus de Vlaamse minister.

De Vlaamse regering is wel bezig met de opzet van een specifiek screeningprogramma bij een nauw omschreven doelgroep: " We bekijken in het kader van de resolutie postpartum depressie, die door het Vlaams Parlement werd goedgekeurd, wel op welke wijze zwangere en pas bevallen vrouwen beter begeleid kunnen worden bij het voorkomen of hoe mentale problemen vroeg opgespoord kunnen worden. De Vlaamse Wetenschappelijke Vereniging voor Jeugdgezondheidszorg (VWVJ) onderzoekt, in het kader van haar beheersovereenkomst met de Vlaamse overheid op welke wijze vroeg-signalering van psychosociale problemen opgenomen kan worden door de centra leerlingenbegeleiding. Bij dit onderzoek gaat de aandacht ook naar het zorgaanbod zodat gericht kan worden doorverwezen."

Van Waalse en Brusselse zijde kwam er tot nu toe nog geen reactie. Daar houdt men zijn antwoord blijkbaar in beraad.

Marc van Impe

Tot slot: tijdig detecteren en ingrijpen kan ook zonder systematische screening. Domus Medica heeft een aanbeveling voor diagnose en behandeling van depressie in de huisartsenpraktijk en vormingen rond diagnose en behandeling van stress en surmenage, angstklachten en slapeloosheid. Daarnaast heeft  Domus Medica in de Gezondheidsgids depressie opgenomen, waarbij aan de hand van twee vragen gepeild wordt naar depressiviteit.

Ook met het inschakelen van eerstelijnspsychologen bijvoorbeeld wordt onmiddellijk advies en kortdurende hulp geboden in huisartsenpraktijken of in wijkgezondheidscentra. In de loop van één à twee gesprekken brengt de eerstelijnspsycholoog de klacht en/of problemen helder in kaart, en bekijkt wat er gedaan kan worden om het probleem te overwinnen. Indien nodig verwijst hij de patiënt door naar meer gespecialiseerde hulp.


Bron: MediQuality

19:02 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)