28 april 2016

De zilveren dokter is meer waard dan u denkt

Wanneer zijn we eigenlijk oud of ‘senior’? Is dat te definiëren? Ik word gebeld door een klasgenoot die ik al vijfenveertig jaar niet meer gesproken heb. Er wordt een reünie georganiseerd, en of ik een woordje zeggen wil. Het feest begint rond drieën in de namiddag. Oudjes onder elkaar. En eten rond zessen? Ik heb een hekel aan seniorengedrag.

Ik ben nog niet van plan de pen neer te leggen. Integendeel, het gaat goed zo, beter dan ooit. Ik ben niet alleen maar in het gezelschap van de Franse socioloog Serge Guérin die eenvoudig stelt: we blijven langer jong, we worden later oud, en we zijn nog nooit zo gezond geweest.


Alleen lijkt niemand de onmetelijke consequenties en mogelijkheden daarvan in te zien. Om te beginnen de ziekenhuisdirecties niet, die dit jaar massaal de eerste generatie babyboomers dreigen te ontslaan, want vijfenzestig is de leeftijd waarop de dokter moet gaan. Het is een generatie die weinig op heeft met sociale media, gendergelijkheid administratief touwtjespringen en management van de kouwe grond, maar die de voorbije decennia hard gewerkt heeft, een schat aan ervaring heeft opgedaan en geen tijd had voor hobby's als politiek benjispringen en Japanse vechtsporten. De Franse socioloog Serge Guérin, stelt eenvoudig: ‘Leeftijd telt niet meer, de levensstijl telt'.


Het Franse automerk Citroën maakt reclame voor zijn nieuwste DS3 met de 94-jarige Iris Apfel achter het stuur. De New Yorkse fashionista mocht achter het stuur kruipen van de nieuwe DS3, met de slogan ‘Driven by style'. Karl Lagerfeld is 82, Leonard Cohen 81 en beiden hebben ze nog lang geen zin in pensioen. Alleen aan onze universiteiten en in onze ziekenhuizen houden de ijzeren Heintjes van de administratie vast aan achterhaalde principes. Ik dacht dat ik op een bepaald ogenblik mijn portie domoren en idioten gehad had, maar ik blijk me te vergissen. Vroeger hadden we lange wilde haren. Nu zijn het ijdele skinheads die denken dat ze het voor het zeggen hebben.


Volgens de Franse socioloog Serge Guérin hebben we eigenlijk te maken met een drievoudige revolutie. Voor het eerst in de geschiedenis zijn er meer mensen ouder dan 60 dan jonger dan 20. De tweede revolutie: nog nooit eerder zijn er zoveel mensen zó oud geworden als nu. De derde revolutie is dat er nog nooit eerder senioren in hun hoofd en in hun lichaam zo jong zijn geweest als nu.


Als je die drie bij elkaar optelt, heb je te maken met een van de belangrijkste sociale veranderingen van deze eeuw. De WHO rekende uit dat tussen het jaar 2000 en het jaar 2050 het aantal zestigplussers in de wereld groeit van 605 miljoen naar 2 miljard. Daarmee groeit hun aandeel in de totale wereldbevolking van 11 naar 22 procent.


De WHO zegt ook dat in de eerste helft van deze eeuw het aantal tachtigplussers bijna zal verviervoudigen. Mijn moeder kent binnenkort haar 32ste kleinkind. Nog nooit eerder hebben kinderen zo vaak hun grootouders en zelfs hun overgrootouders tijdens hun leven gekend als nu. Guérin is de auteur van Silver Génération en houdt zich al vijftien jaar bezig met vergrijzing, met senioren en met de maatschappelijke en demografische veranderingen in de westerse maatschappij. En hij voelt zich in Europa een roepende in de woestijn.


Guérin verwijst de spookverhalen over een geriatrische tsunami, die eigenaardig genoeg steeds opnieuw door de linkerflank gelanceerd worden, naar het land der fabelen; ‘De meeste senioren zijn in prima gezondheid!' Slechts 7 tot 8 procent van de Franse zestigplussers kan niet of nauwelijks meer op zichzelf leven. Van de 85-plussers woont ongeveer 70 procent nog thuis en is redelijk zelfstandig. Vraag 65-plussers hoe ze hun kwaliteit van leven waarderen en 90 procent zegt dat het prima gaat. ‘We zijn langer jong en worden later oud,' vat de socioloog die ontwikkelingen samen. ‘Dat heeft in westerse landen enorme sociale, culturele en economische gevolgen.' Maar in de zorgverstrekkende sector ziet men dat niet in.
Als ik de vraag stel aan mijn (jongere) medische vriendenkring dan hoor ik dat ik vanaf 66 jaar een senior ben en tussen mijn vijfenzeventigste en tachtigste oud wordt. Probleem is dat de meeste 65-plussers die ik ken zich helemaal niet zo voelen. Wij zijn de eerste generatie die individualistisch is geworden. Wij hebben ons na ‘68 bevrijd van maatschappelijke normen, óók leeftijdsnormen. Leeftijd telt niet meer, de levensstijl telt.


Wie 60 is kan nog aan een nieuw leven beginnen, zelfs een kind hebben van 5 jaar oud. Die ontmoet jongere ouders van dertig of vijftig met kinderen van vijf. De sociale omgeving is veel belangrijker geworden dan de leeftijdsgroep waartoe je behoort. Mijn oudste zoon is 46, de jongste 26. Ik heb nog een heel leven te gaan.


Wie het boek van Guérin leest komt tot de vaststelling dat de scheiding tussen de generaties in dit tijdsgewricht kunstmatig is: jongeren en ouderen zijn meer op hun gemak bij elkaar, ze helpen elkaar, leren van elkaar, omdat generaties meer dan vroeger door elkaar heen lopen. Vroeger waren jongeren altijd de early adaptors, nu zetten ouderen vaker de trend. Ouderen zijn ook vaak minder behoudend dan jongeren.


Volgens Guérin leven we in een jongerenmaatschappij waarin "jeugd" overgewaardeerd wordt. "Onze westerse maatschappij is een prestatiemaatschappij. Alles draait om snelheid en efficiëntie. Maar een prestatiemaatschappij is niet altijd prestatievol. Het zijn vooral de kortetermijnprestaties die gewaardeerd worden. "Ervaring" is een langetermijnprestatie, maar dat is in de ogen van de jonge managers niets meer waard. En leeftijd staat voor ervaring, dus leeftijd wordt niet meer gewaardeerd. Ervaring of geen ervaring, ook de geleerde vrouw dreigt over een paar jaar door de ziekenhuisdirectie bedankt te worden.


Ja, zegt een vriend die ik daarover aanspreek, maar oudere mannen zijn mooier, stijlvol en worden geacht wijs te zijn. "Nonsens!" zegt Guérin, " Vrouwen hebben óók een langer leven gekregen, ze blijven óók langer jong, en kunnen na het krijgen van kinderen ook nog van alles doen. Ze kunnen een nieuw leven beginnen, ze kunnen verder gaan met hun seksualiteit, en waarom met maar één man?" De geleerde vrouw is het voor een keer voor honderd procent met mij eens. Je bent een schat van een zilveren dokter, zeg ik haar. Mijn aandelen stijgen.


Marc van Impe

Referentie:
Livre Silver Génération,10 idées reçues à combattre à propos des seniors, de Serge Guérin. ISBN : 978-2-84186-778-3

 

Bron: Mediquality

11:40 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)