01 mei 2015

Welke wetenschap kan volgens u de schop op?

We schreven het eerder al: een groot stuk van de medische wetenschap klopt niet. Nu blijkt uit een grootscheepse rondvraag bij 179 briljante geesten, die stuk voor stuk toppers zijn in hun vak, dat we gelijk hadden. Meer dan één wetenschappelijk idee is rijp voor de prullenbak, ook in de afdeling geneeskunde.

Het ergste is niet dat oude dogma's in gruzelmenten uiteen vallen, maar dat het zo lang duurt vooraleer nieuw en dus controversieel wetenschappelijk inzicht een kans krijgt. En dat gebeurt niet door argumentatie en debat maar gewoon door het overlijden of in het beste geval de pensionering en dus wegdeemstering van de oude satrapen.

Dat schrijft niet ondergetekende maar Samuel Barondes, Professor of Neurobiology and Psychiatry, UCSF in zijn essay Science Advances By Funerals. De Amerikaanse professor is één van de 179 wetenschappers, journalisten en auteurs die antwoordden op de vraag van het jaar van John Brockman, een literair agent en schrijver, gespecialiseerd in wetenschappelijke literatuur.

Die vraag luidde: welke wetenschap kan de schop op? Brockman is de oprichter van de Edge Foundation en beheerder van de website Edge.org, een debatcentrum voor schrijvers, wetenschappers en filosofen. In het zopas verschenen boek This idea must die, in vertaling Wetenschappelijk onkruid, gaat men aan de slag met tientallen fossiele begrippen.

Karl Popper leerde ons dat we een wetenschappelijke theorie nooit als ultieme waarheid kunnen aanvaarden, omdat één voorbeeld genoeg kan zijn om 'm onderuit te halen. Sterker nog, alles wat we nu zeker lijken te weten is gebaseerd op het afwijzen van eerdere wetenschappelijke theorieën. Daarom mogen er geen heilige huisjes in de wetenschap bestaan en in plaats van te wachten op een briljante nieuwe ingeving, moeten we ons juist bezig houden met het verwerpen van ideeën die hun langste tijd hebben gehad.

Welke theorie moet aan de kant geschoven worden, zodat de wetenschap weer vooruit kan? Brockman stelde die vraag aan onder anderen Steven Pinker, Nicholas Carr, Daniel Goldmann, Jerett Diamond, Amanda Gefter, Nassim Nicholas Taleb, Hans Ulrich Obrist, Ian McEwan en Richard Dawkins.

Van Nederlandse bodem leveren Stine Jensen, Christine Mummery, Victor van Daal en Peter Hagoort hun bijdrage. Van Belgische bodem was er niemand. Maar dat mag ons niet verwonderen want zoals een bekend emeritus van onze oudste Alma Mater het ons ooit zo prachtig uitlegde: "Meestal gaat het in zo'n boeken over auteurs van kleine landelijke universiteitjes uit een of andere staat uit de Midwest."

De wijze man heeft uiteraard gelijk, het gaat om professoren aan kleine universiteitjes zoals UCLA, Harvard, Yale, Columbia en dergelijke.

Een paar concepten die je alvast kunt overwegen om weg te gooien: de dood, oorzaak en gevolg, onze menselijke natuur en wetenschappelijk geteste medicijnen. En vraag jezelf ook eens af of we nog wel zoveel hebben aan onze notie van oneindigheid, en of we onze angst voor nucleaire straling niet eens los moeten laten. Want er is niets wat niet in twijfel moet worden getrokken, behalve dan dat we van sommige ideeën nu echt eens afscheid moeten nemen. 

Lees zeker de bijdrage over de stand van zaken in de medische wetenschap van de hand  van de medici Dean Ornish over de onzin van  Large Randomized Controlled Trials, Azra Raza over de waardeloosheid van mouse models,  cognitief wetenschapper Gary Marcus over het waanidee dat Big Data nuttig zijn, en de bijdrage van neurowetenschapper Gary Klein over de nonsens van Evidence-Based Medicine.  En de Nederlander Peter Hagoort  hakt de razend populaire theorie van de spiegelneuronen als één van de belangrijkste ontdekkingen in de recente geschiedenis van de neurowetenschap, aan spaanders.

Daar gaat een verklaring voor geweld,  autisme,  erectieproblemen en schizofrenie.

Ik heb me geërgerd, verwonderd, geschaterd en tenslotte  kapot gelachen en ik ben nog niet klaar met het boek dat ik u ten zeerste kan aanraden als geschenk voor moederdag of vaderdag. Dit is het tegengif voor het hokjesdenken, dat het wetenschappelijk debat in ons land nog altijd beheerst.  Sterker nog, hier krijg je als arts een proces aan je been, als je durft afwijken van het officiële best practice standpunt. Veroordeling door het Riziv gegarandeerd.

Dat het boek de moeite waard is, bewijst de opname van het essay van de romanschrijver  Ian McEwans die pleit tégen het terzijde schuiven van achterhaalde wetenschappelijke theorieën, want je weet maar nooit wanneer je een oud idee nog eens kunt gebruiken.

Eerder verschenen bij Maven Publishing de zeer succesvolle edities 153 x cafeïne voor je geest (2014), Dit verklaart alles (2013), Hier word je slimmer van (2012) en Hoe verandert internet je manier van denken? (2010).

Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

08:15 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)