09 mei 2016

De minister is gewaarschuwd

Een paar weken geleden, het was een zondagavond en iedereen was in een opperbeste stemming want ook toen werden er prijzen uitgereikt, kreeg ik van een van de topambtenaren van de rijksdienst voor ziekte- en invaliditeitsverzekering te horen dat hij elk verder contact met mij zou vermijden. We waren niet meer on speaking terms. Ik zit vijfenveertig jaar in dit vak en het was de tweede maal dat iemand me dit toesnauwde. De eerste maal was ik daar behoorlijk van onder de indruk. Het was een toenmalige socialistische minister van Justitie die er zijn opdracht van gemaakt had het land te zuiveren van vuilschrijvers en pornografen, waaronder een winnaar van de staatsprijs voor literatuur. Niemand die zich deze morele scherpslijper nog herinnert.


Ook nu betrof het iemand van linkse signatuur. Waarom was hij boos? MediQuality had geschreven hoe hij bedacht had dat patiënten met een ongezonde levensstijl geen dure medicatie zouden terugbetaald krijgen. Ik had hem daarin persoonlijk geciteerd en dat nam hij me verschrikkelijk kwalijk. Het weze zo. Ik zag het konijn in hoofd en zag dat hij in werkelijkheid angstig was.


Ik ben in de journalistiek begonnen met een denkfout. Ik heb ooit gedacht dat de mensen die ik interviewde, die ik om hun wijsheid vroeg, net zo dachten als ik en het beste voorhadden. De waarheid is hard bij les. Meer dan eens heb ik me in de maling laten nemen. Dat was een denkfout.


Toen las ik bij Suzanne Weusten, die Het abc van de denkfout schreef, dat een denkfout een systematische afwijking is van rationeel denken. Ik ging ervan uit dat de andere even rationeel dacht als ik. Ik was dus niet de enige. Gelukkig. Rationeel denken hoeft niet per se het beste resultaat op te leveren, zegt Wuesten. De mens laat zich het systematisch misleiden en het liefst in zijn voordeel. Het erge is dus dat vanuit ons persoonlijk perspectief bekeken denkfouten ons iets opleveren. Quod non. We bedriegen onszelf.


Voor de lol: de denkfouten zoals Wuesten die oplijst.
Een eerste denkfout is dat we onszelf niet alleen voorliegen, we maken die leugen ook nog acceptabel.
Een tweede denkfout is denken in formules van oorzaak en gevolg wat ons de idee geeft dat we greep hebben op de zaak.
Een derde fout is dat we onze wensen aan de werkelijkheid aanpassen.
Nog een vierde fout is dat we niet met onzekerheid kunnen omgaan. Dus maken we onze eigen zekerheid. Hoort u uzelf hardop liegen? Ik wel, soms.
Een vijfde fout is onze afkeer van verlies.
En een zesde fout is onze zelfoverschatting, wat dan weer leidt tot risicovol gedrag of iets wat durf heet, vaak met fatale afloop.
En de zevende fout is het groepsdenken, het toegeven aan de druk van de groep waar we ons bij rekenen. Dat leidt tot conformisme.
Als je die zeven fouten zo op een rijtje ziet dan vraag je je af hoe lang we nog onszelf voor de gek gaan houden.


Gelukkig ben ik een solutionist en zie de werkelijkheid als verzameling oplosbare problemen. Maar één zaak is zeker, ik vermijd de man met een konijn in zijn hoofd.


Dat brengt me bij MediQuality. Een modern medium moet verantwoording afleggen aan zijn lezers. Ook in de medische vakpers krijgen sommigen af te rekenen met teruglopende lezersaantallen. Hoe komt dat? Door het Internet? Door de ontlezing? Door de veranderende mentaliteit bij de nieuwe generaties van tegenwoordig? 

Om die vraag te beantwoorden, moeten we ons afvragen wat eigenlijk de taak is van de media. De media zijn de waakhond van de democratie, zegt men. Verder wordt de journalistiek in de meeste theorieën geacht een platform te bieden aan iedereen die een forum zoekt, zodat niet alleen de media zelf maar ook individuen en belangengroepen druk kunnen uitoefenen op het bewind en de andere actoren. Als derde taak zouden media burgers moeten voorzien van een sterke informatiepositie zodat zij hun democratische rechten kunnen uitoefenen. Ze vormt de basis voor persvrijheid. Ook in de medische vakpers.


De taken die media worden toebedeeld, worden onderschreven als de ‘social responsibility theory', dat benadrukt de maatschappelijke rol van de pers. Maar de pers is ook een commercieel medium. En dat betekent niet alleen individuele rechten en vrijheid zonder restricties, maar journalistiek met maatschappelijke verantwoordelijkheid die actief de dialoog met zijn lezer aangaat. Dat is de unieke positie van MediQuality.


MediQuality heeft maar één taak: Het nieuws te brengen zonder aanzien des persoons of instanties. Als daar een onthulling uitrolt die gevestigde machten niet aanstaat, soit. MediQuality moet duiden, vragen stellen, commentaar geven, leuk en entertainend zijn, tot denkend aanzetten, maar MediQuality is vooral geen waakhond. Wij wantrouwen de overheid niet, maar houden ze wel in het oog. De minister is gewaarschuwd.


Marc van Impe

Bron: MediQuality

10:39 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

02 december 2012

Contaminatie

Nu de boekenbeurs weer achter de rug is valt het op dat we overspoeld worden met ‘wetenschappelijke’ bestsellers die ons een beter leven aanpraten. Niet toevallig zijn die artsen die de weg naar de uitgever gevonden hebben en die graag in de media allerlei statements afleggen inzake gezondheidszorg en -beleid, zelden of nooit aanwezig op gerespecteerde wetenschappelijke fora.  Hun publicaties situeren zich vooral in de lokale medische vakpers, en halen hoogstzelden de internationale wetenschappelijke vakbladen. Dat compenseren ze echter door in de populaire gezondheidspers en bij niet wetenschappelijke uitgevers makkelijk toegankelijke werken te publiceren die relatief hoge oplagecijfers halen en dan ook wel eens aangehaald worden in juridische en verzekeringstechnische discussies. Het is echter moeilijk hun ongelijk te doen aanvaarden, want hun uitspraken zijn overheid en verzekeringsindustrie welgevallig. Omdat hun publicaties zo simpel geschreven zijn – terwijl iedereen weet dat wetenschap  niet altijd even simpel is-  krijgen ze makkelijk toegang tot beleidsmakers zoals ministers en al dan niet publieke verzekeringsinstellingen. Ze krijgen dan ook zitting in instellingen zoals de Hoge Gezondheidsraad. Merkwaardig is dat ze deze functie gebruiken als verkoopsargument en bewijs van hun autoriteit. Echte wetenschappers verwijzen zelden of nooit naar hun extra-universitaire functies. Het zijn hun wetenschappelijke onderzoeksresultaten die de argumenten zijn van hun stelling. Je zal echter in dit land maar geplaagd worden door de zelfverklaarde specialisten die moeten beslissen of je al dan niet aan budget krijgt om je onderzoek verder te zetten. “Het spijt me, ik heb me vergist,” zal je zo’n specialist nooit horen zeggen als blijkt dat hij ongelijk heeft. Liever nog sluiten ze zich achteraan bij de goede rij aan, om zich daarna opnieuw naar voor te dringen. Daarbij aarzelen ze niet om gebruik te maken van nep-termen en neologismen. Wetenschappelijke woordcontaminatie, wat staat voor vervuiling, is een techniek die ze perfect beheersen.
Marc van Impe

16:52 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)