15 april 2015

Is dit het einde van medisch geheim?

Medische geheimhouding is een onontvreemdbaar recht van de patiënt en van de patiënt alleen. Alles wat bij kan dragen tot de openbaarmaking van de medische gegevens moet dit beginsel eerbiedigen: alleen de patiënt kan daartoe toestemming geven wanneer die gegevens niet worden geanonimiseerd. Betekent dat echter dat de patiënt ook onbeperkt toegang moet krijgen tot zijn medisch dossier ?

Een vaak gehoord argument bij artsen tegen de toegankelijkheid van het volledig medisch dossier voor de patiënt, is dat deze laatste de confrontatie met een ongunstige diagnose niet zou aankunnen. De patiënt moet tegen zichzelf beschermd worden, heet het. Een overgrote meerderheid van de Belgische artsen (72% van de lezers) is daar inderdaad tegen, zo blijkt uit de resultaten van een online enquête die MediQuality organiseerde naar aanleiding van een Nederlands initiatief.

In het Universitair Medisch Centrum van Utrecht geloven ze niet in die stelling. Alle patiënten van UMC Utrecht kunnen voortaan hun eigen medisch dossier zelf en zonder vertraging inzien. Het vernieuwde patiëntenportaal geeft hiermee inzicht en regie in het eigen ziekteproces. Zorgverleners en patiënten kunnen hierdoor beter samen beslissen over hoe diagnostiek, zorg en behandeling wordt georganiseerd. Helemaal in lijn met de wens van patiënten zelf, hun patiëntenverenigingen en de overheid.

In België zal het dus nog wel een tijdje duren voor de patiënt zoveel inspraak krijgt. Alhoewel! Minister De Block geeft de patiënt nu al de kans hun voet tussen de deur te zetten van de kamer waar de beslissingen genomen worden. Een zetel in de raad van bestuur van het KCE is een eerste stap. In de lezersreacties bij MediQuality kun u al lezen dat een arts pleit voor de aanwezigheid van een patiëntendelegatie in de Medicomut.

Dat de meeste artsen niet van die verregaande inspraak willen, is het gevolg van de achterkamertjespolitiek die de overheid de voorbije vijftig jaar gevoerd heeft. Zowel de patiënt als de arts werden daardoor in de waan gehouden dat de eerste een onmondig wezen is dat eigenlijk niet weet wat goed voor hem is, en dat de tweede als een studiemeester er wel mag op letten dat de patiënt niet over de schreef gaat, terwijl het beleid door een ambtenarij en een club ziekenfondsers werd bepaald onder het mom dat men vooral sociaal corrigerend te werk ging.

De manier waarop nu de federale overheid e-health wil invoeren is perfect compatibel met dit verouderde principe. En wel om de volgende redenen.

Om te beginnen behoudt de overheid zich het recht om te beslissen wie toegang krijgt tot de gegevens. Dat kunnen overheidsinstellingen zijn maar ook verzekeraars, zoals de ziekenfondsen. Dat biedt geen enkele garantie voor de toekomst. Regering komen en gaan, coalities wijzigen, wat vandaag liberaal en democratisch is, kan morgen grimmig autoritair zijn.  En ziekenfondsen, zo luidt het verdict van de Europese Commissie, zijn net zo goed verzekeraars als beursgenoteerde assurantiën. Een tweede reden is dat één en hetzelfde instituut alle mogelijke sociale en gezondheidsdata van een individu opslaat en dat niemand duidelijk weet hoe dat instituut zal werken.

Een derde reden is dat een dergelijke concentratie van data een zeer aantrekkelijke prooi is voor internetpiraten. Als databases van banken kunnen gekraakt worden, kan dat net zo goed met de database van onze eHealthkluis die in een verouderde Java-taal geschreven is. Maar er is ook de gebrekkige manier waarop het systeem werkt. Potentieel zo lek als een mandje. Verschillende lezers hebben ons daar recent nog op gewezen. Het probleem is dat het systeem zelf die fouten niet meldt.

De medische geheimhouding is een fundament van onze geneeskunde. En de arts is best geplaatst om dat geheim te bewaren. Maar de patiënt is mondiger, beter voorgelicht en verdient als een volwassene behandeld te worden. Hij verdient ook eerlijk behandeld te worden. Hij is de eigenaar van zijn eigen privacy, dus ook van zijn medisch dossier.

Een voorbeeld uit de praktijk: enkele dagen geleden nog kreeg ik een klacht te horen van een arts die moest vaststellen dat zijn patiënt die eerder een foute diagnose had gekregen in een academisch ziekenhuis, door het leven moest met het label van aanleg voor psychosomatiek. Zijn ziekenfonds was blijkbaar dezelfde mening toegedaan en wist blijkbaar zeer goed wat de assistent op de dienst psychiatrie had genoteerd. Onderzoek op eigen initiatief van de patiënt wees uit dat hij leed aan een ernstige cardiovasculaire aandoening. Toen de patiënt –die zelf academisch is opgeleid- zijn dossier opvroeg bij het UZ, merkte hij dat bepaalde belangrijke elementen ontbraken. De zaak wordt nu voorgelegd aan de Orde. Indien hij geen voldoening krijgt, dreigt de patiënt zich tot het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg te wenden.

De artsen die dus tegen stemmen hebben in principe ongelijk. De Orde der Geneesheren kan niet anders dan zich in deze zin uit te spreken.

Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

20:12 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)