06 juni 2013

De solutionist

Er is nu een maand overheen gegaan. Met het weer klaart ook het humeur op. Je hebt een denkfout gemaakt, zegt de geleerde vrouw, je hebt eens te meer gedacht dat je opponent net zo denkt als jij en het beste voorheeft. De waarheid is hard bij les. Eens te meer heb ik me in de maling laten nemen. Waarom toch? Ik zag het toch aankomen? Dan valt mijn oog op een artikel van Suzanne Wuesten, die Het abc van de  denkfout schreef. Een denkfout zegt ze is een systematische afwijking van rationeel denken dat gebaseerd is op logisch redeneren en correct onderbouwd wordt met argumenten. Precies zoals ik de denkfout gemaakt heb: ik ging ervan uit dat de andere even rationeel dacht als ik. Rationeel denken hoeft niet per se het beste resultaat op te leveren, zegt Wuesten. De mens laat zich het systematisch misleiden en het liefst in zijn voordeel. Het erge is dus dat vanuit ons persoonlijk perspectief bekeken denkfouten ons iets opleveren. Quod non. We bedriegen onszelf. Wuesten lijst de denkfouten op. Een eerste denkfout is de vooringenomenheid alsof we de verhalen die we graag horen zelf regisseren. We liegen onszelf niet alleen voor, we maken die leugen ook nog acceptabel. Een tweede denkfout is denken in formules van oorzaak en gevolg. Terwijl de werkelijkheid vaak veel complexer is. Maar denken in oorzaak en gevolg geeft ons de idee dat we greep hebben op de zaak. Terwijl correlatie niet altijd een causale relatie inhoudt. Een derde fout is onze behoefte aan harmonie. We houden niet van tegenstrijdigheden en incongruentie. Integendeel, we willen dat ons gedrag overeenstemt met onze principes en onze wensen corresponderen met de werkelijkheid. Als die verandert passen we desnoods onze wensen aan. Nog een vierde fout is dat we niet met onzekerheid kunnen omgaan. Dus maken we onze eigen zekerheid. Hoort u uzelf hardop liegen? Ik wel, soms. Een vijfde fout is onze afkeer van verlies. En een zesde fout is onze zelfoverschatting, wat dan weer leidt tot risicovol gedrag of iets wat durf heet, vaak met fatale afloop. En de zevende fout is het groepsdenken, het toegeven aan de druk van de groep waar we ons bij rekenen.  Dat leidt tot conformisme. En daar werd ooit een mooie Italiaanse film over gedraaid. Als je die zeven fouten zo op een rijtje ziet dan vraag je je af hoe lang we nog onszelf voor de gek gaan houden. Gelukkig kunnen we dat alles tegen gaan door met heuristieken, mentale vuistregels, de werkelijkheid te verwerken om zo verlamming te vermijden. Zoekt en gij zult vinden, zegt Mattheus (Mat 7.7). Ik een ben een solutionist en zie de werkelijkheid als verzameling oplosbare problemen. Maar een zaak is zeker, nooit doe ik nog zaken met een man met een konijn in zijn hoofd.

Marc van Impe

ISBN: 9789081359245; Publicatiedatum: 01/06/2013; Uitgever: De Argumentenfabriek; Titel Reeks: Helder denken; Suzanne Wuesten: Hoe we onszelf voor de gek houden. Het abc van denkfouten.

19:53 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

21 november 2011

Mattheüs

Een parlementair die één dag gezeteld heeft krijgt een ontslagvergoeding van één jaar. Wie langer zetelde krijgt maximaal vier jaar. Daar hebben de parlementairen zelf voor gezorgd. Een arts die chronisch ziek wordt krijgt in het beste geval een aalmoes, minder dan het bestaansminimum. In de praktijk komt dit er op neer dat hij gedwongen wordt verder te werken, ook al is hij daar fysiek noch mentaal langer toe in staat. De ontslagnemende politicus wachten mandaten en consultancies. De zieke arts het faillissement. Een voorbeeld: een bekend Limburgs politicus, gewezen secretaris-generaal van de Navo, kreeg als troost, na zijn gedwongen ontslag wegens fraude, het bestuursmandaat over de immobiliënmaatschappij van het Kempisch kanalenstelsel. Een habbekrats, zegt u? Het gaat om tientallen keurig gerestaureerde sasmeesterhuizen die nu als weekendverblijf voor tweemaal niets gehuurd worden door leden van de republiek der kameraden.

Daarom geef ik graag deze overweging mee. Ik heb de voorbije 40 jaar keer op keer als bevoorrechte getuige de sociale onderhandelingen van dichtbij mogen meemaken. Ik heb telkens opnieuw gezien hoe de fiscale en parafiscale druk steeg, hoe lonen ingeperkt , afgetopt en extra belast werden. Ik heb gezien hoe ondernemers geteisterd werden met bruteringen, solidariteitsbijdragen op omzet, vermogen en bestuursmandaten in hun eigen micro bedrijfjes. En ik zal binnen afzienbare tijd mogen ervaren hoeveel er van mijn beloofde pensioen nog overblijft en hoe laag dit onder de limbo-lat van het fatsoenlijk en leefbaar inkomen zal liggen. Ik heb keer op keer mogen meemaken hoe politici die zelf niet te beroerd zijn om rijkelijk betaalde bestuursmandaten te verzamelen bij multinationale energie-, kabel-, water- en andere nutsbedrijven, er in slagen om daarnaast hun eigen parlementair pensioen op te pompen tot ze elk volume van fatsoen overschreden hadden. En hoe diezelfde politici na hun politieke carrière nog eens mee gingen graaien in de vetpotten van verzekeringsmaatschappijen, banken en andere multinationals. Ik heb geen enkele ambtenaar gekend, die ook maar één dag heeft moeten inleveren op zijn wedde of pensioen. Geen enkele ambtenaar die ook maar één uur vrijwillig, gratis voor niets overwerkte. Geen enkele ambtenaar die de hem aangeboden glazen weigerde.

Maar ik heb wel vastgesteld dat honderden politici dag in dag uit fraude pleegden met hun mandaat door niet aanwezig te zijn op de vergaderingen en door geen kritische vragen te stellen. Als de burgemeester van de grootste Vlaamse stad vorige week voor het eerst in zeven jaar een vraag stelde in zijn parlement waar hij deel van uitmaakt dan pleegt hij fraude.  Als een ambtenaar een dienst of document weigert, dan pleegt hij fraude.  Als artsen overladen worden met - vaak zinloze - administratie  en ook nog eens de gegevens voor opmaak van hun 281.50  fiches zelf moeten controleren en aanpassen, dan plegen de ambtenaren die betaald worden met hun belastinggeld, fraude. Als diezelfde ambtenaren de kampioenen zijn van het absenteïsme, dan is dat fraude.  De Waalse ambtenaren hebben zich in 2010 in totaal 170.631 dagen ziek gemeld. Dat kostte 19,3 miljoen euro. Voor 2010 betekent dat een gemiddelde van 17 ziektedagen per Waalse ambtenaar. In Vlaanderen bereikt het absenteïsme gemiddeld 5 procent. Hoeveel dit ons kost kon men mij niet berichten. Ook dit is fraude.

Een gewezen belastingambtenaar, bekeerd blogger schreef het al bijna tweeduizend jaar geleden, "Waarom kijkt u naar de splinter in het oog van een ander, en merkt u de balk niet op in uw eigen oog? Hoe durft u tegen een ander te zeggen: Laat mij die splinter eens uit uw oog halen, terwijl u zelf een balk in uw oog hebt? Huichelaar, haal eerst die balk uit uw eigen oog, dan ziet u pas scherp genoeg om die splinter uit het oog van de ander te halen” (Mattheüs 7:3-5)

Marc van Impe

09:35 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)