02 mei 2017

Hoe een veilig vaccin tegen Lyme van de markt verdween


Deze zomer wordt door de voorbije warme winter een explosie van het aantal Lyme-patiënten verwacht. Vooral in zones waar ze normaal gezien niet voorkomt zal de Borrelia Burgdorferi toeslaan. Toch is er een vaccin. Maar dat werd in 1999 na amper één jaar van de markt gehaald. Waarom?


Het vaccin werkte, maar de Amerikaanse anti-vaccinatielobby won het pleit. President Trump gelooft die lobby: volgens hem veroorzaakt vaccinatie autisme. LYMerix was een wetenschappelijk succes, maar een pr-fiasco, zegt de Amerikaanse oud-kinderarts en vaccinexpert Stanley Plotkin in The New Scientist. De berichtgeving in de media deed de rest.


GSK, dat LYMerix ontwikkeld had, trok het product terug en trof zelfs een juridische schikking met de zogenaamde vaccinatieslachtoffers. Plotkin is nochtans formeel: "De chronische artritis waar de klagers aan leden was niet geassocieerd met Lyme. Toen de FDA een retrospectieve studie opzette bleek dat er slechts 905 meldingen waren van negatieve effecten op 1.4 miljoen toegediende doses. Maar het kwaad was geschied en het vaccin verdween in de kast voor mislukte producten."


Plotkin wil dat het vaccin terug gelanceerd wordt. "Dat er geen vaccin is, is een fout die we snel moeten herstellen", schrijft hij in de New England Journal of Medicine. "Een vaccin had de afgelopen twintig jaar veel leed kunnen voorkomen." Plotkin weet wat Lyme aanricht: hij verloor bijna zijn zoon aan de ziekte Lyme. Die werd ternauwernood gered met een pacemaker.


In ons land heeft de overheid tot nu toe geen deugdelijk onderzoek gedaan naar de incidentie van de ziekte van Lyme. Epistat (onder)schat het aantal jaarlijkse gevallen op zo'n 10.000. Er zouden 500 specifieke behandelingen per jaar zijn, vooral bij mensen die in de wouden van de Ardennen werken. Maar de ziekteverwekkende bacterie die via teken verspreid wordt zit overal: in stadsparken, speeltuinen, langs wandelpaden tot in uw ecologische moestuin.


En dit jaar zijn er tienduizenden teken bijgekomen, dankzij het milde weer. In Nederland worden jaarlijks 1.5 miljoen mensen gebeten en zullen dit jaar 25.000 Nederlanders hun huisarts opzoeken na een tekenbeet. Dat zijn er viermaal meer dan twintig jaar geleden; het aantal lijkt wel te stabiliseren, schrijft Marga van Zundert vorige week in het dagblad Trouw.


Het Nederlandse rijksinstituut RIVM becijferde dat de ziekte jaarlijks 1750 gezonde levensjaren kost. Een vaccin zou ook kosteneffectief zijn voor mensen die in de natuur werken, zegt Maarten Postma, hoogleraar farmaco-economie aan de Rijksuniversiteit Groningen, in Trouw. "Dat is afhankelijk van de prijs. Maar door het hoge ziekteverzuim en de relatief jonge leeftijd van de chronische patiënten schat ik in dat een vaccin economisch winst oplevert. Zeker een vaccin dat ook beschermt tegen andere tekenziekten."


Nochtans was er twee jaar geleden nieuwe hoop. Baxter testte een nieuw Lyme-vaccin in driehonderd vrijwilligers. Het vaccin bleek veilig en effectief. Het wekt antilichamen op die de Borrelia-bacterie doodt. Maar tot een groot vervolgonderzoek kwam het niet. Baxter verkocht zijn vaccindivisie. Geen van de kopers had trek in het vergevorderde Lyme-vaccin.


Er was overigens een verschil met het LYMerix vaccin. Dat bevat het eiwit OspA van de Borrelia-bacterie, dat grote gelijkenis toont met het menselijk eiwit hLFA-1dat in gewrichten. Sommige immunologen suggereerden daarom in 1998 dat de afweer zich zou kunnen vergissen. Antilichamen tegen OspA zouden ook hLFA-1 aanvallen en zo reumatische klachten geven. Er volgden enkele honderden klachten. Daarop besloot GSK halverwege 2002 het vaccin van de markt te halen en schikte in een rechtszaak. Overigens met de nadrukkelijke stellingname dat er géén bewijs was dat LYMerix een auto-immuunreactie kon veroorzaken.


Dat beaamde later ook immunoloog Allen Steere, een van de wetenschappers die in 1998 de gelijkenis tussen OspA en hLFA-1 had ontdekt. Steere is dé internationale expert in de ziekte van Lyme aan werkt aan het Laboratory of Translational Research in Lyme Disease and Rheumatoid Arthritis van Massachusetts General Hospital, in Boston. Steere zette in 2011 nog eens al het onderzoek rondom OspA en gewrichtspijn op een rij, maar zag evenmin een oorzakelijk verband.


"OspA zorgt niet voor de reacties die Lyme-artritis kenmerken." Desondanks durfde GSK, noch concurrent Sanofi Pasteur, die een vergelijkbaar vaccin ontwikkelde, een (her)introductie van het OspA-vaccin aan. Het goede nieuws is dat er sinds begin van dit jaar een volgend Lyme-vaccin wordt getest.


Op de 10th Kempen Life Sciences Conference in Amsterdam, maakte het Oostenrijks-Franse Valneva bekend dat het van de FDA en de EMA de toestemming gekregen had om klinische testen uit te voeren met het nieuwe vaccin. Het heet VLA-15 en bevat wederom OspA, maar nu van alle zes types van de Borellia-bacterie die in Europa voorkomen. En VLA-15 mist zekerheidshalve het omstreden stukje.


Daarnaast zijn er vaccins in ontwikkeling zonder OspA. "Inmiddels is veel meer bekend over de ingewikkelde levenscyclus van de bacterie", vertelt Joppe Hovius, hoogleraar Infectieziekten en leider van het Nederlandse Academisch Multidisciplinair Lyme Centrum aan Trouw. "OspA is toch een ontdekking van de vorige eeuw."


Hovius leidt een Europees project dat niet de Borrelia-bacterie, maar de teek als uitgangspunt neemt voor een vaccin om Lymeziekte te voorkomen. "Het is bekend dat dieren teken-resistent kunnen zijn", vertelt hij. "Teken hangen op een gegeven moment meer dood dan levend aan hun huid; het lukt ze niet zich te voeden en daardoor ook niet de ziekte over te brengen. De dieren zijn zo vaak gebeten dat ze afweer hebben ontwikkeld tegen de teek zelf."


Een vaccin tegen OspA werkt anders dan andere vaccins. Antilichamen stromen met je bloed de teek in en doden Borrelia bacterie ter plekke, dus in de teek. In die paar druppels bloed moeten dus veel antistoffen zitten. Een OspA-vaccin moet je daarom waarschijnlijk jaarlijks herhalen; dan blijft het aantal actieve antilichamen hoog. OspC dat juist verschijnt als de bacterie eenmaal door de aders van haar gastheer stroomt. Antilichamen doen daar hun werk en zonodig worden er extra antistoffen bijgemaakt om de klus te klaren. Het is overigens komisch dat voor honden wél een vaccin op de markt is, Vanguard crLyme van fabrikant Zoetis, dat OspA én OspC bevat.


Een groot voordeel van het nieuw tekenvaccinin ontwikkeling is dat het niet alleen tegen Lyme beschermt maar tegen álle tekenziektes. Vorig jaar hebben voor het eerst in Nederland twee mensen een hersenvliesontsteking opgelopen door een tekenbeet. Hier is de boosdoener het TBE-virus waarmee teken ook besmet kunnen zijn. Eén tot twee procent van deze hersenvliesontstekingen is fataal. In landen als Oostenrijk en Slovenië is TBE het grootste tekenprobleem. Er bestaat een TBE-vaccin, maar teken dragen nog andere parasieten en bacteriën met zich mee. Hovius inventariseert op dit moment samen met het RIVM alle mogelijke ziekteverwekkers in teken.


Marc van Impe


Referenties:
http://www.timeforlyme.eu/nl/
https://www.newscientist.com/article/mg23431195-800-lyme-...
https://epistat.wiv-isp.be/?germ=Borrelia%20burgdorferi%2...
https://www.trouw.nl/samenleving/hoe-een-veilig-vaccin-te...


Bron: MediQuality

11:06 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

19 maart 2016

Dr. Ide schoffeert collega's

De heer Louis Ide, Algemeen Secretaris van N-VA en arts, heeft een probleem. Vlaams minister van Werk, Economie, Innovatie en Sport Philippe Muyters (N-VA) kwam begin februari in een mediastorm terecht toen bleek dat zijn departement de financiering van de Levensschool niet stopzet, hoewel een kankerspecialist een van de vakken die daar in het kader van de Nieuwe Germaanse Geneeskunde gegeven worden, 'misdadig' noemt.

Het was de krant De Morgen die de feiten aan het daglicht bracht. De krant kon beslag leggen op een e-mail waarin de docente een kankerpatiënt adviseert dat het beter is om "de reguliere weg (chemotherapie, nvdr) "te verlaten". "De schade die wordt aangericht door chemotherapie (zware vergiftiging) en bestraling (verbranding van weefsel) kan niet door het organisme worden hersteld," schrijft Hamer op zijn website.

Honderden mensen volgden de voorbije jaren een tweejarige opleiding tot voedingsconsulent of een vierjarige opleiding tot gezondheidsconsulent, volgens de regels van de zogenaamde 'Nieuwe Germaanse Geneeskunde', een theorie waarvoor de bedenker, Ryke Geerd Hamer, zowel in Duitsland als in Frankrijk al met het gerecht in aanraking kwam, en waarvoor in 2011 in ons land een levenscoach veroordeeld werd voor "onvrijwillige doodslag".

De erkenning door minister Muyters impliceert ook een erkenning door de VDAB, waardoor de school opleidingscheques voor werknemers kan aanvaarden. Zo kunnen zelfstandigen, werkgevers of werknemers die in functie van hun beroep de opleiding volgen 50 procent van het lesgeld terugbetaald krijgen door de Vlaamse overheid.

Ide wil zijn minister verschonen, komt niet uit zijn betoog, wringt zich in een haarspeldbocht en eindigt dan maar met een frontale aanval op twee van zijn collega's, Maya Detiège (SP.A) en Nele Lijnen (Open VLD) die volgens hem "de kwakzalverij (verdedigen) van een handjevol goeroes die de patiënten van alles wijsmaken, en vooral het geld uit hun zakken kloppen". Beide parlementsleden durfden het aan mee een parlementaire hoorzitting te organiseren over de behandeling van de patiënten die lijden aan de ziekte van Lyme. Dr. Ide, die in het burgerleven klinisch bioloog is gebruikt hier een oneigenlijk argument: hij verschoont zijn minister die in de fout gaat door anderen te beschuldigen van niet gerelateerde en onbewezen feiten.

Ide accepteert niet de kritiek op zijn minister maar is wel benieuwd of de sp.a en Open VLD  hun partijgenoten op een even gedreven manier ter orde zullen roepen als tijdens het debat over De Levensschool.  De Levensschool leidt mensen op tot gezondheidscoach, een beroep dat door geen enkele instelling noch beroepsvereniging gecontroleerd wordt maar waartoe velen zich geroepen voelen: de titel consulent of coach op je visitekaartje kunnen zetten verleent blijkbaar heel wat prestige aan gewezen omroepsters, nagelstylisten, kleuteronderwijzers en gebuisde regenten godsdienstwetenschappen om er paar een paar te noemen. 

De school werd in 2014 erkend door Vlaams minister van Werk en Economie Philippe Muyters (N-VA), waardoor studenten de helft van het inschrijvingsgeld (1.700 euro) terugbetaald krijgen. In 2015 werd die erkenning nog vernieuwd tot 2019. Aan zo'n erkenning ging geen inhoudelijke toetsing vooraf, gaf het kabinet van Muyters toe. De minister: "Het is simpel: wij erkennen instellingen, geen opleidingen. Wij beoordelen de vraag of een instelling in staat is om de lessen te geven die ze aanbiedt, wij beoordelen niet de lessen zelf. Het is niet aan ons om te zeggen welke opleidingen goed zijn en welke niet."

De Levensschool raadt kankerpatiënten radicaal af het advies van hun arts te volgen. Wat duidelijk kwakzalverij is. Maar de NV-A minister velt hierover geen oordeel: "Zo'n oordeel is ook altijd subjectief. Dat laat ik over aan mensen met kennis van zaken."

Zo'n man met kennis is oncoloog Wim Distelmans (VUB). Hij noemt de bewuste therapie 'schandalig en misdadig'. Maar de minister van Werk en Economie wil daar niets over zeggen. "Ik vind het systeem goed zoals het nu werkt," zegt hij. "Er worden veel opleidingen aangeboden, door veel verschillende instellingen. Die allemaal screenen is onbegonnen werk."

In de Kamer zei minister van Volksgezondheid De Block over de praktijken aan de zogenaamde Levensschool: "De behandelingstechnieken die daar worden aangeleerd zijn niets minder dan kwakzalverij en betekenen een gevaar voor de gezondheid van patiënten." De minister heeft aan de FOD Volksgezondheid gevraagd om het dossier te laten analyseren door de Provinciale Geneeskundige Commissie om na te gaan of er zich in de Levensschool praktijken voordoen en of er moet en kan opgetreden worden. Inmiddels heeft de PGC zijn analyse afgerond.

Ze is van mening dat er sprake is van onwettige uitoefening van de geneeskunde. De PGC, die volledig autonoom functioneert, heeft daarop beslist een klacht neer te leggen bij het Parket. De Block heeft haar collega Muyters inmiddels op de hoogte gesteld van het feit dat de FOD ernstige problemen zien wat de werking van de Levensschool betreft. Het is zijn verantwoordelijkheid om binnen zijn bevoegdheden, bijvoorbeeld de opleidingscheques, de nodige acties te nemen.

Maar volgens Louis Ide is dat niet zo: "Het is opvallend dat de beslissing over de erkenning, en de hier uit voortvloeiende subsidies, niet ligt bij de Vlaamse minister van Werk maar bij het paritair comité voor de gezondheidszorg. Het is een zorgwekkende evolutie in de maatschappij dat steeds meer beslissingen worden genomen door instanties die hierover geen verantwoording moeten afleggen." Het klassieke NV-A deuntje dus: als iets niet naar behoren werkt zijn het de federale staat en zijn instellingen die niet werken.

En dan verandert hij het geweer van schouder en schiet op zijn collega's Detiège en Lijnen: "Ik vind het een bijzonder goede zaak dat politici de wetenschap vooropstellen. Wanneer men zich op de wetenschap baseert om politieke beslissingen te nemen, moet men dit echter wel consequent doen. Zowel de partij van (interpellanten) Van Malderen als van Brusseel zijn in dit dossier voorvechters van de wetenschap maar trekken in het debat over chronische Lyme de kaart van de alternatieve geneeskunde." "In 2014 kozen de meer dan 4.000 partijleden … van N-VA resoluut voor de wetenschap.

In de congresteksten staat letterlijk: 'Onze gezondheidszorg nog meer stoelen op de principes van de Evidence Based Medicine & Nursing (EBM&N): wat aantoonbaar werkzaam en dus wetenschappelijk bewezen is, betalen we sneller terug; wat overbodig of niet (genoeg) werkzaam is, schrappen we. ' N-VA bewandelt consequent deze weg en verlangt dan ook dat andere partijen die pretenderen de wetenschap te verdedigen hetzelfde doen. Ik ben bijgevolg benieuwd of Van Malderen en Brusseel hun partijgenoten op een even gedreven manier ter orde zullen roepen als tijdens het debat over De Levensschool."

Ide schoffeert bij deze zijn collega's en dat is not done. hij deed dat eerder al naar aanleiding van hun vrije tribune in MediQuality. Hij gebruikt hiertoe een valse analogie: zijn argument tegen Detiège en Lijnen is gebaseerd op een analogie die niet opgaat omwille van belangrijke verschillen tussen de situaties die vergeleken worden. Ide wil geniaal zijn maar helaas, zijn beentjes zijn te kort.

Een emeritus van de VUB die dr. Ide van nabij kent en die ook door hem van kwakzalverij werd beschuldigd, reageert laconiek: de man lijdt duidelijk aan een dwangneurose. In DSM-5 wordt de stoornis ingedeeld in een apart hoofdstuk over obsessieve-compulsieve en verwante stoornissen. Soms normaliseert het aanvankelijk afwijkend gedrag en afwijkende hersenactiviteit zich na behandeling met gedragstherapie of mindfulness oefeningen. In afwachting legde hij klacht neer tegen de NV-A Algemeen Secretaris.

Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

10:09 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)