21 februari 2013

De fabel van gezond eten

Wat is het verschil tussen een achtbare academicus en een creationist?  Lijkt de vraag u absurd? Lees dan even volgend  verhaal. Ik moest hier aan denken toen de discussie over de voedingspiramide losbarstte. Zelden zoveel emotionele nonsens bij elkaar gelezen. Maar dat is normaal. Als een oud geloof wordt aangevallen, gaan de kardinalen en pausen met alle macht in het verweer. De ketter moet de brandstapel op! Na eerst de tong te zijn uitgerukt, alle vingertjes gebroken, de ingewanden deskundig verwijderd en vervolgens gewurgd. Alleen blijkt achteraf telkens weer dat de ketter dichter bij de waarheid zat dan de orthodoxe dogmatici. Zeggen de namen Richard Peto en Richard Doll u iets?  Dertig jaar geleden verzamelden deze briljante onderzoekers uit Oxford in één publicatie alles wat er bekend was over de oorzaken van kanker. Ze concludeerden ze dat maar liefst 35 procent van alle kankers voorkomen konden worden als men maar gezond zou eten. Klinkt goed en zoals te verwachten was de overheid hier gelijk voor te vinden. De reden was -zoals dat vaak gaat- minder wetenschappelijk. Gezond eten kost de overheid niets. Wie niet gezond eet krijgt maar kanker: eigen schuld, dikke bult.  Dat de hele theorie zeer onzeker was en dat je een hele rij etenswaren moest nuttigen, vergat men graag. Nu was Doll wel een autoriteit. Was hij niet de man die zijn hele carrière besteed had aan een zoektocht naar de oorzaak van longkanker en hij had tegen alle verzet in bewezen dat sigaretten de schuldige waren. Het foute principe huldigend dat wie eenmaal gelijk had wel altijd de waarheid in pacht zou hebben, werd de Doll-Peto theorie tot staatsgodsdienst verheven. Vooral caroteen zou zaligmakend zijn.  Tot een paar jaar later een eerste Fins dubbelblind onderzoek op 29.000 sigarettenrokers bewees dat caroteen tot niet minder maar meer kanker leidde. Een daarop volgende Amerikaanse studie bevestigde deze uitkomst. Er werden andere vitamines en mineralen getest. Honderden wetenschappers maakten er hun carrière mee, En tientallen miljoenen dollars en tien jaar later was de conclusie onontkoombaar: niets hielp. Geen ramp en al evenmin uitzonderlijk. Het meeste onderzoek levert niets op. Dat is nu eenmaal eigen aan onderzoek. Ondertussen weten we dat we extra argwanend moeten zijn tegenover onderzoek dat zogenaamd logische of politiek goed klinkende stellingen  bevestigt. Maar wat volgde was klassiek: de theorie van Doll en Peto klopte, alleen wisten we niet waarom.  In fruit en groenten zitten nu eenmaal zoveel combinaties van grote aantallen stofjes en we zullen nooit weten hoe die kanker voorkomen. Dat is de gelijkenis met de creationist die gelooft dat God zesduizend jaar geleden de aarde schiep en die voor ieder bewijs van het tegendeel een antwoord heeft. Ik geloof meer in echte bewezen wetenschap: dat vaccinatie tegen HPV werkt, dat je zuinig moet zijn met straling, dat zware metalen niet zo best voor ons zijn, en  helaas dat bier en wijn, mits in te grote mate gebruikt, kankerverwekkend zijn. net zoals Ardense ham en ander rookvlees. Dokter Kris Verburgh krijgt van mij dus het voordeel van de twijfel. Ik hou even weinig  van orthodoxe dogmatici als van creationisten. Ik eet graag worteltjes, caroteen weet u wel, maar niet op een religieuze manier.  Ook al spreekt een Vlaams minister zich ex cathedra tegen de voedselzandloper uit.
Marc van Impe

07:59 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

19 september 2012

Van leven ga je dood

De Vlaamse arts Kris Verburgh heeft in de academische soep gespuugd. En zoals dat gaat in ons land is de reactie van de academie hard en onverbiddelijk. Net zoals toen vorig jaar een onderzoeker durfde te beweren dat zout helemaal niet zo slecht is en geridiculiseerd werd door zowat al wie een adviserend postje heeft bij de dienst Volksgezondheid, zo ontsnapt dokter Verburgh niet aan de woede van de academie. Verburgh, -voor wie het nog niet weet-, heeft een boek geschreven dat de voedselpiramide in vraag stelt en dat een zandlopermodel als alternatief voorstelt. Niets bijzonders. Er verschijnen wekelijks boeken, nationaal en internationaal, die een nieuw dieet voorstellen. De damesblaadjes grossieren in afslankdiëten,  seizoendiëten tot en met zwangerschapsdiëten. En niet zelden worden in die flutverhaaltjes de geleerde heren van de academie opgevoerd die ons komen vertellen dat we vooral zus en absoluut niet zo mogen eten. Geen haan die daar naar kraait. En wie is er nog niet buiten gelopen bij een voedingsdeskundige  met een snelle uitdraai van alles wat hij of zij absoluut niet mag en wel moet eten?  Wat heeft Verburgh dan toch extra stout gedaan dat hij figuurlijk bij de ballen gepakt wordt? Nou, daar zijn heel wat redenen voor. Om te beginnen is Verburgh jong, 26 om precies te zijn en dat is –zo is geweten- te jong om in de medische wereld een eigen mening te mogen hebben. Ten tweede is Verburgh mediageniek. Dat kan niet van elke academicus gezegd worden. Verburgh kan het goed uitleggen en dat “pakt” bij de pers. Dat maakt ook dat academici die zich onfeilbaar  en verzekerd van hun autoriteit achtten plots hun plaats ingenomen zien door een nieuwkomer. Dat is een deuk in hun ijdelheid. Verburgh kan ook goed schrijven en dat maakt zijn boek leesbaar, dus verkoopbaar, dus een bestseller. Dat kan van de meeste academici niet gezegd worden. Zij zijn meer van het “van dik hout zaagt men planken” type. Hun betuttelend toontje staat het publiek niet aan. Verburgh rijdt ook tegen de kar van een uiterst belangrijke lobby in ons land: de Boerenbond. Die hoort niet graag dat melk en brood en aardappelen met mate moeten geconsumeerd worden. Niet verboden! Maar als extraatje. En als je zeker weet dat je bijvoorbeeld geen lactose of glutenintolerantie hebt. Verburgh citeert ook buitenlandse bronnen en loopt daarbij keurig voorbij diezelfde academici die internationaal echt niet zoveel voorstellen. Wereldberoemd in Wilrijk betekent nog niet dat je veel in de wetenschappelijke pap te brokkelen hebt, om maar eens een culinaire vergelijking te gebruiken. En tenslotte is Verbrugh afgestudeerd magna cum laude. Men mag er dus van uitgaan dat hij een niet zo onverstandige jonge dokter is. En tenslotte, Verburgh is good looking. Zoals een Gentse hoogleraar interne geneeskunde ooit zei, je kan niet alles hebben: de looks en de brains, en hij buisde zijn mooie studente.
De voorbije jaren zijn talloze urban legends weerlegd. Zout, suiker, alcohol, ketchup, boter, snoep, je kan het zo gek niet verzinnen of ze kregen het label “levensgevaarlijk” opgekleefd.  Allemaal weerlegd. Een zaak is zeker: van leven ga je dood.
Marc van Impe

15:42 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (1)