23 november 2017

Zorg is zieker dan u denkt


Ons systeem zet de dokters aan om veel en hard te werken. Het verplegend personeel is op. Uit de enquêtes van Deloittes Centre For Health Solutions blijkt dat de werkdruk op ziekenhuispersoneel de voorbije vijf jaren hoger is geworden en dat weegt vaker fysiek en mentaal zwaar door. Het personeel in de zorgsector is door de hoge werkdruk vatbaarder voor burn-outs. Dat kan een impact hebben op de kwaliteit van de zorg.


Vandaag stellen de hoofdeconoom Bart Van Craeynest van vermogensbeheerder Econopolis en Anne Massij van de consultant Deloitte, een belangrijke studie voor aan de ziekenhuisdirecteurs. De Tijd bracht een voorgesprek met beide auteurs. De teneur is ontnuchterend: Onze gezondheidszorg behoort minder dan we denken tot de wereldtop. Alleen merkt de patiënt het nog niet echt. En doen sommige partners alsof hun neus bloedt, is de conclusie.


Wie naar een ziekenhuis gaat, komt in de meeste gevallen als een tevreden ex-patiënt buiten. Maar het is de vraag of het zo verder kan. Niet echt, is de conclusie van een studie die de vermogensbeheerder Econopolis en de consultant Deloitte vandaag voorstellen aan ziekenhuisdirecteurs. "Gezondheidszorg moet behalve patiënten tevreden houden ook drie andere doelen hebben: voor verplegers en dokters moet het werk doenbaar blijven, de belastingbetalers moeten waar voor hun geld krijgen en de gezondheid van de bevolking moet goed zijn. Maar daarbij loopt het mis."


"De Belgische gezondheidszorg is eigenlijk een ziektezorg", legt Econopolis-hoofdeconoom Bart Van Craeynest in De Tijd uit. "We zijn heel goed in zieke mensen genezen. Maar we zijn veel minder goed in het gezond houden van wie al gezond is."


Vooral de betaalbaarheid van de gezondheidszorg baart zorgen. Die komt almaar meer onder druk. In België gaat gemiddeld 41 procent van de uitgaven in de ziektezorg naar 3 procent van de bevolking, vooral de alleroudsten.

Tegen 2050 zullen er nog 1 miljoen 60-plussers meer zijn dan nu en dubbel zoveel 80-plussers.
"Zelfs in de voorzichtige scenario's stijgen de uitgaven voor gezondheidszorg in België tegen 2040 van 8 procent van het bruto binnenlands product (bbp) naar 10 procent", zegt Van Craeynest. Maar er is ook positief nieuws: "Het goede nieuws is dat met het huidige budget meer mogelijk moet zijn", leert de Econopolis-Deloitte-studie.


Wat dat betreft kunnen we nog wat leren van een landje als Luxemburg waar de burger veel meer terug krijgt voor elke euro die uitgegeven wordt. Wij geven ons geld misschien verkeerd uit. België scoort heel goed voor investeringen in medische apparatuur en ziekenhuisbedden.


Op de VS, Frankrijk, Japan en Luxemburg na heeft geen enkel land meer CT- en MRI-scanners per inwoner dan België. Alleen Japan, Oostenrijk en Duitsland hebben meer bedden. Maar tegelijk is onze zorg veel te versnipperd, waardoor elk ziekenhuis nog altijd elke ingreep kan uitvoeren.


Het zou efficiënter zijn én kwaliteitsvollere zorg opleveren als gespecialiseerde zorg wordt geconcentreerd. Ook scoort België heel slecht voor personeel. Er zijn minder dan 0,2 dokters per bed in de ziekenhuizen. Dat is het laagste aantal in de West- en Noord-Europese landen. En op Finland, Duitsland, Nederland en Spanje na hebben ze allemaal meer verpleegkundigen per bed. De lage bestaffing bij artsen is een gevolg van ons systeem, dat dokters aanzet om veel en hard te werken. Bij het verplegend personeel is dat gelinkt aan het beleid, dat de voorbije jaren te weinig heeft geïnvesteerd in het verplegend personeel waardoor ziekenhuizen erop beknibbelen.


Tenslotte nog dit: De beide auteurs hebben woorden van lof voor de inspanningen van de federale en Vlaamse regering op het gebied van reorganisatie van het ziekenhuisnetwerk en de verloning van artsen. Over de Franstalige zorg geen woord.

Marc van Impe


Bron: MediQuality

19:05 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

01 mei 2017

Zonder goede data geen goede gezondheidszorg

Het gebrek aan goede gezondheids- en zorgdata is dé Achillespees van ons Belgische gezondheidssysteem. Wat de hoeksteen van ons e-Healthsysteem voor de 21ste eeuw zou moeten worden, dreigt door noodoplossingen, gebrekkige invulling of ronduit gebrek aan interesse en tegenwerking een koterij te worden in plaats van een huis van vertrouwen.


Komt daarbij dat er op een schandalige manier een loopje genomen wordt met de privacy van de patiënt, ook nu de EU de nieuwe privacyrichtlijn gestemd heeft. En misschien hopen sommigen wel dat het allemaal rond dat laatste aspect gaat draaien. Technisch onderlegd zijn onze parlementairen –op een paar uitzonderingen na- helemaal niet. Daarover kunnen ze dus ook geen zinnige vraag aan de minister verzinnen. Maar over privacy kun je een heel eind weg lullen en dat is dus gefundenes Fressen voor wie zich eens wil profileren in het groene halfrond.


Voor wie die ambitie mocht hebben is dus dit stukje in het bijzonder bestemd. Een debat over zorgdata en privacy dreigt een maat voor niets te worden. Al snel komen de usual suspects om de hoek kijken: George Orwell en zijn 1984, waarvan iedereen schijnt te vergeten te zijn dat het boek meer dan 55 jaar geleden gepubliceerd werd en zich verhoudt met de moderne IT als het Mundaneum van Paul Otlet met de IBM's Watson. De discussie moet over meer gaan, want zorgdata analyseren is geen gevecht met een 'ontembaar monster' maar de enige manier waarop we een beleid kunnen voorbereiden. Ik vergelijk het graag met internetbankieren. Ook hier zijn er risico's, ook hier gebeurt het dat er weeffouten ontstaan of dat accidenten zich voor doen, maar we accepteren die 'schade' om van de evidente voordelen te kunnen profiteren. Kunt u zich nog voorstellen dat u in uw bankkantoor voor het loket staat aan te schuiven om een overschrijving te maken? Verzin er de geur van natte regenjassen zelf bij.


Niemand die een parlementair debat wil voeren over het gebruik van bankdata als iets dat louter tegen de burger gebruikt kan worden. Als het over zorgdata gaat is dat wel wat anders. Ik heb me ooit in een stukje en een TedX-lezing over "De patiënt is geen algoritme", kritisch uitgelaten over de wijze waarop men in dit land met gezondheidsdata omspringt. Dat was geen pleidooi om het debat over het gebruik van zorgdata eenzijdig te voeren. Er zijn drie redenen die pleiten voor een goed databeheer, en die hebben betrekking met de geneeskunde, goed overheidsbeleid en de kwaliteit van de gezondheidszorg.


Een van de kerndisciplines in de geneeskunde is de epidemiologie. Sterker nog, het is de essentie want het gaat hier om systematische waarneming. Wie patronen wil herkennen moet door grote hoeveelheden data. Die data moeten valabel zijn. En dat zijn ze in ons land niet. Vooral in het Franstalig landsgedeelte neemt men een loopje met data, of beter, men loopt er om heen.


Gezondheidsrisico's zijn ongelijk verdeeld over de bevolking, daar kunnen we niet omheen. De epidemiologische informatie helpt bij het nemen van de juiste beslissingen: welke diagnose gesteld kan worden, welk medisch beleid men gaat voeren, welke preventie op welke doelgroepen van toepassing is. Eén voorbeeld: de twee wijzen waarop de opsporing van colonkanker in ons land gebeurt.


Een tweede reden heeft betrekking op objectieve onderbouwing van beleid. Therapietrouw bespaart miljoenen. E-Health speelt daarin een onmisbare rol.

De derde reden heeft betrekking op de eis van transparantie die steeds nadrukkelijker klinkt vanuit politiek, beleid en patiëntenorganisaties. Door analyse van patiëntengegevens kunnen anomalieën en aberraties makkelijk opgespoord worden bij artsen en ziekenhuizen. En dan hebben we het nog niet over fraude-opsporing.


Voorwaarde is wel dat de juiste partijen aan tafel zitten en een controlerende functie uitoefenen. De wetenschappelijke artsenverenigingen en niet de syndicaten, de juiste overheid, de zorgverzekeraars die hun belangen verdedigen en niet die van de patiënten, want daar zijn de patiëntenverenigingen voor die dringend geüpdatet en geprofessionaliseerd moeten worden.


Van de vergaderingen moeten verslagen gemaakt worden, die leesbaar moeten zijn voor derden zodat er een aansprakelijkheid bestaat voor elke partner aan de tafel. Nog veel te lang geldt in onze Belgische vergadercultuur de regel dat wie de grootste bek opzet het gelijk aan zijn kant krijgt.

De analyse van zorgdata kan dus veel opleveren. Maar dan moet er wel werk gemaakt worden van een goede datacollectie. Met respect voor alle regels van de privacy.


Marc van Impe

Bron: MediQuality

07:41 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

25 april 2017

Na een lunch met Lieven Annemans


Nostalgie is heimwee naar de toekomst, las ik. En ik voeg er in gedachten aan toe: een toekomst die er nooit was. Soms krijg ik het verwijt (?) een nostalgicus te zijn. Ik moet dat altijd heftig tegenspreken. Nostalgie veronderstelt een lineaire tijdsopvatting van een verleden dat definitief voorbij is en een toekomst die onzeker blijft. Nostalgie is een gebrek aan dromen.


Elke tijd heeft zijn eigen dromen. Ik heb veel gedroomd maar nooit gedroomd van een betere wereld. Mijn dromen van vandaag bevallen me maar matig, ze gaan te vaak over vrienden, kennissen die ons verlaten hebben. Ik heb alleen maar gedroomd over het uitblijven van ellende. Criminaliteit zoals die vroeger heftiger leek. Terrorisme zoals de Rothe Armee Fraktion, de CCC, de Bende van Nijvel. Of vreselijke ziekten en kwalen, waartegen we tot voor kort weerloos waren en nu dure pillen slikken. Het ideaal is een leven waarin alle risico's zijn uitgebannen. Maar idealen zijn als sterren: net als scheepslui richten we onze koers ernaar, schreef Knut Hamsun.


Ze zijn een voorstelling van iets in de toestand van volkomenheid, wat men zich voorstelt als het hoogste en dat men verwezenlijkt hoopt te zien. Ik denk hieraan na een uiterst aangenaam gesprek met gezondheidseconoom Lieven Annemans. Het ideaal in de gezondheidszorg werd in de vroege jaren 60 geschreven. Het heeft veel goeds gebracht. Maar die koers moet nu verlaten worden want ze leidt ons naar de Maelstrom. Daaraan dacht ik bij de lectuur van het laatste werk van de eminente man.


De ironie is dat zowel de overheid, als de betrokken actoren en de verzekeraars dat weten maar zich halsstarrig als Odysseus aan hun eigen mast hebben vastgebonden en van geen koerswijziging willen weten. Alle partijen gaan ervan uit dat de burger die tenslotte de rekening betaalt geen enkele inbreng kan hebben in dit debat. Uiteraard zijn mensen bang voor een misser of een tegenslag maar leven is omgaan met risico. Het is de overheid die de risico's moet uitbannen. De overheid denkt hierbij als Sartre. Anderen zijn de hel, die op veilige afstand moeten worden gehouden. Als de overheid een veilig en gezond bestaan garandeert, kan de burger verder zijn eigen boontjes doppen.


Dit is een utopie die de voorbije vijfentwintig jaar bewezen heeft niet te werken. Anders zou het ook geen utopie zijn. Zoals elke utopie heeft ook die utopie tirannieke trekken. Utopisme heeft in de geschiedenis nooit veel positiefs opgeleverd. Denk maar aan het marxisme of het nationaalsocialisme. In die late jaren ‘60 werd de afbraak aan de gang gebracht en wat overbleef is een gapende gat. Wie daarin valt is reddeloos verloren of krijgt minstens een burn-out.


Het kwam eraan: Iedereen onder de autogordel. Rokers vogelvrij. Zelfverklaarde voedingsexperts tegen overgewicht. Je afval sorteren tot in het absurde. En dan geconfronteerd worden met een Justitie die werkt volgens Napoleontische regels tegen het ritme van de processie van Echternach, een Staatsblad van 1 miljoen bladzijden, een belastingbrief met 1000 in te vullen hokjes. De nieuwe absurditeiten. Ernstig nu! Wie chronisch ziek is, of gewoon niet in staat om zinvol werk te doen wordt gesanctioneerd. Anders werkt het beleid niet. Ik denk dat dit onjuist, of op zijn minst ongenuanceerd is. Want op die manier maakt de overheid steeds meer inbreuk op het privéleven van de burger. Iedereen onder permanente surveillance. Nee, dank u.


In de jaren vijftig droomden we van een netjes, overzichtelijke en veilige wereld. Duckstad voor volwassenen, Walt Disney als onderpastoor. Het waren dromen van afwezigheid van de oude utopisten die WO II nog hadden meegemaakt, en onder de petroleumlamp van het achterkeukenverzet of in Londen hemelbestormende plannen maakten voor een betere wereld. Ik ben opgegroeid in de slagschaduw van die wereldverbeteraars van de jaren vijftig, zestig en zeventig die op zondagnamiddag, na de schorseneren in béchamelsaus, even enthousiast als hun grootouders achter een zwarte, nu achter rode en groene vlaggen marcheerden. En dan kwam de crisis. Oliecrisis. Crisis van de verzorgingsstaat. Daarna het multiculturele drama. Links werd rechts, en rechts werd populisme. Maar in de gezondheidszorg veranderde er nauwelijks iets. Men ging alleen maar meer consumeren. Want daar heeft iedereen recht op. Links verleerde te dromen en trok zich terug in de academie. Rechts vierde de leegte. De idealen verdwenen naar de aanbouwveranda en het autoblik in de garage.


Ik droom van onvastheid. Van een wereld waarin je arm én rijk kan worden en opnieuw en omgekeerd. Waar het niet uitmaakt waar je geboren wordt. Waar je nooit onherstelbaar wordt gestraft. Waar nieuwsgierigheid voor het vreemde normaal is, waar afwijkingen interessant zijn. Waar je kan kiezen voor projecten in plaats van voor partijen. Waar de drang naar ontplooiing niet tot stress leidt en waar uitmunten meer is dan geld verdienen. En waar ik bij een glas katholiek bier kan filosoferen over de dromen van morgen.


Ik hoop dat Annemans geen nostalgicus wordt. Professor Annemans moet de knopen waarmee de deelnemers aan het gezondheidsdebat aan hun mast vastzitten niet ontwarren maar doorsnijden. En wie niet mee wil op de nieuwe koers, kiepert hij overboord.


Tenslotte nog dit: melancholisch kan ik wel worden, zeker rond een uur of elf 's nachts als de laatste boot over het kanaal vaart. Ik voel dan wel eens wat voor het hindoeïsme. Hindoes die geloven dat de tijd cyclisch is, hebben geen nostalgie. Melancholie wel, maar heimwee is hen onbekend. Maar ook dat kan niet, want ik hou teveel van een sappige T-bone.


Marc van Impe

Bron: MediQuality

08:50 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

1 2 3 4 5 6 7 8 Volgende