25 april 2017

Na een lunch met Lieven Annemans


Nostalgie is heimwee naar de toekomst, las ik. En ik voeg er in gedachten aan toe: een toekomst die er nooit was. Soms krijg ik het verwijt (?) een nostalgicus te zijn. Ik moet dat altijd heftig tegenspreken. Nostalgie veronderstelt een lineaire tijdsopvatting van een verleden dat definitief voorbij is en een toekomst die onzeker blijft. Nostalgie is een gebrek aan dromen.


Elke tijd heeft zijn eigen dromen. Ik heb veel gedroomd maar nooit gedroomd van een betere wereld. Mijn dromen van vandaag bevallen me maar matig, ze gaan te vaak over vrienden, kennissen die ons verlaten hebben. Ik heb alleen maar gedroomd over het uitblijven van ellende. Criminaliteit zoals die vroeger heftiger leek. Terrorisme zoals de Rothe Armee Fraktion, de CCC, de Bende van Nijvel. Of vreselijke ziekten en kwalen, waartegen we tot voor kort weerloos waren en nu dure pillen slikken. Het ideaal is een leven waarin alle risico's zijn uitgebannen. Maar idealen zijn als sterren: net als scheepslui richten we onze koers ernaar, schreef Knut Hamsun.


Ze zijn een voorstelling van iets in de toestand van volkomenheid, wat men zich voorstelt als het hoogste en dat men verwezenlijkt hoopt te zien. Ik denk hieraan na een uiterst aangenaam gesprek met gezondheidseconoom Lieven Annemans. Het ideaal in de gezondheidszorg werd in de vroege jaren 60 geschreven. Het heeft veel goeds gebracht. Maar die koers moet nu verlaten worden want ze leidt ons naar de Maelstrom. Daaraan dacht ik bij de lectuur van het laatste werk van de eminente man.


De ironie is dat zowel de overheid, als de betrokken actoren en de verzekeraars dat weten maar zich halsstarrig als Odysseus aan hun eigen mast hebben vastgebonden en van geen koerswijziging willen weten. Alle partijen gaan ervan uit dat de burger die tenslotte de rekening betaalt geen enkele inbreng kan hebben in dit debat. Uiteraard zijn mensen bang voor een misser of een tegenslag maar leven is omgaan met risico. Het is de overheid die de risico's moet uitbannen. De overheid denkt hierbij als Sartre. Anderen zijn de hel, die op veilige afstand moeten worden gehouden. Als de overheid een veilig en gezond bestaan garandeert, kan de burger verder zijn eigen boontjes doppen.


Dit is een utopie die de voorbije vijfentwintig jaar bewezen heeft niet te werken. Anders zou het ook geen utopie zijn. Zoals elke utopie heeft ook die utopie tirannieke trekken. Utopisme heeft in de geschiedenis nooit veel positiefs opgeleverd. Denk maar aan het marxisme of het nationaalsocialisme. In die late jaren ‘60 werd de afbraak aan de gang gebracht en wat overbleef is een gapende gat. Wie daarin valt is reddeloos verloren of krijgt minstens een burn-out.


Het kwam eraan: Iedereen onder de autogordel. Rokers vogelvrij. Zelfverklaarde voedingsexperts tegen overgewicht. Je afval sorteren tot in het absurde. En dan geconfronteerd worden met een Justitie die werkt volgens Napoleontische regels tegen het ritme van de processie van Echternach, een Staatsblad van 1 miljoen bladzijden, een belastingbrief met 1000 in te vullen hokjes. De nieuwe absurditeiten. Ernstig nu! Wie chronisch ziek is, of gewoon niet in staat om zinvol werk te doen wordt gesanctioneerd. Anders werkt het beleid niet. Ik denk dat dit onjuist, of op zijn minst ongenuanceerd is. Want op die manier maakt de overheid steeds meer inbreuk op het privéleven van de burger. Iedereen onder permanente surveillance. Nee, dank u.


In de jaren vijftig droomden we van een netjes, overzichtelijke en veilige wereld. Duckstad voor volwassenen, Walt Disney als onderpastoor. Het waren dromen van afwezigheid van de oude utopisten die WO II nog hadden meegemaakt, en onder de petroleumlamp van het achterkeukenverzet of in Londen hemelbestormende plannen maakten voor een betere wereld. Ik ben opgegroeid in de slagschaduw van die wereldverbeteraars van de jaren vijftig, zestig en zeventig die op zondagnamiddag, na de schorseneren in béchamelsaus, even enthousiast als hun grootouders achter een zwarte, nu achter rode en groene vlaggen marcheerden. En dan kwam de crisis. Oliecrisis. Crisis van de verzorgingsstaat. Daarna het multiculturele drama. Links werd rechts, en rechts werd populisme. Maar in de gezondheidszorg veranderde er nauwelijks iets. Men ging alleen maar meer consumeren. Want daar heeft iedereen recht op. Links verleerde te dromen en trok zich terug in de academie. Rechts vierde de leegte. De idealen verdwenen naar de aanbouwveranda en het autoblik in de garage.


Ik droom van onvastheid. Van een wereld waarin je arm én rijk kan worden en opnieuw en omgekeerd. Waar het niet uitmaakt waar je geboren wordt. Waar je nooit onherstelbaar wordt gestraft. Waar nieuwsgierigheid voor het vreemde normaal is, waar afwijkingen interessant zijn. Waar je kan kiezen voor projecten in plaats van voor partijen. Waar de drang naar ontplooiing niet tot stress leidt en waar uitmunten meer is dan geld verdienen. En waar ik bij een glas katholiek bier kan filosoferen over de dromen van morgen.


Ik hoop dat Annemans geen nostalgicus wordt. Professor Annemans moet de knopen waarmee de deelnemers aan het gezondheidsdebat aan hun mast vastzitten niet ontwarren maar doorsnijden. En wie niet mee wil op de nieuwe koers, kiepert hij overboord.


Tenslotte nog dit: melancholisch kan ik wel worden, zeker rond een uur of elf 's nachts als de laatste boot over het kanaal vaart. Ik voel dan wel eens wat voor het hindoeïsme. Hindoes die geloven dat de tijd cyclisch is, hebben geen nostalgie. Melancholie wel, maar heimwee is hen onbekend. Maar ook dat kan niet, want ik hou teveel van een sappige T-bone.


Marc van Impe

Bron: MediQuality

08:50 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

29 maart 2017

Vluchtelingenwerk: welfare bricolage of fraude?


Dokters van de Wereld gebruikt een volstrekt illegale omweg om medicatie op voorschrift toch tegen terugbetalingstarief bij vluchtelingen te krijgen.


Een paar jaar geleden zette de NGO in Oostende een consultatie op waar artsen en verpleegkundigen een keer per week pro deo patiënten zien en waar deze gratis medicijnen krijgen. De artsen schrijven de medicatie voor op naam van een vrijwilliger of buur die ze dan tegen terugbetalingstarief kan gaan kopen. "Door al onze creativiteit uit de kast te halen om die mensen te helpen, houden we het systeem net in stand", citeert Knack een medewerker.


In de Oostendse hulppost worden mensen zonder papieren behandeld die niet zelden aan besmettelijke ziektes als tuberculose en mazelen lijden en die wegens geen sociaal statuut niet aan de nodige medicamenten geraken. Komt daar bij dat velen van hen niet gevaccineerd zijn, en dat ze in onhygiënische omstandigheden moeten leven, ongezond eten en amper naar de dokter gaan.


Volgens huisarts Dirk Lafaut, die aan de VUB een doctoraatsonderzoek doet naar de zorg voor mensen zonder papieren, moet je ook geluk hebben want in de ene stad krijg je in één keer toestemming voor alle medische verzorging die je nodig hebt, in de andere moet je voor elke behandeling of ieder onderzoek terug naar het OCMW. "In Antwerpen controleert het OCMW bijvoorbeeld of de behandeling die een arts voorschrijft wel echt nodig is," zegt hij in Knack. In sommige steden krijgen illegalen zelfs amper toegang tot medische zorg als ze niet willen meewerken aan een terugkeertraject. Maar ook huisartsen willen liever geen daklozen in de wachtzaal, zegt Tine Wyns.


"Ze zijn ongewassen, brengen hun hond mee, hebben soms gedronken, zijn onrustig of hebben wanen", zegt Wyns. "Ik kan me zo een paar mensen voor de geest halen die ik liever niet zou tegenkomen als ik in de wachtkamer van mijn eigen huisdokter zit. Ik kan wel begrijpen dat veel artsen bang zijn dat die kwetsbare mensen hun gewone patiënten zullen wegjagen." Daarbij komt nog dat een dokter niet altijd goed weet hoe hij met hen moet omgaan. "Het cultuurverschil kan enorm groot zijn. Niet alleen bij mensen van vreemde origine maar ook bij armen", zegt Wyns.


"Sommige artsen sturen kwetsbare mensen systematisch door naar een wijkgezondheidscentrum, waar ze geen remgeld hoeven te betalen," zegt huisarts Dirk Lafaut. De laatste uitkomst is de ngo: "Welfare bricolage noemen de Britten dat fenomeen."


In ons land moet nochtans iedereen toegang hebben tot noodzakelijke gezondheidszorg. Maar volgens Stéphan Heymans, operationeel directeur van Dokters van de Wereld zijn het niet alleen de mensen zonder papieren die in nood komen, "Door de groeiende armoede in de steden bestaat die doelgroep al uit zo'n 200.000 mensen." De ‘klassieke' daklozen zoals vluchtelingen, Roma, krakers zijn lang niet de enige.


Ook voor ‘gewone' mensen met een leefloon is een doktersbezoek een onbetaalbare luxe. Uit onderzoek van de Christelijke Mutualiteit blijkt dat in totaal 900.000 Belgen zijn die doktersbezoeken om financiële redenen op de lange baan schuiven, ondanks het feit dat ze een beroep kunnen doen op de zogenaamde derdebetalersregeling. Maar volgens het ziekenfonds zijn ze daar niet van op de hoogte en ‘nogal wat dokters hebben weinig zin in het papierwerk dat erbij komt kijken'.


Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

08:37 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

23 februari 2017

Hippocrates, onze wegen gaan scheiden


Beste Hippocrates, mijn vrouw wil scheiden. Begrijp me goed: ze wil van jou scheiden. Onze driehoeksverhouding heeft wat ons betreft lang genoeg geduurd.


Het is een kwestie van een onverzoenbaarheid van karakters die pas na jaren duidelijk geworden is. Ze was jong en idealistisch, naïef misschien. Iedereen zei dat jullie voor elkaar gemaakt waren, jij met je hoogstaande principes, je edele eed, zij met haar intellectuele nieuwsgierigheid , haar idealisme en humanitarisme , haar overtuiging dat ze het verschil kon maken, het gevoel dat ze daar wel een of ander voor over had. Ik denk aan haar talloze slapeloze nachtdiensten, de vele academische pesterijen en bovendien, nooit een compliment. Maar na dertien jaar werd het huwelijkscontract gesloten en kon een nieuwe jonge medische carrière van start gaan. De wittebroodsweken waren snel over.


In het ziekenhuis in het provincienest werd de wereld bestuurd door grauwe zusters die meer oog hadden voor haar persoonlijke leven dan haar medische kwaliteiten. Het was belangrijk dat je beantwoordde aan de norm, de deftigheid, de schijnheiligheid. De enige directienota uit die tijd in dat landschap waar meer varkens dan patiënten rondliepen was dat de medische technologie die het ziekenhuis binnen of buiten het kader van de wet gekocht had, ten volle gebruikt werd. Elke patiënt door de machine. Ze leefde in een chanson van Brel. Gelukkig werd de grauwe hoofdzuster ingemetseld. We verhuisden naar de Noordrand en hoopten op beter.


Maar langzamerhand groeiden de ranken van het wantrouwen rond ons verstand. Zij leerde dat de artsen van de verzekeringen haar besluiten niet vertrouwen. Ze leerde dat vrijheid en geneeskunde een paradox is. Dat patiënten haar niet altijd vertrouwen, haar aanbevelingen niet opvolgen, de voorkeur geven aan alterneuterig gezwets dat ze op Google vinden.


En ook dat de nieuwe ziekenhuisadministratie elk vertrouwen in de grond stampt. Haar wereld werd een universum beheerst door tijd en data, zichtbaar en meetbaar, maar nuttig voor niemand. Ze had ooit geloofd dat een arts een pijler van wetenschappelijke welwillendheid was, maar is nu tot de vaststelling gekomen dat artsen de dag van vandaag ontdaan zijn van macht en behandeld worden met openbaar scepticisme.


Om te voldoen aan het metastatische wantrouwen van de overheid, spendeert ze nu de helft van haar nuttige tijd aan het verzamelen en coderen van gegevens. Dit zou onze natie spartelende gezondheidszorg "verbeteren" zegt men. Ondertussen wordt de suïcidale patiënt naar de reporter van de krant gestuurd, krijgt de andere patiënt zijn antibiotica niet, en wacht nummer drie op zijn aangepaste pijnstilling. Who cares? Ik zie hoe haar ergernis groeide met elke stap in dit mijnenveld van de selectievakjes op de formulieren.


Dit was niet het leven dat ze gepland had. We krijgen steeds meer woorden. De ergernis groeit. Van de eed die ze aflegde, blijft niets meer over.


De overheid aan wie u blijkbaar uw macht delegeert, spreekt in drievoudige formulieren, parameters , logaritmes en ICD-10 codes. Zij daarentegen luistert, interpreteert, raakt aan en spreekt. U ratelt met EBM. Je bent blind geworden Hippocrates, je kijkt via een beeldscherm, je slurpt data en je induceert inefficiëntie.


Ik zie hoe je haar dag na dag beschadigt. Je maakt haar werkt omslachtig, je zweert bij gedateerde wetenschap, je doet haar nog harder werken en je betaalt haar elk jaar minder. En dat alles om haar over een paar jaar naar een schamel pensioen te sturen terwijl uw ambtenaren verzekerd zijn van een gegarandeerde en geïndexeerde uitkering waar citytrips als het ware voor uitgevonden zijn.


Ik zie hoe je haar zoetjes aan tracht te veranderen een cynische vrouw die patiënten als nummers ziet, die als een Turkse schaakautomaat haar handelingen verricht, die medische zorg in tijdsblokken van 15 minuten perst. Ik zie dat ze zich verzet. Ik steun haar daarin.


Daarom vraag ik de echtscheiding aan Hippocrates. Doe je ordes, je domestieken, je ambtenaren en inspecteurs de groeten. Ze kunnen de boom in.


Ik hoop dat je je bril verliest en tegen een verkeersbord aanloopt en je neus breekt. Liefst op een zondagavond. En dat er voor jou tachtig wachtenden zijn op Spoed.


Sans rancune,
Marc van Impe



Bron: MediQuality

08:31 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

1 2 3 4 5 6 7 8 9 Volgende