16 december 2016

Moet een dokter sympathiek zijn?

Wie zou u het liefst aan uw bed hebben? Een incompetente maar vriendelijke arts, die één en al empathie uitstraalt en zo goed begrijpt wat het is ziek te zijn? Of een botte hork, iemand die snuivend je waarden bekijkt en vervolgens zonder een woord teveel, je behandeling op de juiste manier bijstelt? Ik zou het wel weten, maar of ik het op dat ogenblik van hulpeloze ellende zou appreciëren is een andere vraag.


In Nederland mag een toegangsexamen op zijn Vlaams niet meer. Dus geen selectie op basis van cijfertjes. Aan de Erasmus Universiteit van Rotterdam denken ze daar nu iets op gevonden te hebben. Vanaf volgend jaar worden de jongens en de meisjes die geneeskunde willen beginnen niet alleen getest op hun wetenschappelijke kennis maar ook op hun sociale vaardigheden. De scholieren moeten een soort van "integriteitstest" invullen die vervolgens door psychologen gescreend wordt, en waarna pas de beslissing valt. Wie onder de fatsoensgrens valt, kan zijn medische carrière –wat het Erasmus MC betreft- vergeten. Het idee komt van professor Axel Themmen –nomen est omen- die in 2012 de Onderwijsprijs ontving.


Deze prijs voor excellente wetenschappers is op 3 september uitgereikt bij de opening van het Academisch Jaar. Prof. Themmen (1955) is bijzonder hoogleraar experimentele endocrinologie en medisch onderwijs in het Erasmus MC en sinds 2001 coördinator en mede-ontwikkelaar van de decentrale selectie binnen de Rotterdamse opleiding geneeskunde. Die geldt inmiddels als voorbeeld voor andere opleidingen en universiteiten. Het zal dus niet bij Rotterdam blijven. Themmen vindt dat de "rotte appels" er van bij het begin uit moeten.


Ik heb daar mijn bedenkingen bij. Hoe ga je pubers die net van de middelbare school af zijn en die op de drempel van het prille volwassenen leven staan screenen op hun sociaal fatsoen? Als je weet dat een man pas op zijn 44ste volwassen is, wat moet je dan met zo'n welgevalligheidstest? En wie garandeert je dat slimmeriken zich niet door zo'n test slijmen. Het geven van sociaal wenselijke antwoorden is een kunst die in menige middelbare school tot in de perfectie bedreven wordt. Er is een kloosterorde die daar een eeuwenoude ervaring in heeft en –naar men zegt- de beste politici aflevert. Dat zegt veel.


Hoe valideer je zo'n test? Is die wel te valideren? Is een psychologische test überhaupt te valideren? Of dreigt hier ook het Huub Stapel-syndroom op te duiken en worden vleesliefhebbers gelabeld als maatschappelijk ongewenst? Het doet me allemaal aan die Nederlandse predestinatieleer denken, dat je voorbestemd bent en dat een mens nooit van zijn leven verandert. Tijdens je studies moet je relaties leren opbouwen, een netwerk creëren, compromissen leren sluiten, leren geven en nemen en vooral leren verliezen. Een huisarts moet uiteraard empathisch zijn, maar verwacht iemand dat ook van een anesthesist die meestal stil naast de tafel zit. Of van een anatoom patholoog. Wil ik een sympathieke klinisch bioloog? Of een ietwat autistisch perfectionistisch aangelegd type? Ik weet wel te kiezen.


Mensen uitsluiten op basis van hun karakterkenmerken vind ik een gevaarlijk principe. Op dezelfde manier zou je apothekers kunnen gaan selecteren, of advocaten, of journalisten. Dat zou pas lollig zijn. Ik geloof dat het leven zelf selecteert. En daarbij regelmatig een steek laat vallen. Zo is het me al vaak opgevallen dat oudere, mannelijke dokters, eerder naar de botte kant van de samenleving neigen, terwijl jongere dokters me soms te gladjes zijn.


En wat komt er dan van die rotte appels terecht? Die gaan misschien naar een andere universiteit en worden daar toch master in de geneeskunde. Worden die inspecteur in geneeskundige zaken?


Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

09:33 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

20 september 2016

Waarom controleartsen geen dokter kunnen zijn

Maggie De Block wil langdurig zieken dwingen om aangepast werk te zoeken met mogelijkheid tot sancties als ze daar niet op ingaan. Een deel van de aanpak zijn 7.500 steekproeven die een speciale equipe van Riziv-artsen moeten uitvoeren. De minister heeft gelijk. De explosie van het aantal chronisch zieken loopt parallel met het aantal bruggepensioneerden en andere gecamoufleerde werklozen. Toch enige bedenkingen daarbij. Wie gaat die controles uitvoeren?

Ons land telde vorig jaar 370.400 langdurig zieken. Het aantal langdurig zieken - mensen die langer dan een jaar ziek zijn - is in tien jaar tijd met 64 procent toegenomen. Alleen al vorig jaar is er volgens Securex een toename van 14 procent. Dat kost de overheid bijna 5 miljard euro aan uitkeringen. Volgens Securex gaat het vooral om oudere werknemers. Rugklachten, chronische stress en burn-out zijn de belangrijkste oorzaken.

Minister van Gezondheid Maggie De Block wil langdurig zieken dwingen om aangepast werk te zoeken met mogelijkheid tot sancties als ze daar niet op ingaan. Een deel van de aanpak zijn 7.500 steekproeven die een speciale equipe van Riziv-artsen moeten uitvoeren. De minister heeft gelijk. De explosie van het aantal chronisch zieken loopt parallel met het aantal bruggepensioneerden en andere gecamoufleerde werklozen die de voorbije jaren weggesaneerd worden in privé en overheidsbedrijven. Toch enige bedenkingen daarbij. Wie gaat die controles uitvoeren?

Een voormalige voorzitter van het Riziv zei me ooit, al monkelend, dat zijn inspecteurs-geneesheren de beste van het land waren want door de band genomen hadden ze het langst gestudeerd. Ik klasseer die opmerking onder de rubriek academische humor. Maar het zet me wel aan het denken. Een artsenpraktijk voeren of patiënten controleren zijn twee totaal verschillende zaken. Een vergelijking: voor mijn belastingaangifte doe ik een beroep op een accountant. De aangifte zelf wordt desgevallend gecontroleerd door een belastingcontroleur. De eerste is een vrij beroeper, de andere een ambtenaar. Beiden hebben waarschijnlijk dezelfde financiële opleiding gevolgd. Beiden worden door mij betaald. De eerste via een nota, de tweede via de belastingen. Mijn accountant kan ik bij wanprestatie sanctioneren, mijn controleur niet.

Of neem mijn advocaat en de magistraat. Beiden zijn jurist van opleiding, maar de rechter is geen lid van de balie en mijn advocaat legde geen magistratenexamen af. Kijk ik nu naar de artsen en controleartsen. Beiden zijn medicus van opleiding. Maar de huisarts heeft een eed van Hippocrates afgelegd: nole nocere. De controlearts legt als ambtenaar een eed af tegenover de staat. De inhoud daarvan is totaal anders. Waarom zou de controlearts dan nog een dokter zijn? Of lid van de Orde? Waarom zou hij een Riziv-nummer moeten hebben? Hij is een medicus qua opleiding maar niet in de praktijk. En dat maakt een belangrijk verschil.

Een arts functioneert in een wereld van intellectuele twijfel, wat spanning en onzekerheid oplevert. Bij geneeskunde spelen speculatie, emotie en soms spirituele en psychologische vormen van kenniservaring en waarneming een belangrijke rol. Geneeskunde is altijd voorlopig, onzuiver, onzeker en onaf. Tussen geneeskunde en geneeskunst liggen slechts twee letters verschil. De controleur daarentegen handelt vanuit een absolute administratieve zekerheid. Hij streeft naar het halen van wettelijk vastgelegde eindtermen en niet naar op empirie gebaseerde diagnose.

De controleur functioneert binnen een algebraïsch universum en komt zo tot soms verbijsterende maar ogenschijnlijk logische besluiten. Hij wordt niet gehinderd door kennis van vele zaken, daar heeft hij de specialistische opleiding niet voor, maar hij velt streng en hopelijk rechtvaardig zijn vonnis. De patiënt kan daartegen in beroep gaan. Niet bij een andere arts maar bij de arbeidsrechtbank. Dat zegt genoeg. Noem de controleur dus medicus, maar geen dokter. Een dokter heelt. De arts is een metafysicus, de controleur de dogmaticus. Voor hem geldt Roma locuta causa finita. Een echte arts is nooit zo vast in de leer.

Tenslotte nog dit: De minister wil 25 miljoen besparen? Ze zal behaald worden, daar twijfel ik niet aan. De vraag is hoe en bij wie. Bij de ambtenaar die de laatste drie jaar van zijn carrière zijn gespaarde ziektedagen opmaakt? Bij de vloerder die met een zere rug een paar vierkante meter tegels in je keuken komt leggen? Of bij de juf die met een burn-out thuis zit en toch liever voor de klas had gestaan?

Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

08:55 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (1)

03 maart 2016

De arrogantie van prof. De Maeseneer

Prof. Jan De Maeseneer is bezorgd: kun je van zijn eerstejaarsstudenten nog empathische hulpverleners maken? Volgens de gewoon hoogleraar huisartsgeneeskunde en ­eerstelijnsgezondheidszorg aan de UGent zit de mentaliteit bij de meerderheid van de studenten helemaal fout.

In het debat volgend op de stemming kwamen twee elementen naar voren: studenten sluiten sterk aan bij het ‘individuele-schuldmodel': wie niet succesvol is, heeft onvoldoende zijn best gedaan. In het eerste jaar van de opleiding arts ondervraagt de professor zijn studenten naar hun politieke voorkeur. Bij de peiling van midden februari werd hij voor het eerst in vijftien jaar geconfronteerd met een rechtse politieke meerderheid: meer dan de helft van de studenten kiest voor N-VA (24 procent), Open VLD (24 procent) of Vlaams Belang (7 procent).  Erger nog, de toekomstige artsen vinden het principe eigen schuld, dikke bult, zo slecht nog niet. Voor  artsen die vaak met kwetsbare mensen zullen te maken hebben die door onkans en ziekte toch in de problemen geraken, hoewel ze ‘hun best doen', is dat toch een merkwaardige opvatting, vindt professor De Maeseneer.

"Wat is er aan het gebeuren met deze generatie toekomstige artsen?" vraagt de professor zich af.  "Is de angst voor de ander, voor het onbekende in die mate toegenomen dat jongeren op zichzelf terugplooien? Is autonomie en de individuele ambities realiseren, belangrijker dan verbinding en dienstbaarheid aan wie het moeilijk heeft?"

Ik kan me voorstellen dat De Maeseneer ontgoocheld is. Hij is sinds zijn fameuze rapport uit 1989 de goeroe van de modieuze flinkse  geneeskunde die nu zijn zenit bereikt heeft na een gestage opgang door de instellingen. Dat zijn indoctrinatietechniek niet meer pakt is een kapitale teleurstelling.

Ik ben niet verbaasd. De medische jeugd van vandaag wijkt niet af van de mainstream. Hoe die denkt bleek al uit de uitslag op onze peiling naar de mening van de Belgische dokters, over de ethische en deontologische kwestie rond de terugbetaling van geneesmiddelen aan patiënten met een ongezonde levensstijl. 70 procent van de respondenten was voor een sanctionering. Dat betekent dat er een maatschappelijk draagvlak is voor dergelijke maatregelen. Daarmee is het woord gevallen: het draagvlak, liefst vergezeld van het maatschappelijk adjectief .

Niets is zo hellend en glad als dat vlak. Soms slaat het draagvlak net zoals het magnetisch veld van de aarde radicaal om. Eind van de jaren zestig is een keer gebeurd. Eind van de jaren tachtig sloeg het draagvlak nog eens om. Het idee van een egalitaire, herverdelende gedirigeerde maatschappij installeerde zich in de geesten van de politici. Die gedachte surfte op het postmoderne denken van na de val van de muur. Ondertussen is het draagvlak opnieuw gekanteld. Daar heeft de monetaire crisis van 2008 voor gezorgd.

Het probleem waar De Maeseneer mee worstelt zit hem niet in de geesten van de studenten geneeskunde maar in de politici die allerlei evenwichtsoefeningen uithalen om op het kantelende draagvlak overeind te blijven. Tevergeefs want ze zullen er af vallen. Slechts wie tegen de waan van de dag , een andere naam voor het maatschappelijk draagvlak, durft in te gaan, zal overeind blijven. Zo iemand gaat als minister de geschiedenis in. De anderen krijgen in het beste geval een Ikea-stoel in een Zweedse denktank.

"Een grondige bezinning over het model waar de samenleving voor kiest is noodzakelijk," zegt De Maeseneer. "Het is niet mogelijk om betrokken, kwaliteitsvolle hulpverleners opleiden als belangrijke maatschappelijke stromingen ertoe leiden dat solidariteit en mededogen worden ingeruild voor de focus op ‘eigen schuld' en ‘míjn carrière'." Hij geeft daarmee zijn arrogantie en machteloosheid toe.

Marc van Impe

 

 

Bron: MediQuality

12:12 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)