15 mei 2017

15 jaar euthanasie: en wat als we beter voor ouderen zouden zorgen?


Gaat het om een voltooid leven of een uitzichtloos leven? Na vijftien jaar wet op euthanasie en al zijn uitbreidingen – de wet dateert van 28 mei 2002- is het debat nog altijd niet geluwd. Uit alle onderzoeken blijkt dat 70-80% de Belgische artsen achter de wet staat maar dat ze op twee verschillende manieren reageren.


Ook in deze materie loopt een communautaire scheidslijn. Uit de recente cijfers blijkt dat er het voorbije jaar 2022 aangiftes van euthanasie geregistreerd werden. In Franstalig België waren dat er 393 tegenover 1692 in Vlaanderen, bijna viermaal zoveel dus. Dit zou volgens Open VLD-senator Jean-Jacques De Gucht te maken hebben met het feit dat er meer debat rond euthanasie bestaat in Vlaanderen, terwijl het thema in de Franstalige pers pas een issue wordt als er in Frankrijk een mediastorm oplaait. In Wallonië is euthanasie minder gekend maar wordt ook anders omgegaan met de aangifte. Men noemt het daar een natuurlijke dood en de dokter neemt zelf initiatief, zijnde palliatieve sedatie.


De vraag is niet langer of euthanasie een wettelijk kader moet krijgen. In elk geval zijn alle artsen in ons het land het eens over dit principe: bij twijfel niet doen. De nieuwe vraag luidt: wat met een "voltooid leven"? Moet de burger het wettelijk recht op hulp bij zelfdoding krijgen in geval hij niet uitzichtloos ziek is maar zijn leven afgerond acht. Die vraag wordt op dit ogenblik in Nederland gesteld en de artsenfederatie KNMG raadpleegde daarover haar leden. De Nederlandse artsen wijzen het begrip 'voltooid leven' af. De huidige euthanasiewet biedt genoeg ruimte, zeggen ze, ook bij 'stapeling van ouderdomsklachten'. De Nederlandse formateur en ontslagnemend minister van Volksgezondheid Edith Schippers wil hulp bij zelfdoding wél mogelijk maken, als wordt voldaan aan bepaalde criteria, die getoetst moeten worden door een 'stervenshulpverlener'. De overheid faciliteert dus geheel legaal suïcide.


Vooral de psychiaters leiden het verzet. Zij stellen dat 'dood willen' niet altijd betekent dat de patiënt "dood hoeft te gaan". Een vast voornemen om er een eind aan te maken kan veranderen als de levensomstandigheden verbeteren. Volgens hen valt dood willen moeilijk te onderscheiden van symptomen van een zware depressie. De Vlaming Damiaan Denys, die voorzitter is van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie, noemde het plan van de minister een 'uitvloeisel van onze individualistische, pragmatische, op productiviteit gerichte samenleving'. De dood als de snelste en goedkoopste oplossing is voor de vergrijzing en groeiende zorgkosten.


Ik vind dat de vraag moet gesteld worden. ik zie ze om me heen: opgewekte, helder denkende, in hun onafhankelijkheid beperkte maar nog steeds actieve hoogbejaarden en hun leeftijdsgenoten die ten onder gaan aan eenzaamheid, verveling, die nauwelijks contact hebben met hun kinderen, die beperkt zijn maar vrezen voor afhankelijkheid, die niet tot last van hun omgeving willen zijn en die vooral angst hebben voor een pijnlijk sterfbed. Zouden die mensen hun doodswens niet even uitstellen als ze beter omringd zouden worden? Als ze niet geïnfantiliseerd zouden worden in zorginstellingen waar het belang van de aandeelhouders belangrijker is dan de kwaliteit van de zorg?


Deze discussie gaat niet over mensen die zelfstandig tot de dood besluiten. Ik ben van mening dat zelfmoord, hoe tragisch ook voor familie en omgeving, kadert binnen het recht op zelfbeschikking. Maar van zelfbeschikking is geen sprake als mijn doodswens door een ambtenaar getoetst moet worden. Hoe fijngevoelig zo'n functionaris kan zijn, weten we uit de dagelijkse praktijk.


En voor het goed begrip: ik zit niet op de lijn van de Antwerpse filosoof Willem Lemmens die te pas en te onpas roept dat "de meerderheid van de psychiaters" en "zovele familieleden" hem gezegd hebben dat ze geen voorstander zijn van euthanasie. Geen kwaad woord over mijn familieleden, maar als er iemand niet over mijn levenseinde moet beslissen dan zijn zij dat wel. Ik vrees dat dan pas heel wat ouderen zich onveilig en overbodig gaan voelen of druk zullen ervaren om er een eind aan te maken.


Marc van Impe


Bron: MediQuality

20:00 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (1)