28 november 2015

Komt een geschenk bij de dokter ...

Pakjestijd komt eraan! Dat leidt soms tot delicate situaties. Want soms bieden patiënten uit dankbaarheid een doosje bonbons of een fles wijn aan. In het dorp in de Ardennen waar ik wel eens het weekend doorbreng is het niet ongewoon dat de dorpsdokter zijn deel van de jachtbuit krijgt. Net zoals de apotheker zijn deel van de paddenstoelen krijgt die hij gekeurd heeft. Andere patiënten, uit Centraal-Europa bijvoorbeeld of Noord-Afrika, komen aanzetten met specialiteiten uit hun geboortestreek. Dat zijn een kleine attenties die men graag aanneemt. Maar wat hoor je al arts te doen als het bedankje een doos champagne betreft? Zijn daar wettelijke of deontologische regels voor?
Ik zoek het op op de website van de Orde van Artsen, maar vind geen enkele zoekterm die me een antwoord biedt op deze delicate vraag. Een bevriende advocaat weet het wel: substantiële cadeaus zoals grote cadeaubonnen, kisten wijn, bankbiljetten, juwelen, tafelzilver, vliegtickets, dient men beleefd te weigeren. In beginsel  is een geschenk accepteren ‘not done'. De beroepsregels schrijven voor dat u als behandelaar geen geschenken van een patiënt of diens familie mag aanvaarden die in een onevenredige verhouding staan tot de gebruikelijke honorering. De exacte grens wordt niet gegeven en die laat op die manier dus ruimte om afhankelijk van de omstandigheden van het geval te beoordelen of een geschenk wel of niet in verhouding is.
 Ik vind wel een richtinggevend vonnis van de Rechtbank te Maastricht, 29.05.2012, (RBMAA:2011:BW6750) waarbij de rechter een geschenk van een patiënt van € 100,- aan een doktersassistente nog toestaat. Volgens de rechter is dit echter al wel het grensgebied en misschien zelfs is het over de grens heen. De dokter zelf was het overigens niet eens met het accepteren van de gift zodat de assistente wél haar baan kwijtraakte. 
Als het gaat om een nalatenschap is de wet heel duidelijk:  het accepteren van een nalatenschap van een patiënt is nooit toegestaan indien deze wilsverklaring is opgesteld tijdens een ziekte waarbij de arts de patiënt heeft bijgestaan.
De Nederlandse ‘Gedragscode Medische hulpmiddelen'  stelt dat het incidenteel ontvangen of geven van een geschenk mag, mits het geschenk een winkelwaarde heeft van niet meer dan € 50.- (inclusief btw). Contant geld of een equivalent hiervan is niet toegestaan. De absolute grens bij het aannemen van een geschenk van een patiënt is niet met 100% zekerheid vast te stellen. Een fles champagne uit de supermarkt kan dus nog. Een fles Dom Perignon kunt u beter beleefd afslaan.
De American College of Physicians position paper on ethics stelt het volgende, "Een klein geschenk aan een arts als een blijk van waardering is niet ethisch problematisch."
De auteurs  merken wel op dat aandacht moet uitgaan naar de aard van de gift, de mogelijke gevolgen voor de arts-patiëntrelatie, en de waarschijnlijke motivaties en de verwachtingen van de patiënt. Wat motiveerde de patiënt om een cadeautje te geven? Wat betekent het geschenk voor de patiënt? Is het een klein teken van warmte en waardering of een vermoedelijke poging om te manipuleren of de zorg te beïnvloeden?
Wil de patiënt zijn relatie met de arts veranderen en streeft hij ernaar dat persoonlijker of intiemer wordt? Of hoort het bij de  cultuur van de patiënt  ven van een cadeau de enige manier is  om ervoor te zorgen dat hij op een hoogwaardige gezondheidszorg kan rekenen? Artsen mogen niet vergeten dat de motivaties bewust of onbewust kunnen zijn. Het is daarom dat  psychoanalisten nooit een cadeau mogen aanvaarden.
Ik knabbel aan een stukje Merci, terwijl de telefoon gaat. Mijn vriend de chirurg aan de lijn. Krijgt hij wel eens cadeau van een patiënt? Dat valt tegen, hoor ik. Occasioneel eens een fles wijn. Vaker een scherp keukenmes. Terwijl hij een hekel aan koken heeft en nog geen boterham zelf snijdt.
Een huisarts uit het Nederlandse Enschede deed het omgekeerde. Hij kocht voor zijn 38-jarige patiënte een auto, zodat ze haar kinderen niet op een brommertje naar school hoeft te brengen. Dokter B.  (63) hoorde het verhaal van Shirley, moeder van drie zoons met een bijzondere 'gebruiksaanwijzing', van autisme tot ADHD.
Zij had een Daewoo Matiz gekocht, maar binnen drie maanden was die rijp voor de sloop. "Ze moest nu haar zoon op haar brommertje naar school brengen. Dat lijkt me 's winters, met sneeuw en ijs niet geweldig", aldus dr B.  uit Enschede. Hij kocht voor haar voor 1.450 euro een Hyundai Atoz met 114.000 kilometer op de teller en geeft ook nog eens een jaar garantie. Op persoonlijke titel. Zijn patiënte is er blij mee: "Ik vind dit super. Hij is een heel lieve huisarts."
Waarmee ik er nog altijd niet uit ben. Wat leg ik dit jaar onder de kerstboom?

Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

08:53 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)