11 augustus 2017

Het ei van fipronil: communicatie

 
"De vraag is: wie was er allemaal op de hoogte van de ontdekking van fipronil, begin juni? Als, zoals de procedures voorschrijven, de ministers van Landbouw en Volksgezondheid op de hoogte waren, hebben Willy Borsus (MR) - toen nog minister, nu Waals minister-president - en Maggie De Block (Open Vld) een probleem: dan moeten ze hun politieke verantwoordelijkheid nemen, want dan zijn ze medeplichtig aan het gebrek aan informatie. In 1999 zijn Pinxten en Colla ook moeten aftreden. Waren de ministers niet op de hoogte, dan draagt het hoofd van het FAVV een kolossale verantwoordelijkheid.”


Freddy Willockx, sp.a'er en in 1999 als regeringscommissaris belast met het oplossen van de dioxinecrisis, heeft bloed geroken. "In dat verband denk ik dat het rapport van de federale ombudsman opnieuw naar boven zal komen. Dat rapport maakte, eind juli, melding van aanwervingen bij het FAVV die niet volgens de regels verliepen. Het rapport wijst op een malaise bij het personeel, en dat kan een voedingsbodem zijn voor een slechte werking."


Communiceren is niet de sterkste kant van onze overheidsinstellingen. Zeker niet als het gaat om de volksgezondheid en de voedselveiligheid. Dat komt omdat de ambtenarij achttien jaar na de dioxinecrisis nog altijd niet geleerd heeft hoe men echt communiceert. De ambtenarij houdt het liever bij achterkamertjesoverleg met zogenaamde experts, niet zelden professoren die aan wetenschappelijke anemie lijden, en zich dan maar bezig houden met geven van zogenaamd technische adviezen die niet zelden de houdbaarheidsdatum allang overschreden hebben en op zijn best nutteloos zijn. De zogenaamde Hoge Raden zijn verworden tot seniorieën voor academici, waar het jonge personeel enthousiast zijn best doet om er nog wat van de maken, terwijl de oude sasa's bij een kopje thee en een speculaasje mijmeren over wat ze gemist zouden kunnen hebben. Dat geldt net zo goed voor antibioticabeleid, kippeneieren als varkensvlees.


In dit geval is de politieke niet de gezondheidsschade niet te overzien. Het Federaal Agentschap voor de veiligheid van de voedselketen (FAVV) was al bijna twee maanden op de hoogte van de aanwezigheid van fipronil in eieren van kippenkwekers. De academici zijn met vakantie, de communicatie liet men over aan een woordvoerster, terwijl de verantwoordelijke ministers in reces zijn. De schade gaat veel verder de Benelux: de Duitse minister van Landbouw Christian Schmidt heeft zich al gemeld bij de Belgische minister van Landbouw Denis Ducarme (MR). Het Verenigd Koninkrijk en andere landen zullen volgen.


Misschien kan Ducarme advies vragen aan baron dierenarts Piet Vantemsche, die bracht het van veterinair inspecteur tot de dioxinecrisis van 1999 tot kabinetschef van de toenmalige minister Karel Pinxten. Hoe die crisis is afgelopen weten we. Vantemsche weet dat ook: hij werd er in 2002 na zijn boetetocht naar Compostella ervoor beloond met de functie gedelegeerd bestuurder van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV), en vanaf 2006 administrateur-generaal van het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten. In 2007 was hij interministerieel commissaris influenza. En als klap op de vuurpijl werd Vanthemsche (onder) datzelfde jaar voorzitter van de Belgische Boerenbond. Als er één expert is in de ons-kent-ons-techniek dan is het wel deze Aalstenaar die de "architect van het ketenoverleg" genoemd. Dit is een overlegorgaan waar de landbouworganisaties, de voedingsindustrie en de detailhandel elkaar ontmoeten, problemen bespreken en naar oplossingen zoeken. Gelijk kan hij naar een Europees compromis werken want sinds 21 december 2015 is hij voorzitter van het European Food Centre. Als er iemand weet wat een ‘afgesproken EU-grenswaarde' is en wat ‘geen gevaar voor de volksgezondheid' dan is hij het wel. Piet Vanthemsche roept ondertussen op om wat vertrouwen te hebben in het FAVV, "dat zelf wel zal weten wanneer het wat kan communiceren".


Dit moet het soort rustige vastheid zijn, waar Herman Van Rompuy, zijn vroegere baas, het over had. Ergens stelt het mij gerust dat hij en zijn collega's nog altijd niet geleerd hebben dat de consument van vandaag ondertussen al lang op het internet op zoek is gegaan naar informatie die ons allen aangaat? Vantemsche en het FAVV, net zoals het gros van de administraties vertrouwen de burger niet. En dat is wederzijds. Vertrouwen kan pas dankzij een open, transparante communicatie, waarbij niets wordt achtergehouden. En kijk, die indruk is er vandaag wel. Daar doen de Willockxen en Calvo's van deze wereld hun voordeel mee.


Ducarme, Borsus en De Block zijn gewaarschuwd.


Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

09:38 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

07 augustus 2017

Gif eieren: Toxicoloog Tytgat kletst uit zijn nek

 
Sommige mensen zullen een goede gelegenheid om te zwijgen nooit voorbij laten gaan. Toxicoloog Jan Tytgat (KU Leuven) roept op het VTM Nieuws, altijd op zoek naar HET nieuws, het Voedselagentschap (FAVV) op om de resultaten van de staalnamen in de fipronilcrisis publiek te maken. "Maar men kan toch de waarden publiceren zonder te vermelden om welke bedrijven het gaat? ", reageert Tytgat bij Belga. Zo is indertijd de dioxinecrisis begonnen die mijn buurman zijn politieke kop kostte en paarsblauw aan de macht kwam. Benieuwd wat er nu volgen zal. Bij het FAVV beroepen ze zich op het geheim van het onderzoek. Ik vind beide reacties on terecht.


Om te beginnen weet Tytgat best dat je ongeveer een medicijnfles onverdunde fipronil moet drinken om dan nog niet dood te gaan. Er bestaan giftiger middelen. Dat zijn dus meer dan 1 miljoen eieren. Per consument. Zelfs een hop geslagen bodybuilder begint daar niet aan. Dat zijn volgens een andere berekeningsmethode 2.739 eieren per dag. Schade? Ja, imagoschade. Toegebracht door verslaggevers in volle komkommertijd.


Sinds wanneer is Tytgat voor een geruchtmakend uitspraak afhankelijk van het FAVV? "Ik zou als toxicoloog geruster zijn als ik die concentraties effectief mag zien, " zegt hij. "Ik weet wat de acute referentiedosissen zijn: hoeveel mag een persoon maximaal binnenkrijgen om niet ziek te worden. Als het FAVV die waarden van alle loten zou geven, zou ik de boodschap kunnen geven om het Voedselagentschap te geloven, of niet." Waarom zegt hij dat dat niet.


Regeringspartij CD&V –lees De Boerenbond- vindt ondertussen dat er geen nood is aan "politieke spelletjes op de kap van het Voedselagentschap". En de usual suspects, de oppositiepartijen Groen en sp.a vinden dat er dringend meer duidelijkheid moet komen over de impact van de mogelijk met fipronil besmette eieren in ons land. Crombez, op zoek naar een goede rel, verwees al naar de dioxinecrisis uit 1999. "Dat begon ook met de boodschap dat er niets aan de hand was en dat men niets kon zeggen." Piet Vanthemsche (ex-FAVV en Boerenbond) die eruit ziet alsof hij elke dag bij het ontbijt een omelet van zes eieren soldaat maakt, heeft het ook heel moeilijk met die kritiek. Bij het FAVV kon woordvoerster Katrien Stragier niet anders dan zeggen wat ze nu al dagen zegt: «Er is geen gevaar voor de volksgezondheid. In Nederland is de situatie helemaal anders.» Hoe anders zegt Stragier dan weer niet. Daarom mijn uitleg: «In Nederland sproeien kippenkwekers het besmette middel tegen bloedluizen òp de kippen. Bij ons zijn enkel de lege kooien met het middel behandeld. Daardoor zijn er in Nederland zoveel kwekers met besmette eieren, en zijn de concentraties fibronil in de eieren hoog.» In ons land is de hoeveel fipronil in de Belgische eieren 2,6% van de waarde waarop de gevarendrempel wordt overschreden. «Absoluut verwaarloosbaar, en dus inderdaad geen gevaar voor de volksgezondheid. Ik zou met mijn gewicht van een stevige 80 kilo 960 fipronil-eieren moeten eten om enig risico te lopen en dit op basis van WHO/FAO-cijfers. De Amsterdamse collega van VU Martijn Kazan raamt de schade op nul. 'Weet je wat echt gevaarlijk is? Keukentrapjes!'


Intussen vergelijkt de consument de codes op de eieren in de koelkast met de codes op de website en gooide de verdachte eieren weg. Allemaal illusie. Ook in de koekjes, snoepjes en toetjes zitten eieren en daar liggen nog altijd in de rekken. Als er dan echt iets aan de hand is, dan maak ik me daarover wél zorgen.


Fipronil is niet de eerste calamiteit. De ngo's zijn zien hier hun gouden kans. Zij leven van stemming maken en feiten selectief gebruiken of zelfs volledig aan de kant schuiven. De pers loopt hier graag in mee. De woordvoerder van het FAVV die op een eerlijke manier wil reageren kan daar niet mee om. Gelukkig is de politiek met vakantie want die wil maar al te graag tonen dat zij instaat voor het belang van de burger. Liefst als ze zoals Groen en sp.a geen verantwoordelijkheid draagt. Deze partijen zijn dus nooit tevreden te stellen. Zij hebben belangen die niets met de situatie te maken hebben, maar gebruiken die alleen om zich te profileren. Hier moet een prof als Tytgat boven staan.


Voor de bestrijding van zo'n calamiteit zijn internationaal en nationaal regels vastgelegd en rechtstreeks overgenomen in de Europese en onze wetgeving. Het management van zo'n calamiteit verloopt volgens een geijkt patroon: risico-assessment, risicomanagement en risicocommunicatie. In een risico-assessment wordt de toxiciteit van de schadelijke stof getoetst aan het effect op dieren. Daarvoor hanteert men een veiligheidsfactor van 100. Als een muis pas een (schadelijk) effect ondervindt bij blootstelling aan 1 gram schadelijke stof, zal deze grens op 0,01 gram liggen voor een mens. Er zijn twee veiligheidsfactoren, de inname van de stof (met een factor 100) en de hoeveelheid ei die gegeten wordt. Zo hoog komen de fipronil-waarden niet.


Elk van deze stappen heeft zijn deskundigen en het is vanzelfsprekend dat deze deskundigen zich in hun uitingen bij hun expertise houden. Dat gebeurt nu niet. Tytgat kletst uit zijn nek. Het FAVV kruipt in zijn schulp. De federale regering is met vakantie. Je zou bijna hopen dat het alweer september is. Eten is emotie. En eten is de uitdrukking van onze keuzevrijheid. Het is niet voor niets dat mollahs, rabijnen, brahmanen en pastoors bepaalde voedingsmiddelen verbieden. Kunnen ze hun gelovigen lekker in het gareel houden. Voedingsgoeroes die de nieuwe godsdiensten bij de dag lanceren, zijn geen haar beter. Ik hecht aan mijn keuzevrijheid. Ik weet dat bepaalde theorieën te mooi zijn om waar te zijn en ook dat bepaald voedsel te goedkoop is. Het is mijn verantwoordelijkheid zelf uit te maken wat gezond eten is en wat ik daarvoor over heb. Makkelijk gaat dat niet. Zoet is lekker, zout geeft smaak, alcohol relaxt, vet geeft sjeu, frietjes om halftwaalf 's nachts met een rauw geklutst ei erover heen zijn de hemel op aarde op dat moment. Wat de cirkel rond maakt. voor alles betaal ik een prijs. Toch ben ik een bewuste consument.


Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

12:13 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)