19 juni 2012

De Latijnse les

Ik werd vannacht wakker en dacht aan de Latijnse les uit de retorica.  "Timeo Danaos et dona ferentes" is de zin die door mijn hoofd schoot. Dit is een Latijns citaat uit Vergilius' episch verhaal over de Trojaanse vorst  Aeneas.  (Aenis, zang II, vers 49) en het betekent: "Ik ben bang voor Danaërs (= 'Grieken'), ook als zij geschenken aanbieden". Waarom deze uitstap naar de klassieke literatuur? Wel, ik maakte onbewust een optelsom van uitspraken en standpunten van onze gewaardeerde minister van Volksgezondheid, mevrouw  Laurette Onkelinx. 1. De minister wil dat de gezondheidskosten voor chronisch zieke patiënten tot het absolute minimum herleid worden. Daarom wil ze een algemeen ingevoerde derdebetalerregeling, niet alleen voor ziekenhuisconsultaties en –verblijven, maar ook bij de huisarts. Daar valt veel voor te zeggen. Maar voor wat hoort wat, ook in de gezondheidszorg. En dat is 2. De minister wil dat chronische ziekten behandeld worden volgens een zorgtraject. Dat houdt in dat arts, ziekenfonds en patiënt een afspraak maken die er op neer komt dat de arts en de patiënt het traject zoals dat is uitgestippeld door het Riziv – lees: de verzamelde ziekenfondsen- nauwgezet gaan volgen. Zo’n trajecten bestaan al voor patiënten die aan diabetes en aan chronisch nierfalen lijden. In Vlaanderen is er redelijk wat interesse voor dit soort van vastgelegde geneeskunde: de dokter krijgt een jaarlijks forfait en de patiënt krijgt zijn medicatie gratis. In Franstalig België is de belangstelling minimaal. Hier valt veel over te zeggen, maar dat zou ons buiten het bestek van deze  blog brengen. Feit is dat trajectgeneeskunde in vele gevallen werkt, maar niet in alle gevallen en dat individuele zorg altijd goedkoper en beter is voor de patiënt. En dan komt 3. De minister wil alleen nog werken met zogenaamde evidence based behandelmodellen. Dat zal heel wat CVS/ME en fibromyalgiepatiënten bekend in de oren klinken. Was het niet evidence based dat cognitieve gedragstherapie en graded excercise voor hen alleen zaligmakend waren? Helaas heeft het onderzoek van het Riziv en het KCE het tegendeel bewezen, maar daarom treurt men niet. Men geeft het kind een nieuwe naam. Bijvoorbeeld: mindfulness. En wat wil het toeval: voorbije week publiceerde de KULeuven de resultaten van een mega-onderzoek waaruit moet blijken dat mindfulness de panacee is voor alles wat zowat los en vast aan je lijf zit, dus vooral voor somatoforme aandoeningen zoals depressie. Voelt u hem al komen? Hier komt 4. De minister wil dat de psychologische zorg betaalbaar wordt voor de patiënt, dus gaan “echte” psychotherapeuten en huisartsen die een bijzonder opleiding psychologie gevolgd hebben –hadden ze dat dan eerder niet gehad?- een nieuw nomenclatuurnummer krijgen. De patiënt gaat dus zijn psychotherapie, ook als die niet bij een psychiater loopt, terugbetaald krijgen. Goed nieuws? Zeker, goed nieuws als daar niet een adder onder het gras zat. Pats boem hier komt 5.  De minister zegt dat ze niet alleen begaan is met de chronisch zieke en dus minvermogende patiënten maar vooral met de patiënten die lijden aan het chronisch vermoeidheidssyndroom en fibromyalgie die ‘ af te rekenen hebben met het onbegrip van hun dokter, hun familie en de verzekeringsinstellingen’. De minister heeft het licht gezien. Prijst de heer! Ware het niet dat als ik 1+2+3+4+5 achterelkaar zet de volgende combinatie bekom: Derdebetaler op voorwaarde dat ik een zorgtraject volg, dat gebaseerd is op zogenaamde evidence based medicine, verstrekt door psychotherapeuten of psychologisch bijgeschoolde huisartsen en dit specifiek toegepast op CVS/ME en fibromyalgiepatiënten. Dat betekent dus afgelopen met echte geneeskunde en retour naar de praatdivan.  De minister heeft haar best gedaan, de patiënten krijgen extra aandacht. Wie klaagt er nog? En wie iets anders wil, die mag het zelf betalen. Ik kan me vergissen natuurlijk maar je moet geen Latijn geleerd hebben om hier ’s nachts wakker van te schrikken. In het goed Vlaams zegt men: "Als de vos de passie preekt, boer, let op je ganzen!” tijd dat we aan ons hek rond ons erf gaan werken.

Marc van Impe

14:11 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (3)

23 januari 2012

Pijn

Een kwart van de Belgen kampt met aanhoudende pijn en bij een op de tien baten de klassieke pijnstillers zelfs niet meer. De totale kosten van chronische pijn bedroegen in 2010 voor België alleen al 11,6 miljard euro. Aldus De Morgen op zijn voorpagina van maandag 23 januari. Het blad citeert pijnarts Griet Brusselmans, van het UZ Gent, die bovendien zegt dat het aantal pijnpatiënten bovendien toeneemt, vooral vanwege de vergrijzing. En hoogleraar gezondheidseconomie Lieven Annemans zegt in hetzelfde artikel dat de jaarlijkse kosten in ons land oplopen tot 11,6 miljard euro. Pijn kost daarmee evenveel als kanker, diabetes en hart- en vaatziekten samen. De jaarlijkse kosten voor diabetes bedroegen in 2010 3,5 miljard euro, voor kanker 3,1 miljard euro en voor hart- en vaatziekten 5 miljard. Aan medische kosten geven we met zijn allen  1,6 miljard euro uit, maar de maatschappelijke rekening bedraagt maar liefst 10 miljard. "Niet onlogisch", vindt Annemans. "Meer dan een vijfde van de chronische pijnlijders is niet meer aan de slag. En wie wel nog werkt, is dubbel zoveel afwezig op het werk. Chronische pijn veroorzaakt een enorme daling van productiviteit, en een groot verlies voor onze economie."

Je zou denken dat je alles gehad hebt als je die berichtgeving leest. Als CVS/ME patiënt krijg je vanzelf een déja vu. Maar dan volgt de klap op de vuurpijl. Pijnarts Brusselmans:  “We zijn er almaar meer van overtuigd dat we recht hebben op een pijnvrij leven, wat het aantal consultaties doet stijgen." Ja, kom zeg, eerst proberen ze ons wijs te maken dat het allemaal maar biopsychosociale inbeelding is en dan komen ze aan met argument dat we liever géén pijn hebben. Wat moet je dan doen als patiënt? Gewoon thuisblijven en in een hoekje op je knokkels zitten bijten?

Marc van Impe

18:01 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

03 december 2011

Minimale ziektelast

Net zoals ons land zit Nederland met begrotingsproblemen. De economische omstandigheden nopen de nieuwe regering tot forse bezuinigingen, ook in de zorg. De Nederlandse regering gelooft in marktwerking in de zorg.  Maar tegen alle verwachtingen belooft die maatregel maar weinig besparingen. Dat komt omdat de burger en zorgverstrekker er niet aan willen. Alleen de zorgverzekeraars zien er brood in. Daarom hebben ze om die onwil te counteren het volgende gevonden: de minimale ziektelast. Dat komt er op neer dat het verzekerde zorgpakket danig wordt ingekrompen. Aandoeningen met een “minimale ziektelast” , dus waar mensen weinig fysieke last van hebben worden uit het pakket gehaald. Daar wil men miljarden mee bezuinigen.

Nu is snijden in het verzekeringspakket altijd en overal een heikele zaak: de zorgverzekering of mutualiteit zoals dat hier heet is gebaseerd op het begrip solidariteit. Gezonden en jongeren zijn solidair met zieken en ouderen. Dat is voorbij.  Nu de deur is opengezet komt de koude wind binnenwaaien. Want wat is minimaal? 1 procent of 10 procent hinder? En worden mindere aandoening niet snel ernstig? Neem nu migraine. Minimale ziektelast, zegt de overheid. Om de redenering kracht bij te zetten worden het argument van (non) evidence based van stal gehaald. Maar wie een heel jaar zijn klok gelijk kan zetten op zijn migraine aanvallen zal daar snel anders over denken. Bepaalde aandoeningen zijn ernstiger dan andere of kunnen zich beter verkopen. Zij roepen, nee, eisen dan ook meer solidariteit op. Daar raak je niet ongestraft aan. Aardig idee dus om net die aandoeningen uit het pakket te wippen waarvan je weet dat de invloed op de gezondheid het geringst is. Of welke patiënten het minst weerbaar zijn. En dan gaat het niet alleen over kalknagels  maar ook over sinusitis of migraine.  

Aan Aids, kanker, hartfalen en diabetes wordt niet geraakt. Wie chronisch pijn heeft, wie aan een zeldzame neurologische ziekte lijdt, wie het zonlicht niet verdraagt of wie chronisch moe is mag wel aangepakt worden.

Moeten we nu vrezen dat die Nederlandse aanpak naar België zal overslaan? Ik geloof het niet. Nee, wat wij zelf doen doen we beter. Onze ziekteverzekeraars  pakken het anders aan: die gaan de patiënt responsabiliseren zoals dat met een gruwelijk neologisme heet. Om hem vervolgens in de psychotherapie te duwen.  Iedereen blij? De patiënt mag niet klagen want hij krijgt aandacht. De psycholoog krijgt werk. En de ziekteverzekeraar spaart een pak geld uit want therapie wordt niet vergoed. De volgende stap is dat de patiënt de schuld krijgt van zijn ziek zijn. Te dik? Had je maar niet zoveel moeten eten. Een punthoofd en splijtende koppijn? Pieker wat minder. Te hoge cholesterol? Had je maar geen boter moeten smeren. En vooral: even meer aandacht voor jezelf in het nù. Nù. Nù. Hoe heet dat ook weer?

 Marc van Impe

11:46 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)