14 augustus 2017

Broeders van Liefde straks ketters?

 
Het is al eerder gebeurd dat een gerespecteerde kloosterorde van de ene dag op de andere in ongenade viel. Een beetje paus deinst niet terug voor radicale maatregelen zoals excommunicatie. In 1773 hief Paus Clemens XIV via de bul Dominus ac Redemptor de Jezuïetenorde op omdat ze zich niet schikte. Het Vaticaan dreigt nu met een uitsluiting van de Belgische tak van de Broeders van Liefde omwille van hun euthanasiestandpunt. Ik schreef het eerder al: euthanasie wordt een discussiepunt deze zomer.

Tot de lente van dit jaar weigerden de Broeders van Liefde in al hun instellingen, wereldwijd, euthanasie. Maar in maart besliste het bestuur van de Belgische groep van de Broeders van Liefde dat met name in de psychiatrische centra van die groep nu toch euthanasie mogelijk werd, zelfs voor wie niet-terminaal is. Waar vroeger de patiënt steeds doorverwezen werd naar een andere plaats, gold die regel niet langer mits het respecteren en toepassen van de zorgvuldigheidseisen. De brief en de visietekst waren ondertekend door Raf De Rycke, de voorzitter van de raad van bestuur van de groep, en Koen Oosterlinck, gedelegeerd bestuurder. Dat zijn twee leken, die zelf dus geen deel uitmaken van de Orde. De Rycke was jarenlang de rechterhand van broeder René Stockman, toen die de groep op Belgisch niveau voorzat. Die is nu generaal-overste van de congregatie in Rome en keurde die koerswending uitdrukkelijk af. De Belgische bisschoppen waren diplomatischer en riepen op tot "grote terughoudendheid en volgehouden dialoog" betreffende euthanasie bij ondraaglijk psychisch lijden.


Eerder had de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging aan de alarmbel getrokken: in ons land zou het gros van de psychiatrische patiënten geen euthanasie kunnen krijgen. De Humanisten wilden daarom in België aparte ‘euthanasieklinieken' oprichten. Zorgnet Vlaanderen, waar de instellingen van de Broeders bij aangesloten zijn, had daar negatief op gereageerd. "De voorzieningen aangesloten bij Zorgnet Vlaanderen passen de euthanasiewet wel degelijk toe," reageerde Peter Degadt, toen gedelegeerd bestuurder van Zorgnet Vlaanderen. "Het is onjuist te blijven verkondigen dat onze voorzieningen verboden worden de wet toe te passen. Het is bovendien unfair tegenover de honderden zorgverstrekkers, artsen, verpleegkundigen, ethische commissies die in de concrete praktijk gestalte geven aan menswaardige zorg bij het levenseinde. Waar ligt dan wel het verschil?… Een boekje opstellen met voorschriften van wat wel en wat niet mag, is simplistisch en dekt de complexe realiteit niet. Daarom is – meer dan ooit – een ethische visie de leidraad. In die ethische visie vertrekken wij van een solidair mensbeeld. Euthanasie is voor ons niet uitgesloten, maar de laatste keuze.


…En inderdaad, euthanasie "op verzoek" van een psychiatrische patiënt, daar zijn we niet zo voor te vinden. Menig psychiater kan voorbeelden aanhalen van patiënten die om euthanasie vroegen en, na behandeling en begeleiding, komen bedanken dat er op hun toenmalige vraag niet werd ingegaan." De Broeders van Liefde maakten eind april bekend dat ze hun visie over euthanasie hadden bijgesteld. Vanaf dat moment konden psychiatrische patiënten binnen hun instellingen euthanasie aanvragen, ook al waren ze niet terminaal ziek. De Belgische tak van de Broeders van Liefde benadrukte toen wel dat bescherming van het leven het uitgangspunt bleef.


De Congregatie voor de Geloofsleer in het Vaticaan noemt de euthanasienota van de Broeders van Liefde in België nu onverenigbaar met de leer van de kerk. Broeder René Stockman krijgt wat hij gevraagd heeft en moet nu de nodige maatregelen nemen. De Broeders Van Liefde krijgen een maand de tijd om een geschreven verklaring te ondertekenen waarin ze hun volledige instemming met de katholieke leer bevestigen, en dat ze hun visietekst herzien. Indien niet, dreigen de bestuurders persoonlijk uit de orde te worden gezet. De Belgische instellingen van de Broeders van Liefde zouden zich dan ook niet meer katholiek mogen noemen. Volgens Geert De Cubber, journalist bij het weekblad Tertio, is dit een zware sanctie. Hij noemt de reactie van het Vaticaan "profetisch", in de lijn der verwachtingen. "In de ogen van de Kerk is de mens niet geplaatst om zelf een einde aan het leven te maken. Euthanasie is een uitzonderlijk heikel punt binnen de Kerk."


Maar de dreigementen van het Vaticaan maken niet de verwachte indruk. In een reactie zegt bestuurder Matthias Devriendt dat hij eerst intern wil afstemmen met iedereen die bij de zaak betrokken is. "Pas als iedereen zijn zeg heeft kunnen doen, zullen we naar buiten komen met ons antwoord." Hij neemt alvast zijn tijd: in de zomer wordt er geen raad van bestuur bijeengeroepen, zodat de kwestie pas besproken zal worden op de volgende vergadering, in september.


Of het effectief tot een scheuring zal komen valt te betwijfelen. Raf De Rycke zei in mei in De Standaard dat dat zeker niet de bedoeling is. "De Broeders van Liefde zijn een congregatie naar pauselijk recht en dus zijn ze canoniek verantwoording verschuldigd aan het Vaticaan. Maar het bestuur van de psychiatrische centra zit in een vzw, en dus kan het Vaticaan niet op hun werking ingrijpen", zei De Rycke toen. Waarschijnlijk komt het tot een de facto compromis zoals dat bestaat voor kwesties als echtscheiding, contraceptie en abortus. In naam zullen de broeders de katholieke leer volgen, in de instellingen gaan de artsen met de grootse discretie tewerk. Van alle bedden in psychiatrische ziekenhuizen in ons land is 60 procent in handen van de Broeders van Liefde. Ze stellen hier zowat 12.000 mensen te werk. Hun instellingen zijn Sint-Amandus Beernem; Sint-Kamillus Bierbeek; Multiversum Boechout-Mortsel; het Psychiatrisch Centrum Dr. Guislain Gent; Sint-Alexius Grimbergen; de Zoete Nood Gods Lede; het St.-Bernard Manage; het Saint-Martin Dave; het Asster Sint-Truiden; de Psychiatrische Kliniek Alexianen Tienen; Sint-Jan-Baptist Zelzate, en de woonzorgcentra Huize Sint-Arnold Beernem, Mariatroon Dendermonde, Huize Nazareth en Sint-Alexius Tienen en Klooster-Rustoord Sint-Jan in Zelzate.


Marc van Impe

Bron: MediQuality

16:25 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)