29 september 2015

Noem kanker niet langer kanker

Stromae’s nieuwste hit Quand C’est draait op mijn streamer als de telefoon gaat. Een vriendin die ik meer dan drie decennia niet meer gehoord heb, heeft mijn nummer gevonden en klinkt als in 1979. Ze heeft een mammografie gehad, vertelt ze, en ze had de gevreesde diagnose kanker gekregen. In haar geval betekende dat verwijderen van beide borsten, gevolgd door een hormonale therapie. Tot uit een second opinion bleek dat ze een ductal carcinoma in situ, of DCIS had. Of ik daar mee bekend ben, vraagt ze.

Ik stel me haar voor, op een terras aan de Maas, we hadden samen een lezing bijgewoond in Maastricht en genoten nu van een conversatie die nergens heen zou leiden. We rookten nog, dronken witte wijn en hadden allebei de nodige schrammen in een vorige relatie opgelopen. Het is daar dat we besloten dat we vrienden zouden blijven, geen minnaars voor een nacht of langer, zonder "benefits" deze maal. Het was de vorige eeuw, we schreven nog brieven, de huisfax moest nog uitgevonden worden, het Internet konden we niet vermoeden. We verloren elkaar. Enkel als het woord kanker viel, moest ik soms aan haar denken. Omdat we daar een heel eind weg over geluld hadden.

DCIS staat voor stadium 0, zeg ik. Zoveel weet ik er als leek ook wel van.

Ze zouden de woorden kanker en carcinoom moeten afschaffen, zegt ze nu. Het is een gedateerd begrip, het jaagt de mensen onnodig schrik aan. Ze is psychologe nu, doceert nog even aan een buitenlandse universiteit en staat op de rand van haar pensioen.

Het idee dat kanker een woekerende ziekte is die onvermijdelijk leidt tot de dood dateert uit de 19de eeuw, toen een Duitse patholoog Rudolph Virchow, weefselstalen van aan kanker overleden patiënten onderzocht en spectaculaire prenten maakte van wat hij achter de lens zag. Hij beschreef die cellen als kankers. En kanker was fataal. Kanker hoeft nu niet langer fataal te zijn maar wordt steeds vaker een chronische ziekte. Dr. Robert Aronowitz, professor in de geschiedenis en sociologie van de geneeskunde aan de University of Pennsylvania verwijt de dokters dat ze "gewone" kankers nog altijd behandelen alsof het agressieve invasieve kankers zijn. Kanker is in deze niet het juiste woord, zegt hij, men kan beter spreken over een abnormale celgroei die niet noodzakelijk tot kanker moet leiden. Hetzelfde doet zich voor in de prostaat en in de cervix. Aronowitz verkiest daarom de term stadium 0.

Heeft Stromae Aronowitz gelezen? Ik weet het niet. Maar hij zingt in tegenstelling tot wat de radio DJ denkt, niet cancer maar quand c'est.

Mijn vriendin haakt in. Ze vertrekt naar Rome, ze gaat vanaf morgen leven, zegt ze. Tot over dertig jaar, vraag ik. Noem kanker niet langer kanker, zegt ze. Je schrikt je rot. Op de website van de NRC lees ik de reactie van een lezer op Stromae's jongste: "In de metaforen die vaak gebruikt worden in relatie tot kanker wemelt het van de ongelijke gevechten en sluipmoordenaars. Als je bezwijkt aan de ziekte, heb je de strijd verloren, zo niet, dan heb je overwonnen. Het zijn onbeholpen, uit machteloosheid voortkomende vergelijkingen, die helaas vaak te letterlijk worden genomen. Voor je het weet ga je denken dat je door met z'n allen tegen een berg op te fietsen of in een gracht te zwemmen, je het beest zou kunnen temmen.

In dat opzicht is de clip kitsch: als kunst interessant, maar je moet er niet aan denken dat het een lijflied wordt van een geldinzamelingsactie. Gelukkig is het daarvoor net te macaber."

 

Marc van Impe


Bron: MediQuality

13:18 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)