08 november 2016

Aidspolitiek veertig jaar lang op tikfout gebaseerd

Waarom sta ik zo sceptisch tegenover evidence based medicine, vraagt hij. Hij belt me de ochtend na publicatie van de column uit bed. Zo dringend en toch zo discreet is zijn vraag. Want achterdochtig van nature als hij is, wil hij als academicus niet met zijn naam in de kroniek. Omdat, zeg ik, ik niet geloof in de waarheid als ze onvoorwaardelijk door de meerderheid geloofd wordt. Argwaan is een deugd voor journalisten. En wetenschappers zouden die goede eigenschap ook af en toe kunnen aannemen.

Toevallig lees ik die ochtend in de krant het bericht dat we weer dagelijks een eitje mogen eten. Cholesterol zou dan toch niet zo slecht zijn. Dat heb ik overigens altijd geloofd, hoe kan iets waaruit onze hersenen zijn opgebouwd, slecht zijn voor de mens. Bespaar me uw geleerde en stevig onderbouwde antwoorden. Maar op de evidence based aanname dat cholesterol min of meer gif was, werden miljoenen hartpatiënten tot een vetvrij dieet veroordeeld en werd hen dat kleine genoegen in meestal de laatste jaren van hun leven ontzegd. En zo sneuvelt de ene na de andere zekerheid.

Nog zo'n zekerheid die gesneuveld is, is dat aidspatiënt 0 niet de eerste hiv besmetting naar Amerika bracht. Gaëtan Dugas, een Canadese steward die in de wetenschappelijke literatuur jarenlang patiënt 0 is genoemd omdat hij hiv in Noord-Amerika zou hebben geïntroduceerd, is gezuiverd van elke blaam.

Dugas die op 30 maart 1984 op zijn 31ste in Quebec overleed, kreeg precies in die maand het label van de aanstichter van aids opgespeld in een publicatie van de American Journal of Medicine. In werkelijkheid was Dugas de 57ste gekende aidspatiënt en werd hij in de oorspronkelijke studie van de Centers for Disease Control and Prevention (CDC) die de seksuele liaisons en praktijken van homoseksuele en biseksuele mannen in Californië en New York in kaart bracht.

Hij werd "patient O" genoemd wat stond voor "Out-of-California"); alle daarop volgende publicaties labelden hem als patiënt 0 (zero) . Nooit deed iemand verder onderzoek. Sterker nog, in het boek And the Band Played On van Randy Shilts dat in 1987 verscheen, wordt Dugas als een sociopaat afgeschilderd, die roekeloos en opzettelijk partners besmette. Naar Dugas wordt het "klassieke homo-imago" gemodelleerd van de charmante, knappe, seksuele atleet die honderden sekspartners per jaar versiert. Volgens Shilts beweerde Dugas alleen al in in Noord-Amerika meer dan 2.500 seksuele partners gehad te hebben sinds hij in 1972 seksueel actief werd. Genetici bevestigden enthousiast de patiënt 0 theorie. Ettelijke doctoraten werden daarop gebaseerd. En het politieke beleid werd daarop gebaseerd. Slechts één auteur, de journalist Andrew R. Moss had een afwijkende mening. Hij publiceerde die in 1988 in de New York Review of Books. Hij werd belachelijk gemaakt.

Tot in mei 2016 de evolutionaire bioloog Michael Worobey van de University of Arizona, alle evidence based publicaties onder de loep nam. Het resultaat staat in Nature: Hiv kwam uit het Caribisch gebied in New York terecht. Het subtype kwam al vaker voor en de Canadees is niet de aanstichter geweest van de aidsepidemie. Die misvatting is volgens de wetenschappers ontstaan door een typografische fout. De steward werd simpelweg patiënt O genoemd, omdat hij van buiten (outside) kwam. De hoofdletter O werd later ten onrechte aangezien voor het cijfer 0. Aan het onderzoek werkte ook de Vlaming Philippe Lemey van het Leuvense Rega Instituut mee.

I say no more.

Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

09:53 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

03 december 2011

Minimale ziektelast

Net zoals ons land zit Nederland met begrotingsproblemen. De economische omstandigheden nopen de nieuwe regering tot forse bezuinigingen, ook in de zorg. De Nederlandse regering gelooft in marktwerking in de zorg.  Maar tegen alle verwachtingen belooft die maatregel maar weinig besparingen. Dat komt omdat de burger en zorgverstrekker er niet aan willen. Alleen de zorgverzekeraars zien er brood in. Daarom hebben ze om die onwil te counteren het volgende gevonden: de minimale ziektelast. Dat komt er op neer dat het verzekerde zorgpakket danig wordt ingekrompen. Aandoeningen met een “minimale ziektelast” , dus waar mensen weinig fysieke last van hebben worden uit het pakket gehaald. Daar wil men miljarden mee bezuinigen.

Nu is snijden in het verzekeringspakket altijd en overal een heikele zaak: de zorgverzekering of mutualiteit zoals dat hier heet is gebaseerd op het begrip solidariteit. Gezonden en jongeren zijn solidair met zieken en ouderen. Dat is voorbij.  Nu de deur is opengezet komt de koude wind binnenwaaien. Want wat is minimaal? 1 procent of 10 procent hinder? En worden mindere aandoening niet snel ernstig? Neem nu migraine. Minimale ziektelast, zegt de overheid. Om de redenering kracht bij te zetten worden het argument van (non) evidence based van stal gehaald. Maar wie een heel jaar zijn klok gelijk kan zetten op zijn migraine aanvallen zal daar snel anders over denken. Bepaalde aandoeningen zijn ernstiger dan andere of kunnen zich beter verkopen. Zij roepen, nee, eisen dan ook meer solidariteit op. Daar raak je niet ongestraft aan. Aardig idee dus om net die aandoeningen uit het pakket te wippen waarvan je weet dat de invloed op de gezondheid het geringst is. Of welke patiënten het minst weerbaar zijn. En dan gaat het niet alleen over kalknagels  maar ook over sinusitis of migraine.  

Aan Aids, kanker, hartfalen en diabetes wordt niet geraakt. Wie chronisch pijn heeft, wie aan een zeldzame neurologische ziekte lijdt, wie het zonlicht niet verdraagt of wie chronisch moe is mag wel aangepakt worden.

Moeten we nu vrezen dat die Nederlandse aanpak naar België zal overslaan? Ik geloof het niet. Nee, wat wij zelf doen doen we beter. Onze ziekteverzekeraars  pakken het anders aan: die gaan de patiënt responsabiliseren zoals dat met een gruwelijk neologisme heet. Om hem vervolgens in de psychotherapie te duwen.  Iedereen blij? De patiënt mag niet klagen want hij krijgt aandacht. De psycholoog krijgt werk. En de ziekteverzekeraar spaart een pak geld uit want therapie wordt niet vergoed. De volgende stap is dat de patiënt de schuld krijgt van zijn ziek zijn. Te dik? Had je maar niet zoveel moeten eten. Een punthoofd en splijtende koppijn? Pieker wat minder. Te hoge cholesterol? Had je maar geen boter moeten smeren. En vooral: even meer aandacht voor jezelf in het nù. Nù. Nù. Hoe heet dat ook weer?

 Marc van Impe

11:46 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)