01 december 2015

Het voordeel van sarcasme

Sarcasme is dan toch een positieve eigenschap, zo blijkt uit een recente Amerikaanse studie. “Sarcasme is de laagste vorm van humor, maar de hoogste vorm van intelligentie,” schreef Oscar Wilde. En in elk handboek van communicatie experts tot relatiebemiddelaars kan men lezen dat men deze specifieke expressievorm beter kan vermijden. De reden is eenvoudig: sarcasme is de giftige angel van de minachting, het is de ideale manier om anderen te kwetsen en het helpt relaties naar de verdoemenis. Als een vorm van communicatie is sarcasme altijd de schuld van conflict. Ik weet het. Maar ik kan het soms niet laten.


En toch heeft sarcasme zijn onverwachte maar positieve kanten, aldus de onderzoekers in Science Direct. In plaats van sarcasme te vermijden kan dit, indien met zorg en met mate gebruikt, effectief de creativiteit stimuleren. Sarcasme construeert  of brengt tegenstrijdigheden tussen beoogde betekenissen aan het daglicht. Als meest voorkomende vorm van verbale ironie, wordt sarcasme vaak gebruikt om op humoristische wijze nauwelijks verholen  afkeuring of minachting over te brengen.  "Wees niet zo bescheiden!", zeg ik wel eens tegen iemand in het gezelschap die niet ophoudt met stoefen. "Een heel intelligente opmerking," als ik de zoveelste platitude moet aanhoren. En als iemand de hele tijd zegt dat "als hij eerlijk mag zijn, hij moet toegeven dat…" dan antwoord ik volmondig: "Eindelijk".

Dat heeft me al menige harde por in de zij of stamp tegen mijn schenen opgeleverd. De geleerde vrouw heeft het niet zo voor die vorm van humor. Nu blijkt uit de studie waarvan sprake, dat een sarcastische opmerking niet alleen een grotere impact heeft op wie zich aangesproken weet, maar dat het op zijn beurt de conversatie tussen de aanspreker en de aangesprokene op een hoger en creatiever niveau brengt. Op voorwaarde natuurlijk dat het om intelligente opponenten gaat. 


Een van de researchers,  Adam Galinsky, van Columbia University, vertelt de volgende anekdote die echt plaats vond, enkele weken voor zijn huwelijk.   Zijn verloofde maakte hem midden in de nacht wakker, net toen hij vast in slaap was, om hem deelgenoot te maken van enkele nieuwe ideeën voor hun aanstaande huwelijksfeest,– de meeste invallen waren vrij duur. Adam antwoordde haar prompt met enkele ideeën van hemzelf: " Waarom vragen we Paul McCartney niet om te zingen, Barack Obama om de ceremonie te leiden en Amy Schumer als entertainer." Zijn commentaar dwong zijn verloofde te erkennen dat er een onderscheid tussen de oppervlakkige betekenis van de zin en de onderliggende betekenis die echt bedoeld werd. Er is die nacht niet veel meer geslapen, vermoed ik. Het huwelijk is wel doorgegaan.


Sarcasme is als alcohol, concludeert Francesca Gino, een gedragswetenschapper en professor aan de Harvard Business School. Onder vrienden en bekenden kan het nuttigen van een glas een conversatie die sprankel geven. Een fles daarentegen maakt dat er ruzie komt.  Sarcasme kan negatief worden geïnterpreteerd, en dus een relatie in moeilijkheden brengen. Hoe benutten we dan de creatieve voordelen zonder een relatie te beschadigen? Het komt allemaal neer op het vertrouwen.


Gezien de risico's en voordelen van sarcasme, kan men zijn  zoute opmerkingen beter beperkt houden tot gesprekken met die hen die men goed kent, want anderen zou men al snel beledigen — zelfs als men hen creatief wil helpen.


Op dit moment komt er een sms van mijn schoonzus die meldt dat ze in zo'n stormweer "niet met een remorque achter haar gat" komt aanrijden. "Jezus, ik wist dat je zoiets aan je kont kon hangen," tekst ik terug. Gelukkig komt er een smiley terug.

Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

08:35 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)