22 maart 2017

Eén jaar het vertrouwen kwijt


Ik lees in de krant hoe een dame, die zelf niet gewond noch aanwezig was bij één van de aanslagen van 22 maart, zich toch een slachtoffer beschouwt. Ze durft de metro niet meer in. Ze panikeert als ze iemand in de straat ziet met een rugzak.


Ze durft niet meer naar festivals want ze heeft een hekel aan massa's gekregen. Ze heeft geen vertrouwen meer in medeburgers met een getaande huid of een migratieachtergrond. Kortom ze lijdt aan het syndroom dat zowel psychologen en bookmakers zo goed kennen "saliency bias." Bijzondere, dramatische gebeurtenissen, zoals de aanslagen van Zaventem en Maalbeek maken zo'n indruk dat het vermogen om objectief te denken over bepaalde zaken zodat deze uit hun oorzakelijk verband gerukt worden. Daarbij wordt een fundamentele attributiefout gemaakt: gedragingen van alle moslims worden toegeschreven aan de persoonlijkheid of het karakter van enkele anderen, in deze: de terroristen.


Het is dus een traumatische vorm van vooringenomenheid. Wie in zijn directe omgeving geconfronteerd wordt met het nieuws over geweld wordt angstiger, hoewel de kans om gekwetst te worden ongewijzigd en zeer klein blijft. Sinds 22 maart werden er meer mensen zwaar gewond of om het leven gekomen door verkeersongevallen dan door terrorisme. Een zwaar verkeersongeval vergeet je, maar het karakteristieke van de terroristische aanslag zorgt er voor dat die niet uit het geheugen gewist wordt en wordt gelinkt aan de kans dat deze gebeurtenis zich herhaalt. 22 maart is zo uniek en zo makkelijk te herinneren dat mensen dit bijgevolg een enorm belang toeschrijven. Zowel politiekers als populistische charlatans profiteren daarvan. "Er moeten maatregelen genomen worden." En die zullen zij uiteraard nemen. De discussie over de verlenging van de voorhechtenis -van 24 naar 72, nee 48 uur- is daar een voorbeeld van. De minister van Justitie zegt dat hij "met 48 uur kan leven". Zover staan we één jaar na 22 maart.


Ik vroeg mijn werkster, die elke dinsdag keurig met een hoofddoek om en in het Frans, onze woning schoonhoudt of zij nog aan die fatale datum denkt. Ze doet alsof ze mijn vraag niet verstaat. Zoals ze doet of de fles single malt limonade bevat. En ontkent dat ze familie is van mijn collega Hind Fraihi, want geen goede moslima. Zij lijdt aan Verneinung. Ik probeer me voor te stellen hoe de terroristen hun laatste nacht hebben doorgebracht. Niet wat ze deden maar wat ze toen dachten. Dachten ze, "Straks ga ik in het midden van het rijtuig staan, bij de deur, daar maak ik het grootste aantal slachtoffers. Of : "Ik rij mijn bagage naar de incheckbalie en dood zoveel mogelijk reizigers."? En dachten de twee die afhaakten: "Laat mijn kompanen maar doen, ik geloof toch niet helemaal in het paradijs. Op het laatste moment loop ik lekker weg."? Hun daden pijnigen niet mijn geheugen maar mijn morele verbeelding. Hoe moet ik mij dit voorstellen?


Vanuit mijn raam zie ik de uitloper van wat sinds 22 maart de Kanaalzone heet. We lopen er elke dag langs. Multicultureel Vilvoorde komt hier spelen. Het zijn banale jongens en meisjes. Ze laten hun lege chipszakjes slingeren. Ze drinken blikjes cola uit de Lidl. Af en toe wordt er een fiets gepikt. Soms staat er één ongevraagd in onze garage. Tegen de avond wordt er wel eens gedeald. Verliefde koppeltjes zitten aan de steiger bij het kanaal. Een paar jaar geleden dacht ik er niets bij. Nu denk ik: "Loopt hier een toekomstige Mohamed Abrini, een Osama Krayem?" En dan: "Dit is ook het Vilvoorde van de zestienjarige Othman El Hammouchi die vorig jaar de Belgische Filosofie Olympiade won." Van hem, die begon met de lectuur van de Hayy Ibn Yaqzan van de 12de eeuwse Marokkaan Ibn Tufayl en die nu dweept met Kant en Socrates, lees ik de uitspraak: "Mensen hebben de gave van de rede, maar ze gebruiken ze niet." Hij lijdt niet aan saliency bias. Hij wil naar Cambridge. Uit zijn middelbare school, het Koninklijk Atheneum, vertrokken twee Syriëstrijders.


Het miezert buiten maar er is hoop.


Marc van Impe

Bron: MediQuality

09:02 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

30 maart 2016

Hoe moet het verder?

Sinds dinsdag 22 maart is het leven anders. Hoe moet het nu verder? Na de multinationals, de internationale instellingen, de drugsmaffia heeft nu ook islamitische internationale de unieke positie van België ontdekt. België is een internationale draaischijf, hier worden deals beklonken, plannen beraamd, conflicten uitgevochten.

Het maakt ons angstig. Die angst moeten we zijn loop laten. Pas daarna kunnen we weer kalm worden en die angst weg redeneren. Wie oproept om kalm te blijven doet het in werkelijkheid in zijn broek en loopt fluitend in het donker. Wie in tijden van gevaar niet angstig is lijdt aan een tekort aan adrenaline en neemt onverantwoorde risico's. Angst is echter geen paniek, paniek leidt tot een psychose. Een psychose houdt in dat men gaat hallucineren, dat men dingen ziet, hoort, ruikt of voelt die er niet zijn of dat men aan wanen gaat lijden en overtuigd raakt van dingen die niet  werkelijk zo zijn. Wie psychotisch wordt, wordt de gelijke van de terrorist, die heeft het contact met de realiteit verloren. Zijn gevoelens zijn niet echt, zijn gedrag gestoord, zijn denken verward. 

Psychotische mensen ervaren de wereld als vreemd, overweldigend en angstaanjagend.  Dat is precies wat de terrorist wil.

Ik had het in mijn vorige column over het verdriet van België. Dat is reëel, dat moet je toelaten. In dat kader past de nationale rouw. Dat is geen symbool maar een echte behoefte. Het land gaat in 'lockdown'. De vlaggen halfstok. De emoties mogen de vrije loop krijgen. Juncker die Michel omhelst op het Beursplein, krijttekeningen op het asfalt, theelichtjes, knuffelberen, bloemen, een vriend die vanuit het buitenland belt. Maar ook cartoons, Whatsapp-beelden van dappere poezen, een pak friet, monumenten die verlicht worden in nationale kleuren. Merci, kunnen zeggen aan de buurlanden voor de sympathieke geste.

En dan is het tijd dat we goed brainstormen hoe we ons het beste kunnen beschermen tegen dit gevaar. Dat  betekent dat we ook ongemakkelijke vragen moeten durven stellen. We moeten grenzen stellen aan wat we nog aanvaardbaar gedrag vinden: we moeten opnieuw discipline eisen, we moeten ophouden met sympathie te kopen uit politiek winstbejag. We moeten engagement eisen van wie hier een opleiding volgt. Vanaf de kleuterklas tot de masteropleiding. We moeten niet alleen kwaliteit eisen maar die zelf ook bieden.

Willen we meer veiligheid dan zullen we bepaalde vrijheden moeten opgeven. Daarover is meer dan een politiek debat nodig. Het gevaar bestaat immers dat bepaalde politici en delen van het ambtenarenapparaat hier een kans zien om hun belangen veilig te stellen, of zelfs uit te breiden. De Amerikaanse patriot act is een voorbeeld hoe het niet moet.  Het leger heeft deze aanslagen niet kunnen verhinderen, maar daaruit concluderen dat hun aanwezigheid in het straatbeeld niet nuttig  is, is een perfide gedachte.

De liefde moet ook van twee kanten komen:  de moslimgemeenschap moet zijn verantwoordelijkheid opnemen en aan zelfonderzoek doen. Hoe je het ook draait of keert, de leiders van de moslimgemeenschap moeten beseffen dat zij de eerste is die de veiligheidsdiensten kan helpen om de elementen en netwerken aan te duiden die degenen beschermen die ons allen naar het leven staan.

Ze moet erkennen dat de verwevenheid van zwaar banditisme en radicalisme een sluipend gif is dat ook hen de das zal om doen. Bij de arrestatie van Salah Abdeslam waren er zo'n tweehonderd moslim jongeren die met stenen en flessen naar de politie gooiden. Die feiten werden- in naam van de politieke correctheid van flinks- uit de pers gehouden. Dat het vier maanden duurt om één internationaal gezochte verdachte op te sporen, terwijl die in ons land, in Schaarbeek, in Vorst en in Molenbeek pizza bestelt, dan is het duidelijk dat de moslimgemeenschap waar een prille kus tussen tieners in het donker direct een publiek schandaal is, ernstig tekort schiet. Ik lees in een zich progressief noemend dagblad dat een "derde weg" mogelijk moet zijn tussen het stigmatiseren en criminaliseren van alle moslims en de stelling dat de islam er niks mee te maken heeft. 

Na 22.03.16 is er veel werk aan de winkel. Ik geloof echt dat het zo verder moet.

Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

11:11 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)