22 september 2017

De Boekenapotheek


Als het me tegenzit wil ik wel eens een plaat van Dylan opzetten. Die krassende kraai heeft een helende werking op mijn verweerde ziel. Meestal neem ik er een drupje Schots gedistilleerd bij, en ziet, de zon breekt door. Nu heb ik een nieuwe remedie tegen de blues ontdekt: The Novel Cure. Het wordt herfst, de avonden worden langer, het wordt weer leestijd. Laat me u voor eenmaal een heilzaam medicijn aanraden.


De Boekenapotheek, oorspronkelijke titel: The Novel Cure, is een medische handboek, with a difference zoals dat heet. Of je je grote teen lelijk gestoten hebt of lijdt aan een ernstig geval van de blues, binnen deze pagina's vindt u een remedie in de vorm van een roman die u helpt uw pijn te helen. U vindt hier ook advies over hoe je ordinaire leeskwalen aanpakt, zoals wanneer je overweldigd wordt door het aantal boeken waarmee je een boekhandel uitstapt, of als je de neiging hebt een half uitgelezen boek op de nachttafel te laten sterven tot het naar de kringloopwinkel verhuist. Het geeft je ook advies wat te lezen op het juiste moment en hoe een roman je leven kan veranderen. Boeken zijn machtiger dan je denkt en The Novel Cure brengt je tot dat inzicht.


The Novel Cure discrimineert niet tussen emotionele pijn of fysieke pijn; je hebt net zoveel kans om binnen deze pagina's een remedie te vinden voor een gebroken hart als voor een gebroken been. Het boek bevat ook adviezen voor wie verhuist, op zoek is naar de ware of in een midlife crisis verkeert. Het boek gaat ook grotere uitdagingen aan en geeft advies wat te lezen als je een geliefde verliest of een alleenstaande ouder dreigt te worden. wat doe je als je aan een onweerstaanbare hik lijdt of een kater hebt, wat als je een engagement wil ontlopen of een gebrek aan humor hebt. Voor elk kwaaltje is er een lees-remedie. Met dat voordeel dat je voor je medicatie niet naar de apotheker hoeft te lopen maar naar de boekhandel, de bibliotheek of de digitale download site. De auteurs Ella Berthoud een journaliste, en Susan Elderkin, een therapeute, zijn bibliotherapeuten aan The School of Life van Alain de Botton, en hun medische apparaten zijn boeken uit een bibliotheek die meer dan tweeduizend jaar oud is. Balsem volgens recept van Balzac, verband aangelegd zoals Tolstoi dat beschreef, zalfjes uit de winkel van Saramago en purgeermiddelen van Perec en Proust. Er zitten oude Romeinse recepten in van Apuleius, die in de tweede eeuw het geestige boek De Gouden Ezel schreef, en moderne tonicums van Ali Smith en Jonathan Franzen. De praktijk van de bibliotherapie is eeuwen oud. Salman Rushdie kwam er zijn onderduiktijd mee door, Primo Levi las boeken "in zijn hoofd", José Saramago verzon een blinde stad met een gigantisch bibliotheek. Dit is geen zelfhulpboek van dertien in een dozijn, geschreven door een vroeg-gepensioneerde televisieomroepster, maar een encyclopedisch en wetenschappelijk opgezet compendium dat de lezer vele jaren dierbaar zal zijnals je volgende keer een opkikker nodig hebt, loop dan niet naar de psychiater maar lees het gepaste boek. Voor iedere kwaal wordt hier het gepaste boek aangeraden.

"Een schrijver lezen betekent voor mij niet alleen een idee krijgen van wat hij zegt, maar met hem op weg te gaan en in zijn gezelschap te reizen," zei André Gide. Niemand komt onveranderd van zo'n reis thuis.


"Onze recepten zijn eenvoudig," schrijven de auteurs, " een roman (of twee), dient gelezen te worden met regelmatige tussenpozen. Sommige boeken zullen leiden tot een volledige genezing. Anderen zullen gewoon troost bieden, ze tonen u dat u niet alleen bent. Alle boeken bieden een tijdelijke verlichting van uw symptomen als gevolg van de kracht van literatuur. De remedie wordt soms best genomen als een audio-boek, of door hardop te lezen met een vriend. Zoals met alle geneesmiddelen, moet voor de beste resultaten de volledige behandeling gevolgd worden. Samen met de therapie bieden wij advies over bijzondere leeskwesties, zoals wat te lezen als je het te druk hebt en wat te lezen wanneer u kan niet slapen; de tien beste boeken die in elk decennium van het leven; lezen kunnen worden en de beste literaire begeleidingen voor belangrijke overgangsrites, bijvoorbeeld tijdens een sabbatjaar of op uw sterfbed."


Doe jezelf een plezier en lees dit boek. Geef het aan iemand cadeau. En beter nog, schrijf het voor.


Marc van Impe


'De boekenapotheek' werd in het Nederlands uitgegeven bij Podium. Het oorspronkelijk Engelse boek 'The Novel Cure' werd aangevuld met remedies van Nederlandse en Vlaamse bodem. In het Frans werd Rémèdes Litéraires uitgegeven bij JC Latès. Beide versies zijn als e-boek beschikbaar.


Bron: MediQuality

08:09 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

12 september 2017

"Het leven is lijden"


We zijn doorgeschoten in onze wens om niet te lijden en zo lang mogelijk te leven. Dat las ik deze zomer bij de jonge filosoof Gerard Adelaar (34) in zijn boek 'De onverbeterlijke mens. Reflecties op medicalisering', waarin hij beschrijft hoe onze zucht naar perfectie en onsterfelijkheid ook de lol en de diepgang uit het leven dreigt te halen. Hoe welzijn en gezondheid exclusief een zaak van de dokter zijn geworden, en van andere belanghebbenden die er hun brood mee verdienen.


Adelaar is een adept van het Huxley-denken en gaat tekeer tegen de vanzelfsprekendheid waarmee dokters, politici en de burgers nieuwe medische technologie omarmen. De horror voor Adelaar is een Brave New World, een toekomst waarin iedereen gezond is en waaruit alle pijn is verdwenen.


De auteur wil een wereld waarin mensen opnieuw de autonomie hebben om te beslissen over een gezond leven. Nu zijn het volgens hem de aanbieders van zorg die beslissen wat goed voor ons is. Om een brutale uitspraak zit hij niet verlegen: "En bedenk, die aanbieders hebben daar een belang bij." Sterker nog: "Dokters hebben er geen belang bij dat hun baan helemaal verdwijnt."


Toch is de auteur niet helemaal negatief: "In de zorg gebeuren veel goede dingen. Wat mij stoort is dat er een sterke neiging is om zonder meer gebruik te maken van nieuwe medische technologie, als die eenmaal wordt aangeboden. Zonder ons af te vragen 'willen we dit eigenlijk wel?' Of 'lossen we hiermee wel het probleem op?' We medicaliseren enorm. Alles is gericht op onsterfelijkheid. Zoals we ook zijn doorgeslagen in onze wens al het lijden uit het leven te bannen."


Uiteraard heeft de filosoof het ook over de dood bij een voltooid leven. "Omdat we lijden zelf lastig vinden, kunnen we het ook bij de ander niet meer aanzien," zegt hij dit voorjaar in Trouw. "Het grote gevaar is dat we ouderen de indruk geven dat het zo hoort, dat je leven voltooid is en dat je er een einde aan moet laten maken. Ook nog eens door een ander, de autonomie is helemaal verdwenen. Er dreigt ook een sfeer te ontstaan waarin we niet meer accepteren dat we kunnen overlijden aan kanker. Je hoort artsen soms ook zeggen dat het binnen vijf jaar te genezen is. Dat is pijnlijk voor degenen die er wel aan overlijden, ook op jonge leeftijd. Het gevaar is dat die zieke mensen zich ook nog schuldig gaan voelen."


Een van de kernproblemen die Adelaar aanraakt is de explosie van de zorgkosten. "Men kijkt wel naar de stijging van de kosten, maar niet naar het probleem erachter. Het is ook lastig, want de kiezer ziet medicalisering als een recht." Daarin heeft Adelaar overschot van gelijk.


Dus zijn politici niet geneigd om die toegang tot nieuwe medicatie en technologie zomaar botweg te verbieden. Ze zoeken wel naar middeltjes om de toegang tot die spitstechnologie zo moeilijk mogelijk te maken. Ze zouden er goed aan doen om open kaart te spelen. En dan komt de calvinist in de auteur boven: "Wie het lijden afschaft, doet ook het goede van het leven verdwijnen."


De auteur is niet te beroerd om voor zijn betoog steun de zoeken bij onverdachte heidenen zoals de stoïcijnen en Nietzsche, die ook zei 'voluit leven is ook voluit lijden'.


Ik vind daar we daarover moeten nadenken. Reflectie. Het is goed mogelijk dat wanneer we de diepte uit het lijden wegnemen, we ook de vreugde uit het leven halen." Het is een boek dat niet op een nachttafel misstaat. Ik moest na de lectuur denken aan het chanson van Robert Long: Het leven was lijden.

Marc van Impe


Gerard Adelaar: 'De onverbeterlijke mens. Reflecties op medicalisering'. Uitgeverij Klement, 176 p., € 19,99.

 

Bron: MediQuality

10:08 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

31 mei 2017

Verplichte vakantielectuur, niet voor dummies



Topdokters. De haren in mijn nek gaan rechtop staan als ik het woord hoor. Ik moet dan denken aan oersaaie reality TV waarin zelfingenomen mannen in een witte of groene kiel staan te vertellen hoe goed ze wel zijn, hoe fout het systeem in elkaar zit en hoe geniaal zij daar een oplossing voor gevonden hebben.


Met in de achtergrond bang ogende assistenten, een stem die galmt dat het bezoekuur is afgelopen en de geur van lyszol. Ik heb me vergist. Om te beginnen bleek de televisieserie op Vier een terecht wereldsucces, het was natuurgetrouw, de gasten op één na – en die is onverbiddelijk door de mand gevallen en houdt zich nu in Duitsland bezig als Heilpraktiker- stuk voor stuk meesters in hun vak én vooral menselijk.


Maar nog beter is het boek dat na de uitzending verscheen en door journaliste Sofie Mulders bij elkaar geschreven werd. Ik wil eerst een pluim geven aan de auteur: het is sinds lang dat ik een bundel testimonials zag waarin de griffier niet zelf de hoofdrol speelt. Vervolgens de getuigen zelf. Op een paar na betreft het allemaal hoogleraren en dat is mijn enige verwijt. Er zijn meer topdokters die niet in een academische omgeving werken en die buitenmenselijke en bewonderenswaardige prestaties leveren.


Dit is niet de plaats noch de gelegenheid om in te gaan op de wetenschappelijke kant van hun prestaties. Wat me wél opviel en verheugde is het feit dat ze allemaal, zonder enige uitzondering afstand nemen van dat vervloekte begrip dat uitgevonden is door de vermaledijde professor Archibald Leman Cochrane (1921-88), een Schotse huisarts en psychoanalyst die dacht dat hij door de toepassing van een paar vereenvoudigde wetten van de statistiek de geneeskunde op het goede pad zou brengen en die aan de basis ligt van het wetenschappelijk socialistisch begrip evidence-based medecine, een van de grootste nonsens begrippen sinds de uitvinding van het papieren geld.


Ik ga zeer kort door de bocht, ik weet het het, maar alle geïnterviewden geven toe dat ze dankzij het feit dat ze buiten de lijntjes kleurden en zich niet hielden aan de richtlijnen van de zogenaamde NICE, waar sommigen bij het Riziv hun bretellen kopen, erin slaagden om uitzonderlijke geneeskunde te bedrijven.


Hun beweegredenen zijn verschillend, hun uitgangspunten liggen soms ver uit elkaar, maar ze komen bij dezelfde visie uit: de mens is de maatstaf van alle dingen en niet Droogstoppel die in een grijze kiel van 9 tot 5 in een hoekkantoortje zonder ramen nog ergere administratieve terreur zit te verzinnen.


Topdokters zou verplichte literatuur moeten worden voor elke arts die afstudeert. Linde Goossen, Guido Dua, Piet Hoebeke, Herman Tournaye, Diethard Monbailu, Tessa Kerre, Alex Mottrie, Baki Topal, Ilse Degreef, Wim Distelmans, Erwin Offeciers en Hugo Vanermen zijn twaalf artsen met wie men gerust een alternatieve Hoge Gezondheidsraad zou mogen vormen. Geef de anderen een blikken horloge, een beurt bij de kapper en zet ze on the road to nowhere. Dit is verplichte vakantielectuur.


Marc van Impe


Topdokters, door Sofie Mulders, een uitgave van Manteau ISBN 978 90 223 3313 6.

 

Bron: MediQuality

08:50 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)