05 mei 2016

De les van Lennik

Er is nog hoop op een betere toekomst. Dat vertel ik de geleerde vrouw op de terugweg naar huis. Ik heb er weer alle vertrouwen in. Een week voordien krijg ik een mail van juffrouw Veerle. “Graag zouden wij de winst van onze mini-ondernemingen schenken aan de CVS/ME liga. In bijlage vindt u meer uitleg over onze ondernemingen,” schrijft ze. “Op dinsdag 26 april stellen de mini-ondernemingen hun beleid voor aan het publiek en wensen wij ook de cheque met onze winst te overhandigen aan de cvs/me liga. Zou er een vrijwilliger aanwezig kunnen zijn op onze eindpresentatie?” Ik lees een adres in het Pajottenland. Wie kan er aan zo'n verzoek weerstaan ?


Juffrouw Veerle Evenepoel blijkt een schat van een lerares te zijn zoals je die in je dromen ziet: fris, intelligent, enthousiast, op de handen gedragen door haar leerlingen en dat is ook terecht. De vierde klas Economie van het Sint-Godelieve-instituut in Lennik hebben als opdracht een eigen onderneming op te zetten. Met een echt businessplan, een echt product en een echte doelgroep. De echte opbrengst gaat naar het goede doel, de Diabetesliga, Poverello en de CVS/ME Liga. We zitten in een turnhall/feestzaal tussen trotse ouders, zenuwachtige leerlingen en de juffrouwen.


Achter ons wacht de cava, voor ons een podium met een trapje opzij waarlangs we straks omhoog moeten. Het gaat er gemoedelijk, aandoenlijk soms, aan toe. Speechen is iets wat onze jeugd nog niet onder de knie heeft, bedenk ik. Maar wat ze zeggen zindert van oprecht engagement. Ze vertellen waarom ze die begunstigden kozen, hoe ze hun ondernemersdroom realiseerden en hoe de grote mensen hen soms in de steek lieten. Ik denk aan een conventie, enige tijd geleden, georganiseerd door een belangrijk ziekenfonds in een diamanten congrescentrum.


Hoe de bobo's van de officiële Lussen en VPP's de passie preekten, hoe iedereen die deelnam aan een goed gerepeteerd debat zijn engagement aan het adres van de patiënten beleed, en hoe we daarna aan een walking lunch met sushi, taco en kroketjes, de toestand van de wereld bespraken waarbij het hoofdzakelijk ging over een verkeersvrije hoofdstad, het moeilijke parkeren en de persoonlijke hobby's van de congresgenoten. Ik deelde een tafeltje met een economieprofessor die het "drukdrukdruk" had en een ziekenhuisdirecteur die honderduit vertelde over zijn engagement in een of andere Japanse gevechtssport.


De tegenstelling is groot. Ook achteraf. In Lennik heb ik echt interessante mensen ontmoet die echt verontwaardigd zijn omdat ze zich in de steek gelaten voelen door "al die grote meneren op de bovenste verdieping". De volgende dag krijg ik een mailtje om ons te bedanken dat we toch van zo ver gekomen zijn. Ook dat krijg ik zelden te horen. Oh, by the way, na aftrek van alle kosten hebben de kinderen voor Liga 910 euro verdiend. Dat betekent dat ze snel gerekend, bijna 90% van hun omzet aan het echte goede doel schenken.


Daar kunnen sommige NGO's van leren. Er is dus nog hoop: deze generatie kiest voor echt engagement en weet nog goed te managen ook. Ik kan heel wat bobo's een les in Lennik aanraden.


Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

10:31 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

02 mei 2016

Een poesje maakt een mens gelukkig

Mijn vriend houdt al een paar maanden een mentale spreidstand aan en het ziet er stilaan naar uit dat hij om gaat vallen. Het begon, zegt hij, toen hij zich realiseerde dat zijn leven statistisch gezien voor meer dan de helft voorbij is. Hij die altijd binnen de krijtlijnen van het goed fatsoen gelopen heeft – ik heb me altijd ingebeeld dat hij keurig met de handen boven het laken slaapt-, besloot dat de tijd voor iets anders aangebroken was. Hij bedacht dat hij best een vriendin, een buitenmeisje, mocht hebben.

Dat zou spanning brengen in zijn toch niet zo saaie bestaan dat zich afspeelt tussen praktijk, huisgezin en buitenverblijf mét tenniscourt. Dat buitenmeisje vond hij via Tinder. Sindsdien is hij van die app niet weg te slaan. Ander en beter, is zijn motto geworden. Eén vriendin is geen vriendin, het moesten er meerdere zijn. Sindsdien gaat hij ten onder aan de stress, geen tijd meer voor niets, heeft hij besloten vier vijfde te gaan werken en één dag per week op jacht te gaan. En tot overmaat van ramp wil hij, die amper in evenwicht blijft op een fiets, een motor kopen.

Wat te doen? Neem geen maîtresse maar neem een kat, adviseer ik hem. België telt 2.194.000 katten. Veel meer dus dan er maîtresses zijn. Poezen zijn veel aardiger dan buitenmeisjes. Aai een poes en je hoort gespin. Aai een buitenmeisje en je hoort: "Weet je waar ik zin in heb?" Aaien is dus oneindig veel prettiger, het relaxeert je trouwens. Terwijl je in het andere geval riskeert opgewonden te raken. De bioloog Midas Dekkers zei het al: niet de mens, maar de poes is Gods meesterwerk. Een poes staat symbool voor alles wat vrouwelijk is, zegt hij.


Dekkers beschrijft hoe hij 'het ultieme gedachtenexperiment' deed om het verschil tussen een hond en een poes duidelijk te maken. "Ik stelde me voor dat ik thuiskwam en dat de deur werd opengedaan door mijn poes, die mij vervolgens in mensentaal zou verwelkomen. Welke taal zou dat zijn? Ik heb daar heel lang over nagedacht. Voor mij staat het vast dat een poes Frans zou spreken: 'Entrez, patron. Asseyez-vous sur le canapé. Voulez-vous un frou-frou?' En als een poes kleertjes aan zou hebben, dan denk ik aan jarretelletjes en satijnen sokjes. Maar wat als de deur, godverhoede, door een hond zou worden opengedaan? Die spreekt natuurlijk Duits! Lederhosen, mevrouw! Ein Hut mit drei Ecken. En een trenchcoat: 'Hierein! Wieder zu spät! Setzen sie sich!'


Het zijn natuurlijk vooroordelen, zegt Dekkers, "maar het is opmerkelijk hoe goed die vooroordelen passen. Het toverwoord hier is verleiding. Een poes is een verleidster. Als je op zoek bent naar een trouwe echtgenoot, dan moet je een hond nemen. Iemand die een poes neemt, heeft een maîtresse."


Ik denk dat de liefde voor een maîtresse eigenliefde is. "Hoe anders is de relatie met een poes. Het blijft altijd spannend. Nooit krijgt een mens van een kat het bevrijdende 'ik hou ook van jou' te horen, lezen we in het verhaal 'Felis enigmatica' in Poot & poes. En," stelt Dekkers, "juist daardoor gaat de gemiddelde poes langer mee dan de gemiddelde liefde. Met een vraagteken valt beter te leven dan met een punt. Maar dan wel het heerlijkste vraagteken dat er is: eerst de staart als een goddelijke krul en dan, als punt eronder, dat pronte wonderkontje."


Ik ben een ervaringsdeskundige en heb geleerd juist te kiezen. Buitenmeisjes zijn veeleisend, slopend. Katten willen niets. Als je lief voor ze bent dan zullen ze zich graag laten aaien en knuffelen. Maar als je daar even geen zin in hebt dan vermaken ze zichzelf wel. Tezelfdertijd zijn ze mysterieus, en dubbelhartig. Jacques Derrida ging in zijn essay "A poil devant un chat" zelfs zo ver te beweren dat we katten zo graag zien omdat katten volkomen schijt hebben aan de wereld en op ons neerkijken. Hij beschrijft zo treffend la malséance qu'il peut y avoir à se trouver nu, le sexe exposé, à poil devant un chat qui vous regarde sans bouger, juste pour voir.
Katten zijn in principe solitaire dieren. Ze hechten minder belang aan onderlinge communicatie en vermijden die zelfs. Een kat vraagt ook geen cadeautjes, dure etentjes of een nieuwe jurk. Ze is doltevreden met brokken, water, een mand en wat liefde. Ze willen ook niet dat je ze uitneemt. Katten zijn liever lui dan moe, en zijn dan ook dolgelukkig met een mand in een warme kamer.


Mensen met katten zijn ook veel gelukkiger dan mensen zonder katten. Want katten voorkomen depressie en stress. Een studie heeft aangetoond dat over een periode van tien jaar kattenbaasjes 30% minder kans hadden om dood te gaan aan een hartaanval dan mensen zonder kat. Een Brits onderzoek toonde bovendien aan dat mensen met een kat over het algemeen slimmer zijn dan mensen met een hond.

Katten zijn kalmerend, en het zorgen voor een kat kan je afleiden van minder prettige gedachten. Bovendien zal een kat altijd van je blijven houden. Mijn vriend die ondanks zijn pas ontdekt libertinisme, leeft in een wereld die gedomineerd wordt door surveillance en controle, die zichzelf sinds hij op de schoolbanken zat in een keurslijf gedwongen heeft, die heeft nu dus nood aan een kat. "Katten zijn sereen zoals je zelf zou willen zijn. Katten hebben overal lak aan. Dat is een eigenschap die jij bewondert. Zo zou je eigenlijk willen leven. Ga voor het poesje."


Hij belt het asiel.


Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

09:22 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

01 mei 2016

Met dementie valt goed te lezen

Mijn oud collega dementeert. “C’est l’age,” zegt hij en moet dan huilen. Zo gaat dat meestal. “Ze praten over me in plaats van met me.” Hij die ooit beslissingen nam op het hoogste niveau, woont nu in een zogenaamd halfopen zorgcentrum en voelt zich, ondanks alle luxe en comfort, behandeld als een kleuter. Hij die gewend was zijn leven en dat van honderdduizend anderen te managen, ziet zijn actiedomein nu beperkt tot de keuze van zoet of hartig bij het ontbijt.


En verder krijgt hij de pastoor en de moreel consulent gevraagd of ongevraagd over de vloer, die één zaak willen bespreken: wil hij al dan niet euthanasie? De vraag die hem fundamenteel bezighoudt: "Hoe manage ik mijn leven met dementie?" wordt niet gesteld. De dokter moet je niets vragen, zegt hij, die schrijft zolpidem en pijnstillers voor. Uiteraard heeft hij zijn voorzorgen genomen.


Toen vier jaar geleden de eerste symptomen werden vastgesteld, regelden hij en zijn partner direct na de diagnose hun euthanasie. Liever de dood dan het schrikbeeld van een onmenselijke toekomst. Maar zover is hij nog niet. Voor hem is nu de hamvraag: wat maakt mijn leven met dementie nog wél de moeite waard?
Hij haat het hoe afhankelijk hij van zijn vrouw is geworden, hij weet dat hij haar sociaal leven beperkt en dat ze door hem aan hem is gekluisterd. Zijn wanhoop is soms zo groot dat hij niet weet wat te doen. Dan loopt hij weg. Waarheen weet hij niet. Hij loopt niet ver. Wordt teruggebracht. Naar zijn vragen wordt niet geluisterd.
Wat hem vooral verdriet doet, is hoe zijn omgeving reageert. En hoe hij in zijn talrijke momenten van helderheid ziet hoe zijn vrouw, zijn mantelzorger continu op haar tenen loopt. Hoe lang nog, vraagt hij, sommige van zijn lotgenoten zitten hier al meer dan vijftien jaar.


Thuis lees ik in Filosofie Magazine dat het bij leven met dementie eigenlijk gaat om drie vragen: ‘Er verandert iets in het hoofd van mij of mijn naaste', ‘Hoe ga ik daarmee om?' en ‘Welke gevolgen heeft dit voor mijn sociale relaties?' Deze wisselwerking tussen medisch, psychologisch en sociaal domein heet de Sociale Benadering Dementie.


Zo'n brede visie is van groot belang, het geeft richting aan de verdeling van aandacht en middelen. Helaas wordt dit onderschat in de wetenschap, de zorgpraktijk en het beleid. Ik hoor de dreun van de minister van welzijn in het journaal. En ik vraag me af, heeft deze man ooit nagedacht over de nood en het effect van psychosociale aandacht.


Ik zie die nacht de Franse film "Les Intouchables" uit 2011 van het regisseursduo Olivier Nakache en Éric Toledano. De film vertelt het waargebeurde verhaal van een geheel verlamde aristocraat die een vriendschap opbouwt met zijn uit de banlieue afkomstige verzorger. De film is gebaseerd op het autobiografische boek "Le Second Souffle" van Philippe Pozzo di Borgo.


Het leven van de verlamde Philippe verandert door verzorger Driss die hem niet als ziek en zielig benadert, maar als persoon. Hij gaat in op de onvervulde behoefte te genieten van het leven. Op het eind neemt Driss Philippe mee in een van de snelle sportwagens die er op zijn landgoed staan, en brengt hem naar een hotel aan de kust. "ik wil eens weg," zegt mijn vriend. Misschien moet ik de Morgan uit de garage halen en mijn vriend meenemen naar de Ardennen. Zoals Oliver Sacks ooit zei: ‘ There's only one cardinal rule: one must always listen to the patient. ' Zie dementie niet als ziekte, dan is er goed mee te leven.


Marc van Impe

 

Bron MediQuality

10:12 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)