06 mei 2017

Een warm boek



Bent u ook zo niet van de knuffel? Lees dan het boek The chemistry of human nature van de Britse auteur Tom Husband en u weet wat u mist. Uiteraard kent u het liefdeshormoon. Oxytocine is één van de vele hormonen die ons leven sturen. Husband gebruikt dit voorbeeld om uit te leggen waarom knuffelen ons een goed gevoel geeft en waarom dat nuttig is. En vooral, waarom maken wij hormonen zoals oxytocine aan? Niet alle organismen produceren dit ‘knuffelhormoon’. Wat is het evolutionaire voordeel dat oxytocine biedt? Maar er is meer.


De Britse scheikundeleraar en blogger beschrijft in zijn boek de chemische achtergrond van verschillende menselijke drijfveren en eigenschappen zoals lust, verliefdheid en liefde, creatieve intelligentie, geweld, verslaving, statusgevoeligheid, genot en de vrije wil. Husband legt in de opeenvolgende hoofdstukken gedetailleerd, maar helder uit welke biochemische processen in ons lijf plaatsvinden. Van de mechanische receptoren in onze huid tot het beloningssysteem in onze hersenen: het komt allemaal aan bod. Met een mooie samenvatting aan het eind van elk hoofdstuk.


Maar op bepaalde momenten wordt Husband obsessioneel en wil hij koste wat kost een verband te leggen tussen de bepaalde fenomenen en de evolutionaire onontkoombaarheid daarvan. Waarom willen we naar Mars? Omdat onze zelfreplicerende basisbouwstenen ons daartoe aanzetten? Is de menselijke romantische liefde echt de beste manier om je genen te verspreiden? Volgens Husband zijn we het resultaat van een lang, toevallig, evolutionair proces dat helemaal bedóeld was om juist ons op te leveren. Hij doet me op zo'n momenten aan Richard Dawkins en zijn selfish genes denken. Fascinerend, maar daarom niet direct een wet van Meden en Perzen.


Terug naar het knuffelhormoon. Oxytocine is een versatiele actor, die een rol speelt in seks, reproductiviteit, sociaal gedrag en emotie. Het kan je geloof in de mensheid verstevigen en je tot coöperatief gedrag brengen. Het kan ook de sociale vaardigheden van autisten stimuleren. En het komt massaal vrij bij een orgasme. Het beïnvloedt de lactatie, baarmoedercontracties en de relatie van moeders met hun pasgeboren kinderen. De lijst gaat verder: drugverslaving, depressie, vrijgevigheid en empathie, leren, geheugen hebben allemaal met oxytocine te maken. Lees het boek, maar toch dit: oxytocine krijgt ook vaak een misleidend etiket.


En dat mis ik in het boek. Jennifer Bartz van de Mount Sinai School of Medicine vond dat oxytocine ook het geheugen kleurt. Wie in zijn volwassen leven moeilijk relaties aanging bleek een negatieve moederbinding te hebben, en omgekeerd. Bartz zegt dat oxytocine geen " wondermiddel" is. En Heejung Kim van de University of California, toonde aan dat oxytocine anders werkt bij Koreanen en Amerikanen. Aziaten werden er introvert van, de Amerikanen, indien mogelijk, meer extravert.

Misschien is een neusspray met oxytocine toch niet zo'n goed idee.


Marc van Impe


Meer op: PNAS http://dx.doi.org/10.1073/pnas.1012669107 The Chemistry of Human Nature, door Tom Husband. Uitgeverij: Royal Society of Chemistry, 417 pagina's, € 27,99 ISBN: 978-1-78262-134-8

Bron : MediQuality

09:49 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

05 mei 2017

Vroeger was alles slechter

 

Ik hou van doemdenkers. Ze zetten me aan tot optimisme. Ik herken ze zo. Het zijn de verliezers die denken dat ze een geboorterecht op winnen hebben. Het zijn mensen die altijd minder hebben. Het zijn mensen die indien Obamacare Trumpcare heette, voor zouden zijn, lees ik op het net. Het zijn mensen die zich laten leiden door sympathieën, antipathieën, hartstochten.


Het zijn mensen die liever niet in de realiteit leven en daarom voor de virtuele wereld gaan. Die treuren als een soapster fictief borstkanker krijgt, maar hun overbuurvrouw nog geen lift naar de Lidl geven. Die als ze een snotneus hebben, doodziek zijn. Het zijn mensen die dromen van miraculeuze oplossingen maar altijd ingehaald worden door de ontnuchtering. Dat heet dan genezingsproces.


En soms komt de dood nog eerder dan de ontnuchtering, schrijft Arnon Grunberg, de kleine krantenfilosoof uit New York. Ik denk: dat zijn de rokers die stug doorroken tot ze een klein-cellig carcinoompje krijgen. Dan vergaat hun wereld. Het zijn de mensen voor wie de uitspraak geldt dat de gezondheidszorg zo ingewikkeld in elkaar zit dat ze de kans lopen nooit beter te worden. Ik kijk naar buiten en zie hoe de lente komt. Wat is het leven mooi.


In het Vilvoordse café "Het 13de Gebod" ging het vroeger over de kansen van Tom Boonen of een andere favoriet. Nu staat de huisschilder/kunstcriticus op hoge toon op te snijden tegenover de loodgieter/beeldhouwer dat ze de getuigen zijn van de ondergang van het Westen. Om dat Westen te vinden, hebben ze wel een GPS nodig.
De mens is geen lachebekje. Het gaat over verloren generaties. Hier staat er minstens één aan de toog. De huisschilder meent parallellen met de jaren dertig te zien. Ik schat hem zo'n begin dertig. Bedoelt hij dat? Heel veel benul van geschiedenis kan hij niet hebben, hij kent de geschiedenis alleen van B-series en Games of Thrones en speelt soms zelf geschiedenisgames op zijn spelconsole. Daarin staat de wereld altijd aan de vooravond van de grote Apocalyps. Dat zit altijd snor want lekker kijken.


De dictators daar zijn weliswaar wreed en meedogenloos maar spelen in een andere serie dan weer een hoogbegaafd violist. Dus zo slecht en boosaardig kunnen ze niet zijn. In de echte jaren dertig was deze man aan de toog zelfs nog niet vloeibaar en dus totaal onwetend van naderende rampen. In de jaren dertig bleven parlementaire democratieën het antwoord schuldig op de economische crisis. In de jaren dertig waren de mensen bang en onzeker want ze wisten niet wat dat was een parlementaire democratie (PD). Dat is niet veranderd.


Voor hem is PD nu een uitzending op Villa Politica die hij nooit bekijkt. De Belg uit de jaren dertig zou niets ondervinden van de realiteit die wij menen waar te nemen. Hij zou een druk, maar redelijk goed georganiseerd land zien met haastige maar per saldo redelijk opgewekte mensen die elkaar, ook zonder een strenge en alomtegenwoordige overheid, niet naar het leven staan. En hij zou niet begrijpen dat onze waarneming van de realiteit zo zou afwijken van de zijne. Het zou een droomwereld zijn.


Maar de man aan de toog is door zijn opvoeding in een mal geperst die zijn perceptie van 21ste eeuw vormt. Zo gaat dat in elk tijdsgewricht. De Middeleeuwse mens wist niet beter dan dat hij in het laatste tijdvak van de geschiedenis leefde. Doemdenken is dus van alle tijden. Met dat verschil: De middeleeuwer bleef, naar verluidt, tamelijk opgewekt in het aangezicht van het einde der tijden. Nu heerst de populistische doem.


Het gaat hem om een vorm van intellectueel escapisme. Als een ontkenning van de onloochenbare realiteit. Terwijl die realiteit met het blote oog nauwelijks waarneembaar is. Ze ligt zelfs niet besloten in de actualiteit. Ze ligt hooguit besloten in de gangbare interpretatie van de actualiteit. Ik geloof niet dat we door populisten zullen worden veroverd.
Dat redelijkheid en matiging onherroepelijk deugden van gisteren zijn. zij die dat geloven vinden er een grimmig genoegen in dat zíj getuigen zijn van de ondergang van het Westen. Hun realiteit die hun somberheid legitimeert, is een geconstrueerde realiteit die er niet is als we er geen kennis van nemen. En in die luxepositie verkeren we: we kunnen het nieuws negeren. Of we kunnen het zo interpreteren dat we er minder mismoedig van worden.


In 1989 meenden we aan het einde der geschiedenis te staan. Zo beschouwd, is 1989 het 1918 van de naoorlogse generaties. Alles zou opnieuw en veel beter herbeginnen. Maar dit zegt meer over de verwachtingen van 1989 dan over de beroerde stemming van 2017. 1989 was het jaar dat de banken en de verzekeraars aan hun wildgroeiplannen begonnen.


In zijn essaybundel "De barbaren", dat precies tien jaar geleden verscheen, maakt de Italiaanse 58-jarige schrijver Alessandro Baricco en kersverse eredoctor aan de KU Leuven brandhout van het idee dat de westerse beschaving in verval is. Ook hij is nooit optimistisch geweest. Wel realistisch. Mensen geloven zo graag dat het vroeger beter was omdat dat comfortabeler is, schrijft hij.


Wie pessimistisch is over de toekomst, kan achteroverleunen en alles laten gebeuren, terwijl optimisme tot actie aanzet. Ik ben het daar mee eens. Ik probeer de mensen wakker te schudden: ze moeten de realiteit onder ogen zien in plaats van zich aan het verleden te blijven vastklampen. We staan echt niet op de rand van een Apocalyps. Pessimisme is luiheid.


Het gesprek aan de toog gaat nu over de verdwenen volkstuintjes. Vroeger was verse groente vaak meer bespoten. De meeste mensen hadden zelf een groentetuin op niet gesaneerde grond en hadden zo iedere dag verse groente, vooral in de zomer. DDT stond in elk schuurtje. Tegenwoordig zijn alle gebruikte producten EG-gekeurd. Blijken sommigen toch schadelijk te zijn, dan horen we dat gelijk via de media. Daar zijn regeringen over gevallen. Zoals Roundup en de Franse republiek.


Marc van Impe

Bron: MediQuality

07:14 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (1)

02 mei 2017

Hoe een veilig vaccin tegen Lyme van de markt verdween


Deze zomer wordt door de voorbije warme winter een explosie van het aantal Lyme-patiënten verwacht. Vooral in zones waar ze normaal gezien niet voorkomt zal de Borrelia Burgdorferi toeslaan. Toch is er een vaccin. Maar dat werd in 1999 na amper één jaar van de markt gehaald. Waarom?


Het vaccin werkte, maar de Amerikaanse anti-vaccinatielobby won het pleit. President Trump gelooft die lobby: volgens hem veroorzaakt vaccinatie autisme. LYMerix was een wetenschappelijk succes, maar een pr-fiasco, zegt de Amerikaanse oud-kinderarts en vaccinexpert Stanley Plotkin in The New Scientist. De berichtgeving in de media deed de rest.


GSK, dat LYMerix ontwikkeld had, trok het product terug en trof zelfs een juridische schikking met de zogenaamde vaccinatieslachtoffers. Plotkin is nochtans formeel: "De chronische artritis waar de klagers aan leden was niet geassocieerd met Lyme. Toen de FDA een retrospectieve studie opzette bleek dat er slechts 905 meldingen waren van negatieve effecten op 1.4 miljoen toegediende doses. Maar het kwaad was geschied en het vaccin verdween in de kast voor mislukte producten."


Plotkin wil dat het vaccin terug gelanceerd wordt. "Dat er geen vaccin is, is een fout die we snel moeten herstellen", schrijft hij in de New England Journal of Medicine. "Een vaccin had de afgelopen twintig jaar veel leed kunnen voorkomen." Plotkin weet wat Lyme aanricht: hij verloor bijna zijn zoon aan de ziekte Lyme. Die werd ternauwernood gered met een pacemaker.


In ons land heeft de overheid tot nu toe geen deugdelijk onderzoek gedaan naar de incidentie van de ziekte van Lyme. Epistat (onder)schat het aantal jaarlijkse gevallen op zo'n 10.000. Er zouden 500 specifieke behandelingen per jaar zijn, vooral bij mensen die in de wouden van de Ardennen werken. Maar de ziekteverwekkende bacterie die via teken verspreid wordt zit overal: in stadsparken, speeltuinen, langs wandelpaden tot in uw ecologische moestuin.


En dit jaar zijn er tienduizenden teken bijgekomen, dankzij het milde weer. In Nederland worden jaarlijks 1.5 miljoen mensen gebeten en zullen dit jaar 25.000 Nederlanders hun huisarts opzoeken na een tekenbeet. Dat zijn er viermaal meer dan twintig jaar geleden; het aantal lijkt wel te stabiliseren, schrijft Marga van Zundert vorige week in het dagblad Trouw.


Het Nederlandse rijksinstituut RIVM becijferde dat de ziekte jaarlijks 1750 gezonde levensjaren kost. Een vaccin zou ook kosteneffectief zijn voor mensen die in de natuur werken, zegt Maarten Postma, hoogleraar farmaco-economie aan de Rijksuniversiteit Groningen, in Trouw. "Dat is afhankelijk van de prijs. Maar door het hoge ziekteverzuim en de relatief jonge leeftijd van de chronische patiënten schat ik in dat een vaccin economisch winst oplevert. Zeker een vaccin dat ook beschermt tegen andere tekenziekten."


Nochtans was er twee jaar geleden nieuwe hoop. Baxter testte een nieuw Lyme-vaccin in driehonderd vrijwilligers. Het vaccin bleek veilig en effectief. Het wekt antilichamen op die de Borrelia-bacterie doodt. Maar tot een groot vervolgonderzoek kwam het niet. Baxter verkocht zijn vaccindivisie. Geen van de kopers had trek in het vergevorderde Lyme-vaccin.


Er was overigens een verschil met het LYMerix vaccin. Dat bevat het eiwit OspA van de Borrelia-bacterie, dat grote gelijkenis toont met het menselijk eiwit hLFA-1dat in gewrichten. Sommige immunologen suggereerden daarom in 1998 dat de afweer zich zou kunnen vergissen. Antilichamen tegen OspA zouden ook hLFA-1 aanvallen en zo reumatische klachten geven. Er volgden enkele honderden klachten. Daarop besloot GSK halverwege 2002 het vaccin van de markt te halen en schikte in een rechtszaak. Overigens met de nadrukkelijke stellingname dat er géén bewijs was dat LYMerix een auto-immuunreactie kon veroorzaken.


Dat beaamde later ook immunoloog Allen Steere, een van de wetenschappers die in 1998 de gelijkenis tussen OspA en hLFA-1 had ontdekt. Steere is dé internationale expert in de ziekte van Lyme aan werkt aan het Laboratory of Translational Research in Lyme Disease and Rheumatoid Arthritis van Massachusetts General Hospital, in Boston. Steere zette in 2011 nog eens al het onderzoek rondom OspA en gewrichtspijn op een rij, maar zag evenmin een oorzakelijk verband.


"OspA zorgt niet voor de reacties die Lyme-artritis kenmerken." Desondanks durfde GSK, noch concurrent Sanofi Pasteur, die een vergelijkbaar vaccin ontwikkelde, een (her)introductie van het OspA-vaccin aan. Het goede nieuws is dat er sinds begin van dit jaar een volgend Lyme-vaccin wordt getest.


Op de 10th Kempen Life Sciences Conference in Amsterdam, maakte het Oostenrijks-Franse Valneva bekend dat het van de FDA en de EMA de toestemming gekregen had om klinische testen uit te voeren met het nieuwe vaccin. Het heet VLA-15 en bevat wederom OspA, maar nu van alle zes types van de Borellia-bacterie die in Europa voorkomen. En VLA-15 mist zekerheidshalve het omstreden stukje.


Daarnaast zijn er vaccins in ontwikkeling zonder OspA. "Inmiddels is veel meer bekend over de ingewikkelde levenscyclus van de bacterie", vertelt Joppe Hovius, hoogleraar Infectieziekten en leider van het Nederlandse Academisch Multidisciplinair Lyme Centrum aan Trouw. "OspA is toch een ontdekking van de vorige eeuw."


Hovius leidt een Europees project dat niet de Borrelia-bacterie, maar de teek als uitgangspunt neemt voor een vaccin om Lymeziekte te voorkomen. "Het is bekend dat dieren teken-resistent kunnen zijn", vertelt hij. "Teken hangen op een gegeven moment meer dood dan levend aan hun huid; het lukt ze niet zich te voeden en daardoor ook niet de ziekte over te brengen. De dieren zijn zo vaak gebeten dat ze afweer hebben ontwikkeld tegen de teek zelf."


Een vaccin tegen OspA werkt anders dan andere vaccins. Antilichamen stromen met je bloed de teek in en doden Borrelia bacterie ter plekke, dus in de teek. In die paar druppels bloed moeten dus veel antistoffen zitten. Een OspA-vaccin moet je daarom waarschijnlijk jaarlijks herhalen; dan blijft het aantal actieve antilichamen hoog. OspC dat juist verschijnt als de bacterie eenmaal door de aders van haar gastheer stroomt. Antilichamen doen daar hun werk en zonodig worden er extra antistoffen bijgemaakt om de klus te klaren. Het is overigens komisch dat voor honden wél een vaccin op de markt is, Vanguard crLyme van fabrikant Zoetis, dat OspA én OspC bevat.


Een groot voordeel van het nieuw tekenvaccinin ontwikkeling is dat het niet alleen tegen Lyme beschermt maar tegen álle tekenziektes. Vorig jaar hebben voor het eerst in Nederland twee mensen een hersenvliesontsteking opgelopen door een tekenbeet. Hier is de boosdoener het TBE-virus waarmee teken ook besmet kunnen zijn. Eén tot twee procent van deze hersenvliesontstekingen is fataal. In landen als Oostenrijk en Slovenië is TBE het grootste tekenprobleem. Er bestaat een TBE-vaccin, maar teken dragen nog andere parasieten en bacteriën met zich mee. Hovius inventariseert op dit moment samen met het RIVM alle mogelijke ziekteverwekkers in teken.


Marc van Impe


Referenties:
http://www.timeforlyme.eu/nl/
https://www.newscientist.com/article/mg23431195-800-lyme-...
https://epistat.wiv-isp.be/?germ=Borrelia%20burgdorferi%2...
https://www.trouw.nl/samenleving/hoe-een-veilig-vaccin-te...


Bron: MediQuality

11:06 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)