07 september 2012

Drie tweets voor de maaltijd

We weten nu waar het beleid zijn wijsheid haalt.  Ik zat deze zomer in een dispuut waar ik te horen kreeg dat bijwerkingen van medicijnen vaak niet het gevolg zijn van het middel zelf, maar van de schrik die de bijsluiter teweegbrengt. Medisch psychologen kunnen zulke effecten verzachten, vertelde  mijn opponente. Tenminste, als artsen hen raadplegen, voegde ze daaraan toe. Er is veel te weinig  patient-centered care en de artsen beseffen onvoldoende dat je je therapieën bij complexe patiënten veel effectiever kunt maken door beter te kijken naar wat de patiënt nodig heeft. Patient-centered care is er echt niet alleen maar om patiënten tevreden te stellen . En er volgden de nodige cijfers: bij de huisarts is 25 tot 50 procent van de klachten niet verklaarbaar vanuit een pathofysiologisch model. De prevalentie van chronische lichamelijke klachten, zoals chronische pijn, wordt geschat op 2 tot 40 procent van de bevolking. Een derde van de chronisch zieke patiënten heeft in meer of mindere mate last van emotionele problemen of problematisch ziektegedrag. Slechts in een kleine minderheid van die gevallen roept de arts een medisch psycholoog erbij.  Die interventie aanvraag gaat dus niet vanzelf.  In Nijmegen doen ze dat anders. Daar zoeken de medisch psychologen de artsen actief op. ‘We stimuleren het detecteren van patiënten die baat kunnen hebben bij medisch psychologische hulp met een korte vragenlijst voor of tijdens het spreekuur van de arts. De medisch psycholoog beoordeelt vervolgens of de patiënt zo adequaat als mogelijk met zijn aandoening lijkt om te gaan of dat er psychosociale problemen spelen, wat vaak zo is. We kijken dan of de patiënt daar zelf mee aan de slag kan of ondersteuning nodig heeft van ons of van andere disciplines.’ De aandoeningen waarbij medisch psychologen in consult komen, zijn heel divers. ‘Ik heb zelf veel ervaring met chronische pijn door bijvoorbeeld reumatoïde artritis en chronische jeuk bij huidaandoeningen. Maar ook patiënten met andere chronische lichamelijke aandoeningen zoals diabetes, multipele sclerose, nieraandoeningen en hartfalen kunnen baat hebben bij psychobiologische behandeling.’ En natuurlijk zijn er de nieuwe media.  Nijmegen heeft internettherapieën ontwikkeld die voor veel chronische lichamelijke aandoeningen relevant zijn, met modules voor pijn, vermoeidheid, jeuk en stemmings-, acceptatie- en relationele problemen. Momenteel worden die modules in onderzoeksverband geëvalueerd.   ‘E-coaching kost weinig tijd, is zelf in te delen en geeft mensen minder het idee dat ze patiënt zijn. Bij geselecteerde patiënten is internetcontact even effectief als face-to-facecontact. Met e-health komen personalized medicine en patient-centered care binnen handbereik. Er zijn talrijke nieuwe toepassingsmogelijkheden voor sociale media, zoals een feedbackmeter op de mobiele telefoon, tweets van lotgenoten of tips van Facebook-vrienden met hetzelfde probleem.’ Ik zie het voorschrift al voor mij: drie tweets voor de maaltijd, een bezoek aan Facebook en bij jeuk een SMS of vier. Het werd me week in de onderbuik.
Meer informatie

Marc van Impe

14:10 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

03 september 2012

Zonder professoren

De Nederlandse Parijzenaar Willem Frederik Hermans schreef ooit in Onder professoren: “Ik heb altijd gelijk”. Hij had gelijk. Het is altijd hetzelfde. Schrijf je een stukje over een belangrijk nieuwsfeit en citeer je een buitenlander dan ben je zowat een landverrader. Hebben wij misschien geen waardevolle wetenschappers? Hoe vaak heb ik die vraag al moeten horen. Natuurlijk wel. Maar die hebben zo hun eigenaardigheden. Zo mail of zend ik minstens eenmaal per week een bericht uit een vaktijdschrift naar een min of meer geleerde professor met verzoek om een reactie. U kunt zelf nagaan hoe vaak onze academici aan het woord wensen te komen. En ik beperk me niet tot de academische speeltuin. Ook in de periferie zijn er heel wat verstandige collega’s van de geleerde vrouw te vinden. Laatst was het weer zover. In de Journal of the American Heart Association stond een artikel over een onderzoek dat uitwees dat de zogenaamde “goede” cholesterol HDL, in combinatie met apolipoproteïne C-III net zo schadelijk is als de verdoemde LDL.  En dat apoC-III diezelfde LDL dodelijk maakt. Scientific American nam het artikel over en noemde het een van de spraakmakende artikels van dit jaar. Niet voor ons Belgisch publiek. “Ik heb dit alles besproken met Dr D., hier gekend als de man van  de studies,” meldt ons de ziekenhuiswoordvoerder. “Hij ziet geen meerwaarde in de studie, en denkt ook dat dit de meeste medici niet zal interesseren.” Ach, zegt de geleerde vrouw, trek het je niet aan en ze citeert Mahatma Ghandi: eerst negeren ze je, dan lachen ze je uit, dan bestrijden ze je en dan win je.” Gandhi citeerde op zijn beurt Schopenhauer die zei: “Elke waarheid doorloopt drie stadia voor ze erkend wordt. Eerst wordt ze belachelijk gemaakt. Vervolgens wordt ze bestreden. En tenslotte wordt ze als vanzelfsprekend geaccepteerd.”  En de Amerikaanse vakbondsman Nicholas Klein voegde daar aan toe: "En bouwen ze monumenten voor je.” We bevinden ons dus in goed gezelschap.  Zonder professoren.

Marc van Impe

11:09 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

30 augustus 2012

Negeer de misleiders

Er is een nieuwe pathologie die een zeer ernstige en onderschatte bedreiging betekent voor onze maatschappij en ieder van ons individueel. De naam van deze ziekte is pessimisme. Pessimisten verkondigen luidkeels de nakende ondergang van onze beschaving, en sporen ons aan om “het geluk” te vinden, het liefst via allerlei boeddhistische en new age-achtige sluipwegen, waar zij uiteraard de kaart van hebben. Ze praten ons miserie aan en kennen uiteraard de schuldigen, maar wijzen tezelfdertijd elke wetenschappelijke vooruitgang en oplossing af.  Want dat is allemaal niet evidence based. Zelden is een deugdelijk begrip zo misbruikt.
Ik ben niet de enige die me daarover zorgen maakt. Ook  Luke Johnson in de Financial Times ziet pessimisme als een pathologische aandoening die een verslavende werking heeft. Maar eerst deze anekdote. Een socialistische collega ging vorige week, gebruik makend van de vakantie naar de dokter. Hij voelt zich moe, uitgeput, recupereert niet. De dokter zei: “ik heb slecht, goed en minder goed nieuws.  Het slecht nieuws is dat u aan een ziekte lijdt die volgens ons ziekteverzekering ingebeeld is.”  “Da’s slecht nieuws,” zei m’n rode vriend, “maar wat is het goede nieuws?”  “Er zijn artsen die u kunnen stabiliseren en in het beste geval genezen.” “Geen probleem dus,” riep mijn vriend, “wat is het minder slechte nieuws.” “Volksgezondheid heeft gezegd dat ze bijzondere aandacht aan uw soort patiënten gaan besteden.” Er is een Chinese verwensing die luidt: moge u veel aandacht krijgen. Het erge is dat de herhaalde berichten met slecht nieuws en pessimistische voorspellingen met graagte overgenomen worden door mijn collega’s van de reguliere pers, lees: de krantenkoppen. Niet de wetenschappelijke vooruitgang maar enkel de negatieve bijwerkingen ervan worden belicht. Het gevolg is nutteloze angst en algemene verlamming. Doemprekers focussen enkel op de negatieve aspecten van de wereld en negeren de onmiskenbare trend om steeds meer en steeds sneller vooruitgang te boeken en dat op elk vlak. In de plaats daarvan stellen ze hun hoop op zogenaamde politieke conferenties waar de wereld ‘verbeterd’ wordt via utopische ideologieën, verstikkende reguleringen en absurde wetten. Ik heb een vriend die boeddhist is, niet als bekeerd zeloot maar als Chinese Nederlands-Indiër om het met ouderwets en niet politiek correct woord te zeggen. Boeddhisten zegt hij, geloven in een weg naar een betere toekomst, geplaveid met individuele daadkracht, intellectueel kapitaal en creativiteit. Boeddhisten geloven in de talloze ontwikkelingen die ons leven veiliger, langer, gezonder en beter maken en die het zijn  gevolg van de creatieve scheppingskracht van ondernemers. Boeddhisten geloven niet in ‘wereldverbeteraars’ voor wie de enige oplossing   méér interventie en méér overheid inhoudt, maar in ondernemerschap. Boeddhisten stonden de voorbije vijftig jaar op de eerste rij als tegen die regelneverij die onvermijdelijk eindigt in dictatuur, moest geprotesteerd worden: in China, in Vietnam, in Indonesië, in Birma, in Japan. En zij voegden de daad bij het woord. Zij schreven geen boekjes met recepten voor geluk, maar wisten dat het allerbeste systeem  om de mensheid in de richting te stuwen van meer welvaart, vrijheid en vooruitgang de vrijheid van ondernemen is.  Als het moet doen ze aan zelfontbranding. Dat zie ik mindfulnezen nog niet doen.  Mijn Chinese vriend gruwelt van zogenaamde introspectieve meditatie technieken en ingebeelde zingeving. Hij gelooft in hard werken, deed dat als student in een afhaalrestaurant, in een nachtwinkel en als bagagelosser op de luchthaven. Hij heeft nu een doctoraat behaald in de geneeskunde en studeert management. Hij mailde me het artikel van Johnson dat zegt: negeer de profeten van de ondergang en focus u op de vooruitgang, op de ondernemers en op de markt. En boven alles: wees optimistisch.
Marc van Impe

13:49 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)