10 november 2011

Macrameeën

Tijdens het proces in de zaak Uyttersprot vs Riziv verweet de advocaat van deze laatste de dokter dat ze niet kon bewijzen dat het door haar gevoerde beleid het juiste was. Eerder al, in het vernietigde vonnis in eerste aanleg, was aangevoerd dat dr. Uyttersprot niet werkte volgens de regels van de evidence based medecine (EBM). Daarmee is het toverwoord gevallen dat het debat inzake ME sinds begin van de jaren negentig van vorige eeuw beheerst. EBM heeft te maken met een techniek die in het 19de eeuw ontwikkeld werd: het laboratoriumonderzoek en de publicatie van de resultaten.

In het lab wordt de werkelijkheid getemd. Alle variabelen worden onder controle gehouden. Als je dan met één ervan gaat variëren, dan kun je meten wat het effect is. Die doorbraak was historisch.  De moeilijkheid is dat we op de grenzen van het laboratoriumonderzoek stoten. Want als je één variabele varieert en de rest constant houdt, dan weet je na verloop van tijd heel veel over de werkelijkheid in het lab, maar dat valt niet zomaar te vertalen naar de werkelijkheid daarbuiten. Want buiten doet de onhebbelijkheid zich voor dat alle variabelen tegelijk variëren. Dat zegt wetenschapsfilosofe en antropologe Annemarie Mol die in De Volkskrant boudweg stelt dat het geval Stapel niets met wetenschap te maken heeft en alles met liegen en bedriegen. Mol is professor in Twente en auteur van ‘The Body Multiple’ (een analyse van medische technieken die ziekten op uiteenlopende wijzen helpen kennen en behandelen) en ‘De logica van het zorgen’ (over hoe het ideaal van ‘kiezen’ botst met de realiteit van het leven met een ziek lichaam). “Het is een feit dat we behoefte hebben aan nieuwe onderzoeksmethoden waarmee we niet de werkelijkheid van het laboratorium maar de werkelijkheid in het wild kunnen bestuderen. Geneeskunde is net als ecologie een wetenschap die te maken heeft met een uiterst complexe werkelijkheid. Toch wordt het beeld van die wetenschap bepaald door wat in het lab gebeurt. Dat zal nog wel even duren want daar horen tijdschriften bij, financieringsstromen, wetenschapsbeleid en die zaken zijn nu eenmaal nog niet afgestemd op wetenschap in het wild.”  Mol pleit ervoor dat niet alleen onderzoeksresultaten maar ook de methode van het onderzoek gepubliceerd zouden worden. “De uitkomst van een onderzoek is namelijk altijd gekoppeld aan een methode. Als iets waar is, dan is dat waar onder die precieze voorwaarden. De kennis uit het lab kan je niet zomaar in het dagelijks leven toepassen. Dat is te kort door de bocht.” In de twintigste eeuw en ook nu nog gaat het om de vraag hoe we zeker konden zijn. Kan een arts die een beleid voorschrijft bewijzen dat dit werkt? Nee, zegt Mol. “Zekerheid is een illusie gebleken. We moeten met onzekerheid leren leven. Neem onderzoek naar de werkzaamheid van medische ingrepen, dat is gegoten in de vorm van kansen. Als zulk onderzoek leert dat een ingreep werkt in zestig procent van de gevallen, weet je nog niet of jij, de volgende patiënt, bij die zestig procent hoort, of bij de veertig procent die pech heeft. Maatschappelijk betrokken filosofen die over wetenschap nadenken, schuiven in deze eeuw dan ook een andere vraag naar voren: "Hoe verstandig te handelen terwijl onze kennis onzeker is? "” De vraag stellen betekent niet dat ze beantwoord is. Ook al lijken sommige goeroes die een zakdoekje uit je oor toveren dat wel eens te denken.

Wie liever niet wakker ligt van dit alles kan beter naar Zonhoven gaan. Daar organiseert de CM een middag waar ME-patiënten hun verhaal mogen brengen, “een verhaal van vallen en opstaan, maar met de positieve ondertoon dat het bij elkaar leggen van verschillende puzzelstukjes soelaas kan brengen. …Zo hopen we dat elke deelnemer na deze sessie één nieuw stukje van de puzzel mee naar huis kan nemen om zelf mee aan de slag te gaan.” En nu nog leren vlaaien bakken en macrameeën voor beginners.

The Body Multiple: Ontology in Medical Practice is te koop bij Amazon. http://www.amazon.com/Body-Multiple-Ontology-Practice-Cultural/dp/0822329174

 

Marc van Impe

 

22:26 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

08 november 2011

Aan de Seine

Ik had het voorbije weekend met een geleerde collega van mijn geleerde vrouw over de Wall Street Occupiers. Het deed hem denken aan de tijd dat hij net zoals zijn haren nog al zijn idealen had. En hij was het niet eens met mijn column. “Waar zijn ze eigenlijk tegen,” vroeg ik hem. “een iets concreter doel had hun engagement een stuk eenvoudiger gemaakt. Dan zou je tenminste voor of tegen iets kunnen zijn.” Daarom deze tussenstap. Stel je voor, je ligt in een ziekenhuisbed en alleen je hersenen werken nog. Al je lichaamsfuncties zijn uitgevallen, maar je bent nog bij volle bewustzijn. Tot vlak voor je overlijden ben je ooggetuige van de rampspoedige aftakeling van je eigen aftakeling. Dit overkwam de Engels-Amerikaanse historicus Tony Judt, die behalve een eminent auteur en adviseur van  Vàclav Havel, ook leed aan ALS. Ik ontmoette hem in na de Wende in het Brusselse Kaaitheater. Judt dicteerde zijn postuum verschenen De Geheugenhut, een persoonlijke terugblik op zijn leven. Ik lees het boek en denk aan het begin van mijn carrière. Ik ging naar het concilie van Cluny, dronk wijn, sliep op het grint, werd  verliefd op een Duitse pelgrim, en belandde in een nonnenklooster waar een jongen die later een bekend chirurg zou worden de hele avond luidop Onze Vaders bad. Mijn geleerde vriend nu. Er werd veel gediscussieerd in Cluny. Mijn geleerde  vriend begon te spreken met van die brede armbewegingen als voor het dovenjournaal. Op zijn Frans. “Franse intellectuelen zorgen zo af en toe wel eens voor een ophef, maar het licht dat ze afgeven komt van een verre, misschien zelfs al gedoofde zon,” schrijft Judt.  

Judt had het over integriteit, morele rechtschapenheid en andere najaarsgroenten en over de minister die toch goede bedoelingen had gehad.  “Integriteit en morele rechtschapenheid in het openbare leven zijn als pornografie. Moeilijk te definiëren maar als je ze ziet herken je ze meteen. Het is een bedoeling die samenhangt met het handelen, een ethos van politieke verantwoordelijkheid. Alle politiek  is de kunst van het haalbare, maar kunst heeft ook zo zijn ethiek.”  Ik zag dat mijn chirurg liever aan de snijtafel had gestaan. Daarom deed ik er nog een schepje bovenop: “ De dynamiek van het handelen is voorbij omdat we dit met z’n allen afgesproken hebben. Neem nu die ontslagnemende minister die er niet in slaagt een tegenstander van homeopathie die toch voorgedragen wordt door zijn universiteit,  lid te maken van de nieuw op te richten Kamer. Waarom ze dat doet, zal ze nooit zeggen. De minister zorgt vooral voor flair en vocaal vertier in een verder statische opera die onze politiek is. Niets is wat het is.” Hij zuchtte en keek over het dal. “Is er dan niets zoals het lijkt?” kwam er uit.  Ik wou hem troosten en vertelde hem een joodse grap. Vraagt de ene vrouw aan de andere die terug is van huwelijksreis naar Parijs: “Heb je aan de Seine gezeten?” zegt de ander: “Ja en hij aan de mijne.” Of hoe een misverstand alles oplost.  En toen was de civet de marcassin en Orval klaar. Hij lachte weer van harte.

Marc van Impe

De Geheugenhut - Judt Tony  www.proxisazur.be/degeheugenhut  24,95 €

Memory Chalet- Tony Judt    http://livre.fnac.com  11,71 €

 

16:17 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

06 november 2011

Van persoonlijke aard

‘We nemen u mee , voor één dag, naar een tentoonstelling, een grandioos evenement. U betaalt en wij zorgen voor een extra gids en een etentje.’ Zo’n uitnodiging had ik nog niet gezien. En ik kon dus niet anders dan er op in gaan. Te meer daar uitdrukkelijk vermeld stond dat alle kosten integraal fiscaal aftrekbaar waren. Zo kwam het dat wij ons op een zondagmiddag te Brugge begaven waar het zicht op de toegang tot de prachtige stad benomen wordt door wat lijkt op een overblijfsel van de Atlantikwal maar achteraf een Japans architecturaal meesterstuk bleek te zijn dat al tien keer meer  gekost heeft dan ooit begroot was. Daar zullen ze in Gent ook alles van weten als hun bibliotheek aan de Waalse Krook af is.

We bevonden ons in een akelig gezelschap van heren en dames met magere nekjes van een orde die graag aan aaneen geschoven tafels zit om dan een conversatie te beginnen over iets wat ze niet kunnen ‘om redenen van persoonlijke aard’ zoals een van hen me samenzweerderig vertelde.  We zaten niet maar waren veroordeeld om rechtstaand aan hoge ronde tafels waarrond een tutu was gespannen,  dingetjes te nuttigen die ik om redenen van persoonlijke aard het liefst vermijd. Ik aanhoorde  in een medische terminologie verpakt, heel wat geleuter waarin af en toe niet Cochran based woorden als BMW en Volvo opdoken. Het waren van die mensen die me ooit op een lokaal evenement  toevoegden dat ze met vakantie waren geweest in Kenya. Er viel een korte stilte. De andere tafeldame merkte daarbij op dat Sorrento ook  zeer interessant was. Waarop numero drie, in alle betekenissen van dat telwoord, er aan toevoegde dat zij de voorkeur gaf aan Antibes. De ogen waren nu op mij  gericht. Ik antwoordde dat het bij ons ging zoals in elk huishouden,  wat in het Tieltse dialect  klinkt als ’n kenya, n’kenyé. 

Het waren dus van die mensen die ergens last van hebben: van een gebrek aan wetenschappelijke kennis maar die liever niet willen dat iemand daar achter komt omdat ze dan wel eens zullen uitgelachen worden omwille van hun ‘persoonlijke aard’.  Verhalen vertellen ze graag maar die hebben nooit een hoofdpersoon als in een goed verhaal, die allerlei obstakels en draken moet overwinnen, voordat hij de jonkvrouw kan bevrijden of een medaille rond zijn nek kan hangen.  Altijd over ik.

Ze komen die avond thuis, die magere kippenhalzen, en dan slobberen ze nog wat thee want dat kalmeert. Alles is goed. Niets gaat verkeerd. De  juwelen gaan in de kluis, de broek in de vouw op het knaapje.  Alleen is er die jeuk. Soms dromen ze dat ze turner zijn en boven in de ringen hun afsprong moeten maken . Ik sta erbij en kijk er naar en zie hoe ze pats boem op hun billen terecht komen. Nooit gaan ze naar de Spelen. Maar wel naar de volgende vergadering annex gratis eetfestijn van de LOK. Om redenen van persoonlijke aard.

Marc van Impe

20:21 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)