12 september 2012

Hippokrates draait zich om

Misschien hebt u wel een alzheimerpatiënt in uw bestand. Vraagt u hem dan eens hoe het zit met zijn geluksgevoel en zijn seksueel leven. Waarom deze intro?  Het is pas in tijden van crisis dat de echte waarde van mensen en dingen zich manifesteert. Zolang alles goed gaat is er meestal geen vuiltje aan de lucht. Maar als er knopen moeten worden doorgehakt, dan wordt de harde waarheid les. De voorbije weken is dat eens te meer duidelijk geworden. Feit één: in een krant voor artsen verscheen een lezersbrief van een arts die zijn beklag maakt over de kwaliteit van de controlerende geneesheren. Niet alleen hun vakbekwaamheid en kennis maar vooral hun eigenzinnige interpretatie van de medische ethiek wordt in vraag gesteld. Dat is een oud zeer dat we al eerder aangekaart hebben. Je zult weinig echte specialisten onder de controlerende geneesheren treffen. Dat maakt dat specialisten die dagelijks tot over hun enkels in de realiteit staan, gecontroleerd worden door watjes die vanachter een schrijftafel met het lijstje in de hand hokjes afvinken. Een karikaturaal beeld maar zo is het.
Feit twee: In diezelfde krant klaagt een neuroloog aan dat de ziekenfondsen demente patiënten naar de arbeidsrechtbank sturen. Wat doet zich voor? De ziekenfondsen moeten 20 miljoen euro besparen. Ze doen dat door absurde controles op de voorschriften voor geneesmiddelen die onder hoofdstuk IV vallen. Doen ze dat niet dan moeten ze die twintig miljoen uit hun eigen (zeer ruime) werkingskosten snijden. Het eerste slachtoffer zijn de alzheimerpatiënten die nu hun  Bf medicatie geweigerd zien. De CM neemt daarin het voortouw, schrijft die krant. Het is niet de eerste maal dat dit gebeurt. Eerder al werden chronisch zieke patiënten hun medicatie geweigerd. Toen we hen daarover interpelleerden luidde het antwoord van de geneesheer-directeur van de CM dat de patiënten altijd het recht hebben om beroep aan te tekenen bij de arbeidsrechtbank. En hij poetste even zijn brillenglazen. Minzame man.  Dat patiënten en artsen daardoor worden ontmoedigd. Daar had hij begrip voor. Maar zo luidde het reglement en hij haalde het papiertje erbij. Daarop sloeg de geleerde vrouw de deur dicht.
Veel ellende en sociale miserie wordt daardoor veroorzaakt. In sommige gevallen leidde dit al tot zelfmoord van patiënten. De ziekenfondsen keren zich daarmee tegen de meest sociaal zwakkere leden. Dat staat diametraal op hun opdracht. En daarmee bewijzen ze wat ze zijn: verzekeraars als alle andere. Uit op hun profijt. En ondertussen maar studies publiceren over geluk en seks, alsof iemand daar op zit te wachten. Vraag het dus maar aan uw alzheimerpatiënt hoe gelukkig hij is en of hij seksueel nog wel actief is. Hippokrates draait zich om in de Hades.
Marc van Impe

11:14 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (1)

07 september 2012

Drie tweets voor de maaltijd

We weten nu waar het beleid zijn wijsheid haalt.  Ik zat deze zomer in een dispuut waar ik te horen kreeg dat bijwerkingen van medicijnen vaak niet het gevolg zijn van het middel zelf, maar van de schrik die de bijsluiter teweegbrengt. Medisch psychologen kunnen zulke effecten verzachten, vertelde  mijn opponente. Tenminste, als artsen hen raadplegen, voegde ze daaraan toe. Er is veel te weinig  patient-centered care en de artsen beseffen onvoldoende dat je je therapieën bij complexe patiënten veel effectiever kunt maken door beter te kijken naar wat de patiënt nodig heeft. Patient-centered care is er echt niet alleen maar om patiënten tevreden te stellen . En er volgden de nodige cijfers: bij de huisarts is 25 tot 50 procent van de klachten niet verklaarbaar vanuit een pathofysiologisch model. De prevalentie van chronische lichamelijke klachten, zoals chronische pijn, wordt geschat op 2 tot 40 procent van de bevolking. Een derde van de chronisch zieke patiënten heeft in meer of mindere mate last van emotionele problemen of problematisch ziektegedrag. Slechts in een kleine minderheid van die gevallen roept de arts een medisch psycholoog erbij.  Die interventie aanvraag gaat dus niet vanzelf.  In Nijmegen doen ze dat anders. Daar zoeken de medisch psychologen de artsen actief op. ‘We stimuleren het detecteren van patiënten die baat kunnen hebben bij medisch psychologische hulp met een korte vragenlijst voor of tijdens het spreekuur van de arts. De medisch psycholoog beoordeelt vervolgens of de patiënt zo adequaat als mogelijk met zijn aandoening lijkt om te gaan of dat er psychosociale problemen spelen, wat vaak zo is. We kijken dan of de patiënt daar zelf mee aan de slag kan of ondersteuning nodig heeft van ons of van andere disciplines.’ De aandoeningen waarbij medisch psychologen in consult komen, zijn heel divers. ‘Ik heb zelf veel ervaring met chronische pijn door bijvoorbeeld reumatoïde artritis en chronische jeuk bij huidaandoeningen. Maar ook patiënten met andere chronische lichamelijke aandoeningen zoals diabetes, multipele sclerose, nieraandoeningen en hartfalen kunnen baat hebben bij psychobiologische behandeling.’ En natuurlijk zijn er de nieuwe media.  Nijmegen heeft internettherapieën ontwikkeld die voor veel chronische lichamelijke aandoeningen relevant zijn, met modules voor pijn, vermoeidheid, jeuk en stemmings-, acceptatie- en relationele problemen. Momenteel worden die modules in onderzoeksverband geëvalueerd.   ‘E-coaching kost weinig tijd, is zelf in te delen en geeft mensen minder het idee dat ze patiënt zijn. Bij geselecteerde patiënten is internetcontact even effectief als face-to-facecontact. Met e-health komen personalized medicine en patient-centered care binnen handbereik. Er zijn talrijke nieuwe toepassingsmogelijkheden voor sociale media, zoals een feedbackmeter op de mobiele telefoon, tweets van lotgenoten of tips van Facebook-vrienden met hetzelfde probleem.’ Ik zie het voorschrift al voor mij: drie tweets voor de maaltijd, een bezoek aan Facebook en bij jeuk een SMS of vier. Het werd me week in de onderbuik.
Meer informatie

Marc van Impe

14:10 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

03 september 2012

Zonder professoren

De Nederlandse Parijzenaar Willem Frederik Hermans schreef ooit in Onder professoren: “Ik heb altijd gelijk”. Hij had gelijk. Het is altijd hetzelfde. Schrijf je een stukje over een belangrijk nieuwsfeit en citeer je een buitenlander dan ben je zowat een landverrader. Hebben wij misschien geen waardevolle wetenschappers? Hoe vaak heb ik die vraag al moeten horen. Natuurlijk wel. Maar die hebben zo hun eigenaardigheden. Zo mail of zend ik minstens eenmaal per week een bericht uit een vaktijdschrift naar een min of meer geleerde professor met verzoek om een reactie. U kunt zelf nagaan hoe vaak onze academici aan het woord wensen te komen. En ik beperk me niet tot de academische speeltuin. Ook in de periferie zijn er heel wat verstandige collega’s van de geleerde vrouw te vinden. Laatst was het weer zover. In de Journal of the American Heart Association stond een artikel over een onderzoek dat uitwees dat de zogenaamde “goede” cholesterol HDL, in combinatie met apolipoproteïne C-III net zo schadelijk is als de verdoemde LDL.  En dat apoC-III diezelfde LDL dodelijk maakt. Scientific American nam het artikel over en noemde het een van de spraakmakende artikels van dit jaar. Niet voor ons Belgisch publiek. “Ik heb dit alles besproken met Dr D., hier gekend als de man van  de studies,” meldt ons de ziekenhuiswoordvoerder. “Hij ziet geen meerwaarde in de studie, en denkt ook dat dit de meeste medici niet zal interesseren.” Ach, zegt de geleerde vrouw, trek het je niet aan en ze citeert Mahatma Ghandi: eerst negeren ze je, dan lachen ze je uit, dan bestrijden ze je en dan win je.” Gandhi citeerde op zijn beurt Schopenhauer die zei: “Elke waarheid doorloopt drie stadia voor ze erkend wordt. Eerst wordt ze belachelijk gemaakt. Vervolgens wordt ze bestreden. En tenslotte wordt ze als vanzelfsprekend geaccepteerd.”  En de Amerikaanse vakbondsman Nicholas Klein voegde daar aan toe: "En bouwen ze monumenten voor je.” We bevinden ons dus in goed gezelschap.  Zonder professoren.

Marc van Impe

11:09 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)