17 maart 2016

Dringend medische hulp nodig: naar de huisartsenwachtpost of spoeddienst?

De ene laat een piramide achter, de ander een telefoonnummer. Voormalig minister Laurette Onkelinx koos voor het laatste. Het nummer dat ze achterliet is 1733. Het nummer voor de wachtdienst van de huisartsen. Hoeveel tijdverlies, hoeveel nodeloze complicaties indien niet sterfgevallen dit nummer opgeleverd heeft, valt niet te schatten. Nochtans was men ervoor gewaarschuwd.

Noodnummers moeten eenvoudig, makkelijk te onthouden en liefst universeel zijn. In de VS bel je in geval van nood 911. In het Verenigd Koninkrijk is het 999, maar je kan net zo goed het Europese noodnummer 112 bellen. In België heb je –hoe kan het anders- dus een apart nummer voor noodhulp voor de eerste lijn, 1733, en 112 voor de spoeddienst in een ziekenhuis.

Uiteraard moet je als patiënt die dringende hulp nodig heeft, eerst zelf uitmaken of je je huisarts dan wel de hulpdiensten moet oproepen. Een praktisch voorbeeld: je snijdt een ui én een jaap in je hand. Huisarts of spoed? Het valt niet altijd mee om zelf in te schatten of je je best wendt tot de huisarts van wacht dan wel de spoed.

De verwarring leidt tot misverstanden en tijdverlies. "Nochtans is het duidelijk," schrijft Peter Degadt van Icuro in zijn jongste nieuwsbrief: "Als de zorgnood dringend is, dan moet de patiënt zo snel mogelijk geholpen worden, ook buiten de kantooruren. Daarom pleiten wij ervoor dat patiënten zich kunnen wenden tot één centraal telefoonnummer en één plaats waar ze zich aanmelden. Na pre-triage wordt de patiënt dan geholpen door de meest geschikte zorgverstrekker."

Dat veronderstelt dan wel dat er een pre-triage kan plaats vinden. Ik heb het ooit live mogen meemaken. Vingers onder een grasmachine, topje van twee vingers weg. Het was een mooie zomeravond. Geen huisarts te bereiken. Een ambulance bel je in zo'n geval niet. De race naar het dichtst bijgelegen ziekenhuis, zijnde Gasthuisberg. En dan drie uur wachten voor een assistent de eerste zorgen -veel te laat- komt toedienen.

"Tal van factoren bepalen welke keuze de patiënt uiteindelijk zal maken: sociaal-economische status, perceptie dat de spoed gratis is, geografische nabijheid, onwetendheid over de alternatieven, pure gewoonte enz. Die elementen zorgen ervoor dat de patiënt niet altijd op de snelste of meest doeltreffende manier wordt geholpen," zegt men bij Icuro.

Om in kritische situaties verwarring of foute keuzes te vermijden, is het volgens Zorgnet-Icuro van essentieel belang dat de eerste lijn (huisartsen) en de tweede lijn (ziekenhuizen) structureel samenwerken. Heldere afspraken zijn nodig over de behandeling, verwijzing en terugverwijzing van patiënten. Bovendien moeten de beschikbare infrastructuur en (dure) apparatuur optimaal worden ingezet. Hiervoor is het cruciaal om één centraal aanmeldpunt voor de patiënt op te richten.

Daarom wordt het nummer 1733 best  geïntegreerd in het nummer 112. Het nummer 112 is immers het Europees oproepnummer en moet als enig nummer behouden blijven, en door iedereen gekend zijn. Wanneer de patiënt dit nummer belt, komt hij terecht bij een oproepcentrale waar goed opgeleid en gekwalificeerd personeel de zorgvraag van de patiënt in kaart brengt. Zij verbinden de patiënt door naar de juiste zorgverstrekker: huisarts van wacht, spoeddienst, inschakeling ziekenwagen of MUG…

Het advies kan zelfs zijn om nog te wachten met het inschakelen van zorg. Pre-triage door een geïntegreerd model waarbij huisartsenwachtposten en spoeddiensten zich op één locatie bevinden, met behoud van afzonderlijke architectonische eenheid, maar met gemeenschappelijke triage die de patiënt onmiddellijk doorverwijst naar de juiste setting. Dergelijke aanpak heeft vele voordelen: de aanpak van niet-planbare zorg wordt gestandaardiseerd, de huisarts bevindt zich in een veiliger omgeving, er is een gezamenlijk gebruik van infrastructuur en prioritaire voertuigen…

Dat is ook praktisch voor de patiënt, bv. wanneer die met een verzwikte enkel na aanmelding op de huisartsenwachtpost onmiddellijk in het ziekenhuis terecht kan voor een RX. Uiteraard moeten huisartsenwachtposten ook nog buiten spoedgevallendiensten kunnen worden ingeplant in gebieden waar zich in de buurt geen spoedgevallendienst bevindt.

Minister Maggie De Block, die als huisarts weet dat een patiënt zich niet houdt aan een 9 to 5 dienstregeling, kondigde in haar beleidsnota gezondheidszorg alvast aan de nodige initiatieven te nemen om het systeem te hervormen. Nu nog het geld vinden.

We zijn benieuwd.

Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

16:00 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

Blijft de apotheker een winkelier?

De Koninklijke Apothekersvereniging van Antwerpen wil dat apothekers zich omscholen tot farmacoach. Mijn apotheker meldt me trots het goede nieuws. Ik sta voor de balie voor mijn maandelijkse portie medicatie en er moet dringend bijgepraat worden. Ja, mijn apotheker ziet ook in dat het honoreringsmodel stilaan moet aangepast worden. Het kan niet dat men per verkochte doos medicijnen betaald wordt, zij ziet wel wat in de betaling per patiëntendossier.

Maar hoe moet dat dan met een vierentwintigjarige die af en toe een paracetamolletje nodig heeft en verder niets, en een zestigplusser die zijn metformine, insuline, bloeddrukremmers en tutti quanti nodig heeft?  De eerste heeft genoeg aan een goeiedag, de tweede kan bij zijn polyfarmacie wel wat tekst en uitleg gebruiken.

Er loopt duidelijk een grens tussen ‘makkelijke' en ‘moeilijke' medicatie en ik stel me de vraag of voor die eerste groep medicijnen eigenlijk nog wel een apotheker nodig is? Zou het geen redelijke oplossing zijn als die huis-, tuin- en keukenmiddeltjes –een banale omschrijving voor een OTC, ik weet het- gewoon geleverd zouden worden via de post of een besteldienst? Je bestelt online en binnen de 24 uur ligt het pakje bij de voordeur van de patiënt. In het VK of in Nederland haalt de patiënt zijn paracetamolletjes gewoon bij  supermarkt of de drogist en daar is niet meer, laat staan minder, misbruik van OTC's dan in ons land.

De moeilijke medicatie gaat dan weer wel via de apotheker, die als farmacoach het beste medicijn levert op voorschrift van de arts. De Nederlandse huisarts Anna van Poucke, partner bij adviesbureau KPMG Plexus, gaat nog verder:  "Voor indicaties waarbij de stappen tussen voorschrijver en afleveren is gereguleerd en geautomatiseerd moet je je afvragen of daar nog een apotheker nodig is. Het is best voor te stellen dat een patiënt met bijvoorbeeld een eenvoudige keelontsteking of en patiënt die al jaren dezelfde medicatie gebruikt in de toekomst een recept met een barcode meekrijgt. Naast het verkrijgen van medicijnen bij de apotheek kan de patiënt ook terecht bij de supermarkt of de drogist. Daar staat een afleeszuil voor de barcode. Even scannen en het recept wordt overhandigd. Dit gebeurt al in de Verenigde Staten."

Als er een postpunt kan in mijn supermarkt vanwaar ik ook op zaterdagmiddag een pakje naar het buitenland kan zenden, waarom dan geen medicijnenzuil? De logistiek van de farmacie staat dus voor een omwenteling die wel eens verder zou kunnen gaan dan KAVA zich voorstelt. Van Poucke verwacht dat de implementatie een feit zal zijn tegen 2025. "Vooral in de stedelijke gebieden is voldoende schaalgrootte om dit in te voeren. In kleinere dorpen verwacht ik het niet zo snel. Uiteraard moet de wet- en regelgeving hierop zijn aangepast. De apotheker zou een certificerende rol kunnen hebben voor het hele afgiftesysteem. Daarmee zou het een gezamenlijk distributiemodel van apotheek en winkelketen kunnen zijn."

Albert Heijn/Delhaize staat  in de startblokken. Het grote voorbeeld is de Amerikaanse supermarktketen Walmart  die al heel actief is bij het afleveren van medicatie. Ook interessant is de manier waarop de Japanners de veranderende demografie en de daaraan verbonden problemen oplossen: In Japan trekken de jongeren trekken naar de grote stad, inde dorpjes blijven de ouderen achter. Speciaal getrainde postbodes leveren in die dorpen niet alleen de post af, maar nemen ook een kijkje achter de voordeur. Ze  helpen de ouderen om te gaan met het online opvolgen van hun gezondheid. "Dan is het voor de postbodes nog maar een kleine stap om ook medicatie tot achter de voordeur af te leveren," zegt Van Poucke. " Supermarkten en postbodes hebben een ding gemeen: beide hebben al veel contact met de consument. Zij kunnen dat contact verder uitbreiden met tal van diensten. Dus ook op het gebied van medicatie. Maar ik zie ook dat bedrijven die actief zijn op het gebied van facilitaire zaken of bewaking en beveiliging de zorg interessant vinden. Ze ontdekken een nieuwe markt en kunnen vanuit hun eigen kennisbasis proposities versterken en nieuwe ketens vormen waarin ze zorg leveren."

Dat alles betekent niet dat de apotheker buiten spel gezet wordt maar dat er zich nieuwe opportuniteiten aandien. De vergrijzing betekent dat de medicatiestroom toeneemt en ingewikkelder wordt en daar is een intensieve begeleiding nodig. Daar ligt een grote kans voor de apotheker. De eerste lijn diagnosticeert en  schrijft voor, de apotheker begeleidt en volgt de therapietrouw op. Dat betekent dan ook dat de farmacoach zeer nauw moet samenwerken met de huisarts. Er moet een overlegplatform komen waar beide partijen elkaar ontmoeten en kunnen overleggen. In dat model gaat de huisarts zich steeds meer focussen op het stellen van de indicatie en gaat de farmacoach met zijn gespecialiseerde kennis de juiste medicatie bij deze indicatie zoeken.

Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

07:42 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

16 maart 2016

Allah heeft het zo gewild

Ik krijg een sms van een vroegere collega. Dat ze terug uit Afrika is waar ze de voorbije vijftien jaren gewerkt heeft in diplomatieke dienst en dat ze nu opnieuw in Antwerpen woont. En de laconieke mededeling dat ze borstkanker heeft. Over een week moet ze onder het mes. Ik kan haar als iemand bij wie niets zonder plan gebeurt. Haar leven verloopt niet als een stroom, maar gaat in zorgvuldig vooruit geplande fasen. Omdat de natuur zich echter niet laat opdelen in tijdzones zorgt deze houding ervoor dat ze regelmatig opportuniteiten mist. Zo slaagde ze er nooit in om een echte relatie op te bouwen, laat staan deze ook af te breken. Er was gewoon geen tijd voor. Het was niet gepland.

Een paar dagen later heb ik haar aan de telefoon. Ze klinkt onthutst, uit haar evenwicht.  Ik zeg dat ik haar verwarring begrijp. Je zou van minder van slag zijn. Dat is het niet, zegt ze. Dan vertelt ze haar relaas. Nadat ze de knobbel in haar borst had waargenomen, had ze op Google zorgvuldig alle mogelijke informatie bij elkaar gezocht. Vervolgens was ze op zoek naar een huisarts bij een groepspraktijk in haar buurt terecht gekomen. Daar had ze telefonisch een afspraak gemaakt. Ze had haar bankzaken in orde gebracht. Haar hospitalisatiepolis gecheckt. En haar inkomensverzekering.

Vervolgens had ze haar enige broer op de hoogte gebracht. Ze had duidelijke instructies gegeven voor het geval dat. Ze had haar euthanasiepapieren laten registreren. Het vinden van twee onafhankelijke getuigen was nog het moeilijkste geweest maar die had ze tenslotte in de jazzclub aan het Zuid gevonden. Ik was er helemaal klaar voor, zegt ze. Koel, beredeneerd, zoals ik ze altijd gekend heb. Dan zegt ze, typisch, dat je hiervoor een app zou kunnen ontwikkelen.

Ik zeg haar dat je niet alles kan beheersen, dat de wil om alles onder controle te krijgen er precies voor zorgt dat je de controle over je leven verliest. Dat tegen het leven geen enkele verzekering helpt. Dan zegt ze, dat ze nu wel weet waarom ze kanker gekregen heeft. Ze heeft jaren de pil genomen. De schuldige is gevonden. Of ik voor haar wat gespecialiseerde literatuur bij elkaar wil zoeken. Ik heb toch toegang tot die gesloten websites voor artsen en wetenschappers? Ik beloof haar mijn best te zullen doen.

Vier dagen later belt ze terug. Ik kan nooit raden wat er gebeurd is. Ze vertelt dat ze op consultatie ging en terecht kwam bij een huisarts met Marokkaanse roots. Hij luisterde naar haar verhaal, deed alle onderzoeken volgens het boekje, maakte de nodige afspraken met het ziekenhuis, zette een stappenplan op papier, gaf haar de nodige brochures. Toen had ze hem de vraag gesteld: waarom, en waarom nu?

Je weet nooit wat hij antwoordde, zegt ze. Ze wacht even om het dramatisch moment goed tot zijn recht te laten komen. Spreek, zeg ik. In Sha Allah, zegt ze. Ze spreekt het uit zoals het echt hoort, ze kent een mondje Arabisch, ze heeft in Kenya en Somalië gewerkt. Ze herhaalt het nog eens: ik vraag hem waarom en hij zegt إن شاء الل! Even weet ik niet wat gezegd. Laat je gaan, zeg ik, laat die verdomde controle los. Dat bedoelt je huisarts.

Ze zegt dat ze toen pas gehuild heeft.

Gisteren kwam er een nieuwe sms: Operatie geslaagd. Geen uitzaaiingen. Geen kwaadaardige tumoren. Ben weer thuis. Bedankt voor je empathie.

Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

16:46 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)