04 april 2017

De dokter is geen tweede god


Het beroep van een dokter heeft een zekere fascinerende kwaliteit. Dat levert vaak goede televisie op. Op het scherm zie je hoe dr. House in de gelijknamige serie of dr. Ross in ER, regelmatig de regels aan hun laars lappen om de best mogelijke oplossing voor hun patiënten te krijgen. De werkelijkheid is echter anders. Daar zijn regels, afspraken en procedures die het medisch handelen leiden en soms, dat ook, beperken.


In de Ayurveda bestaat het gezegde "de dokter is de tweede god op aarde". Wie zich alwetend en God waant, mag acteren maar hoort niet in de geneeskunde thuis.


Ik mag het graag vergelijken met het verkeersreglement: meestal hou je je er aan, soms bega je (on)gewild een inbreuk. Er zijn natuurlijk weggebruikers die zich aan geen enkele regel storen. Die wanen zich de meester van de weg. Zij lijden aan een tunnelvisie. Meestal leidt die tunnelvisie vroeg of laat tot een crash, de ondergang. In de psychiatrie, de justitie en de politiek, maar ook in de wetenschap komt het fenomeen vaak voor. De tegenbewijzen zijn zonneklaar, maar de persoon met tunnelvisie wil noch kan dit inzien. De oorzaak kan onkunde zijn, onmogelijkheid of onwil. Hij construeert zijn eigen werkelijkheid.

In het dagelijkse leven kennen we allemaal wel iemand die altijd gelijk wil hebben. Waarom is het ene individu wel gevoelig voor tunnelvisie en het andere niet?


Tunnelvisie is eigenlijk opportunisme van onze hersenen. Onze hersenen kunnen maar een bepaalde hoeveelheid informatie aan. Om te verhinderen dat ze overbelast geraken, wordt meestal alleen de belangrijke informatie uitgefilterd en onthouden. De onbelangrijke informatie verdwijnt niet maar wordt naar de achtergrond verschoven. Tot zover is er niets aan de hand. De kritieke omslagmoment komt op het ogenblik dat eerdere vermoedens geconfronteerd worden met die nieuwe informatie die deze vermoedens bevestigen.


Op dat ogenblik heeft men al snel de neiging om deze waarnemingen al snel voor juist aan te nemen. De hersenen ‘redeneren' dat hierdoor een probleem sneller opgelost is en dat het denksysteem niet meer belast hoeft te worden. Tot blijkt dat de aanname fout was. Het zal voor sommige mensen zeer moeilijk zijn om hun denkfout toe te geven. Een ingenomen standpunt is bijna niet meer terug te draaien. Die mensen zullen liever zwijgen dan de fout alsnog toegeven.


Tunnelvisie is dus geen bewuste keuze maar een onbewust mechanisme van de hersenen. En het proberen te onderdrukken van tunnelvisie heeft vaak een averechts effect: mensen zijn dan nog meer geneigd zich te gaan richten op hun eigen standpunt.


In de politiek is tunnelvisie een courant verschijnsel. Politici kunnen een mening of denkwijze hebben waarvan ze overtuigd zijn dat deze goed is voor de samenleving. Vaak wordt deze mening uiteindelijk omgezet in daden. Zelfs wanneer achteraf blijkt dat dit project helemaal niet goed is voor de samenleving, wordt dit toch doorgezet. Enerzijds omdat het project al gestart is en men deze niet meer terug kan of wil draaien, anderzijds omdat men de eigen fouten niet durft of wil toegeven. In de politiek is het heel moeilijk om tunnelvisie te doorbreken.


Politici die aan de macht zijn verzwijgen hun fouten liever. Eerder genomen besluiten worden terug gedraaid of herzien zonder dat hierover gesproken wordt. Een mooi voorbeeld uit ons recent politiek verleden is het Zilverfonds. De toenmalige minister van Financiën wist bewust of onbewust dat hij fout zat. Maar hij drukte zijn wet door het parlement. En parlementsleden zijn ook maar mensen en zijn dus eerder geneigd een goed maar gelogen verhaal te geloven, dan een juist maar slecht verteld verhaal te geloven. Politici maken hier dankbaar misbruik van.


Universiteiten werken net als de politiek. Het gaat natuurlijk in de eerste plaats om de wetenschap, maar ook om ego's, macht, prestige en budgetten die dat allemaal waar moeten maken, en net als in het parlement zijn het niet altijd de primi inter pares die gekozen worden maar de handigste, de leepste en de meest populaire figuren die het tot professor schoppen. Als die dan aan tunnelvisie gaan lijden, is de boot aan.


Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

12:00 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

03 april 2017

Leuvense topdokter zorgt ook in Duitsland voor polemiek


Dokter Van Gool is ook in Duitsland niet onbesproken. Volgens De Standaard vraagt professor Claudia Wiesemann, lid van de Duitse raad voor ethiek, alvast een onderzoek.

In Duitsland voert Van Gool geen klinische studies uit, heeft hij zondag aan De Standaard bevestigd. Hij behandelt er wel patiënten met tumorvaccins waarvan de werkzaamheid nog lang niet bewezen is. In 18 maanden tijd had hij in Keulen al 29 kinderen behandeld, zei de kinderkankerspecialist in februari tegen The Washington Post.


Volgens een blog van ouders zouden onder zijn patiënten 14 kinderen een hersenstamtumor hebben. In Duitsland mogen patiënten onder het statuut van ‘individuelle Heilversuche' wél experimenteel behandeld worden als ze levensbedreigend ziek zijn en een standaardtherapie geen soelaas biedt. Maar naar alle waarschijnlijkheid rekt Van Gool die sterk op door tientallen patiënten te behandelen met tumorvaccins.

Aan de ‘individuelle Heilversuche' zijn namelijk geen officiële aanvragen of registraties verbonden zoals aan klinische studies. Net aan die procedures bleek Van Gool zich in Leuven niet altijd te houden, schrijft de krant. Bij de regeling die Van Gool in Duitsland toepast, moet de arts zijn patiënt wel goed informeren over de mogelijke voor- en nadelen en schriftelijk toestemming vragen voor de behandeling. ‘Maar bovenal moet het bij een individuele behandeling blijven: één, twee of drie patiënten. Vanaf tien patiënten is er een probleem', zegt professor Claudia Wiesemann, die lid is van de Duitse raad voor ethiek en aan het hoofd staat van het medisch-ethisch instituut aan de Universität Göttingen. ‘Als er meer patiënten behandeld worden, zou het om een verkapte klinische studie kunnen gaan.'


Volgens Wiesemann zijn er nog andere signalen dat het in Keulen wel eens om een verkapte klinische studie zou kunnen gaan. ‘Als in België met gelijkaardige tumorvaccins studies werden uitgevoerd, kan dat erop wijzen dat die in Keulen worden voortgezet.' De Duitse professor vindt dat de Duitse orde van geneesheren dit moet bekijken. ‘Temeer omdat het om de behandeling van kinderen gaat, een zeer kwetsbare groep, en er grote bedragen betaald worden.'

Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

09:19 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

Motivatie studenten geneeskunde onjuist

De vraag hoe men kandidaat studenten geneeskunde moet selecteren en hoe men de grootste slaagkansen kan bereiken, houdt ook onze Noorderburen bezig. Nadat de loterij voor de beschikbare studieplaatsen werd afgeschaft wegens politiek en intellectueel niet correct is men overgestapt naar een dubbel toelatingssysteem. Wie een VWO diploma, d.i. onze ASO, met een gemiddeld 8 of hoger haalde, word direct toegelaten tot de opleiding bij een universiteit naar keuze. Alle andere kandidaten moeten via een examen voor de decentrale selectie geneeskunde. Dit is een selectieprocedure voor universiteiten, om zelf en op hun voorwaarden hun aankomende studenten selecteren. Universiteiten geloven dat ze zo de meest gemotiveerde studenten kunnen selecteren. De acht geneeskundefaculteiten proberen met de decentrale selectie geneeskunde te achterhalen of de kandidaten het niveau en de juiste motivatie voor geneeskunde hebben om later het beroep als arts te kunnen uitoefenen. Deze gemotiveerde studenten zijn meer geneigd de opleiding af te maken dan iemand die zich zonder echt na te denken heeft ingeschreven voor de studie geneeskunde.

Maar dat systeem blijkt niet te werken, zegt dr. Anouk Wouters die onderzoek deed naar de (decentrale) selectie van geneeskunde studenten en daarop op 9 februari promoveerde.


Selectie van studenten leidt niet tot betere motivatie, bevlogenheid en studieprestaties dan gewogen loting. Ook lijkt de diversiteit van de studentenpopulatie door selectie in het gedrang te komen, terwijl de patiëntenpopulatie steeds diverser wordt, schrijft Wouters. Studenten in spé blijken een universiteit te kiezen uit op basis van de selectieprocedure. Zo had je in 2015 bij de Universiteit van Utrecht de kleinste kans (21%) om aangenomen te worden en bij de Universiteit van Amsterdam de hoogste (56%).


Een vraag naar motivatie als onderdeel van een selectieprocedure is niet geschikt om onderscheid te maken tussen kandidaten. De antwoorden van kandidaten geeft hun motivatie niet volledig weer. Bovendien komt de diversiteit van de studentenpopulatie juist door selectie in het gedrang, terwijl de patiëntenpopulatie diverser wordt. Ongelijkheid ten aanzien van het verkrijgen van een stageplek in de gezondheidszorg en hulp bij de voorbereiding op de selectieprocedure vanwege de sociaal-demografische achtergrond van kandidaten kan ertoe leiden dat kandidaten gedemotiveerd raken en afzien van deelname aan de selectieprocedure. Terwijl contact met de gezondheidszorg juist cruciaal is voor de motivatie van middelbare scholieren om bewust te kiezen voor de geneeskundeopleiding.

Marc van Impe

Bron: MediQuality

06:30 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)