19 maart 2018

Hoelang duurt het voordat u vergeten zal zijn?


Ik krijg een facebookbericht binnen. De vader van een student is overleden. Niets onverwacht. De meesten onder ons eindigen hun leven als wees. Ik antwoord hem met de -naar ik mag hopen- troostende gedachte dat we pas echt dood zijn als niemand meer aan je denkt.

Elk weekend gaat er wel iemand dood die we van dichtbij of veraf kennen. Bij de koffie bedenk ik dat dat vergeetproces wel heel erg snel kan gaan. Bij het toegangsexamen placht ik mijn kandidaat-studenten een namenlijst voor te leggen waarop ze moesten aanduiden wie en waarom hij of zij op die lijst figureerde. Op die manier testen wij hun kennis van de recente geschiedenis en de actualiteit. Telkens blijkt dat bij jongeren bekende namen uit de vorige eeuw, totaal blanco in hun geheugen zijn. Hoe lang blijft een naam in het publieke en individuele geheugen hangen? Ik ben mijn familie nog niet vergeten, ik ken nog de verhalen over de ouders van mijn ouders. Ik herinner me zelfs verhalen die mijn oma vertelde over haar ouders, broers en zusters. In mijn familie hebben we een ijzeren geheugen. Dat gaat dus over mijn overgrootmoeder en overgrootvader.

Maar over mijn betovergrootouders weet ik eigenlijk niets meer dan dat ze aan vaders zijde een soort herenboeren waren en langs moeders kant landarbeiders, die daarnaast in de ontluikende industrie bijklusten, of omgekeerd. We spreken dus over het laatste kwart van de negentiende eeuw. Ik kan uitrekenen wanneer ze ongeveer geleefd hebben. Mijn opa's en oma's zijn geboren tussen 1890 en 1900, mijn overgrootouders dus ongeveer rond 1870 en mijn betovergrootouders pakweg rond 1840. Ionica Smeets, een Nederlandse wiskundige, wetenschapsjournaliste en hoogleraar wetenschapscommunicatie aan de Universiteit Leiden schreef vorige week dat er over zo'n honderdvijftig jaar later niemand meer is die nog over iemand verhalen vertelt.

En dat dat logisch en onvermijdelijk is. Ze berekende dat ze zestien voorouders heeft. "Zestien mensen met dromen en ambities. Zonder wie ik er nooit geweest was. Met levens waarvan ik niets weet. Natuurlijk kan ik op zoek in archieven, maar ineens dringt tot me door dat deze redenering ook de andere kant op werkt. Hoelang duurt het voordat ik vergeten zal zijn? Als het meezit, word ik op mijn zestigste oma. (Ionica is 38, mvi) Zeg dat de volgende generatie komt als ik negentig ben (als ik dat überhaupt haal natuurlijk) en dat ik dan lang genoeg leef om door mijn achterkleinkinderen herinnerd te worden. En stel dat die achterkleinkinderen honderd worden en zich mij tot aan het eind van hun dagen herinneren (het begint allemaal wel erg hypothetisch te worden). Zelfs dan is er over honderdvijftig jaar helemaal niemand meer die aan me denkt."

Ik denk aan mijn moeder die 93 wordt en die nog een ijzeren geheugen heeft waar geen roest op zit. Tussen haar en mijn jongste kleinkinderen liggen ruim 85 jaren. Hoe lang zullen ze over haar verhalen vertellen, zij die als enig kind, de stammoeder werd van acht kinderen, achttien kleinkinderen en tweeëndertig achterkleinkinderen? Zullen zij zich haar nog herinneren in deze tijden waarin we ons geheugen hebben uitbesteed aan een simkaart of een usb-stick ? In deze tijden dat een geluksgevoel afhankelijk wordt van het aantal likes iemand op Facebook scoort? Een gelukkig mens liket niet, bedenk ik. Een gelukkig mens is niet hij die de realiteit naar zijn hand wil zetten maar die iets wil presteren op een manier dat hij zichzelf in de spiegel kan kijken.

En dan schieten mijn gedachten naar Maggie De Block waarvan ik lees dat de ooit in Wallonië zo populaire minister, niet langer meer in de Franstalige top tien figureert. Is dat erg? Ik denk aan alle minister van Volksgezondheid die ooit gekend heb. Sommigen hadden gewoon een slechte adem, anderen heb ik geïnterviewd maar ze hadden niets te vertellen, met andere heb ik serieuze meningsverschillen gehad en werd ik op het eind toch bevriend, zoals met mijn buurman. Wie kent nog Leburton, Piet De Saeger of Jacques Santkin of Didier Donfut? Mijn studenten in elk geval niet. Ik denk aan een hoge pief bij het Riziv die straks met pensioen gaat en die de toekomst achterlaat die hij zo ingewikkeld gemaakt heeft dat men bijna geen opvolger voor hem dreigde te vinden. Hij bestaat straks niet meer, hij verdwijnt in het behang. Hij lijdt aan de welvaartsziekte van deze tijd: de zelfoverschatting.

Ik besluit dat ik woensdagavond mijn kleinkinderen verhalen ga vertellen over hun opa en oma, nu we hier nog zijn. Zoals mijn opa onuitwisbaar de verhalen over zijn belevenissen aan het front van 14-18 in mijn geheugen prentte. Zoals ik mijn oudere broer voor mij zie, ook al is die al meer dan een halve eeuw verdwenen. En dan besef ik dat ik, die over alles en nog wat een mening heb, gewoon blij ben dat ik leef. Dat het leven geen powerpointpresentatie is maar een verhaal dat nog niet af is. En dat dit misschien later ooit door iemand gelezen zal worden, op een quantumlaptop naar ik vermoed.

Weet u hoelang het zal duren voor u vergeten zal zijn?

Marc van Impe

 

bron: MediQuality

 

20:08 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

Post een commentaar