15 maart 2018

Meta-Analyses zijn vaak Medical Fake News


Ik krijg een bericht binnen : uit wetenschappelijk onderzoek zou blijken dat twee glazen wijn beter zijn dan een rondje lopen. Een niet onbelangrijke boodschap voor een jonge man als uw schrijver. Een en ander zou gebaseerd zijn op omvangrijk wetenschappelijk onderzoek. Het bericht is afkomstig van een e-mail adres ergens in Estland. Ik weet genoeg. Het doet me denken aan twee filosofen uit de 17de eeuw.

Aan de Amsterdamse Westermarkt 6 hangt een plaquette: ‘Quel autre pays où l'on puisse jouir d'une liberté si entière'. (In welk ander land kan men genieten van een zo totale vrijheid). De uitspraak is van René Descartes en hij hangt aan de gevel van het huis waar de Franse filosoof de zomer van 1634 doorbracht. De Portugese Joodse Amsterdammer Spinoza was toen 2. De oude en de jonge filosoof waren het over meerdere dingen oneens, zoals over de dualiteit van lichaam en geest, maar ook over fake nieuws. Zo debatteerden de twee filosofen over de vraag of mensen in staat zijn om vals nieuws gemakkelijk te identificeren.

Descartes geloofde optimistisch dat we over voldoende vermogen beschikten om valse informatie te herkennen. Spinoza zei dat we informatie in bulk opslaan en onze hersenen pas achteraf merken of iets vals of waar is. Dat systeem werkt prima, maar het zet de deur open voor verstrooidheid, voor vermoeidheid, voor andere dingen die ons misschien in de weg zitten.

Net zoals in het eerste geval, de dualiteit, verloor ook hier Spinoza het dispuut. Maar de afgelopen decennia hebben de Spinoza-adepten empirische ondersteuning gegeven.

Dagelijks wordt ik overstelpt met die vreselijke werkstukken die luisteren naar de naam meta-analyse. Ze testeren de redacties van alle media, de dagbladen en de tijdschriften. De doorsnee journalist weet het niet, maar veel gepubliceerde meta-analyses maken geen gebruik van wetenschappelijke methoden en leveren geen zinvolle bijdrage aan het medisch denken of de gezondheidszorg. Sommige wetenschappelijke tijdschriften weigeren alle meta-analyses, terwijl anderen er trots op zijn dat ze alleen het beste publiceren, terwijl nog andere blij zijn dat ze überhaupt wat te drukken hebben in een tijdperk waarin het aantal mogelijkheden om te publiceren het aantal valide wetenschappelijke observaties ver overtreft.

Wie de methodiek van de meta-analyse kritisch onderzoekt en de juiste normen en standaarden hanteert komt al snel tot de vaststelling dat er veel kaf onder het koren zit. Ondanks dergelijke kritische houding blijven de meta-analyses groeien, en moeten we ons afvragen wat hun werkelijke waarde is. Leveren ze echt een bijdrage? Officiële organisaties beschouwen de conclusies van een goed uitgevoerde meta-analyse van een beter bewijsniveau dan een goed uitgevoerde klinische proef. Dit kan onmogelijk waar zijn.

Veel artsen geloven onterecht dat er iets magisch is aan een meta-analyse. Een meta-analyse is niet meer dan een waarnemingsstudie, met dat belangrijk verschil dat de auteur geen origineel werk verricht. Iemand merkt gewoon op dat verschillende artikelen data bevatten die betrekking hebben op een gemeenschappelijk onderwerp en dat ze vergelijkbare patronen kunnen vertonen. Hoe kunnen die patronen worden beschreven? In het verleden werd de voorkeur gegeven aan een redactioneel verhaal, maar deze taak vergde inzicht in de details van elk proces en bereidheid. En inzicht kost tijd. Nu springt men naar conclusies. Dat leidt tot fake news. Ook in de wetenschap en geneeskunde.

Het kwalijke is, dat beleidsmakers eerder en liever fake news geloven dan de moeite doen om achter de ware feiten te komen.

Een glas wijn of twee 's avonds zal prima zijn, met een Tractatus van Benedictus de Spinoza erbij beloof ik u een goede nachtrust. Honderdmaal beter dan de zoveelste meta-analyse van een kwiet die het heeft over me, myself and I.

Marc van Impe


Bron: MediQuality

08:47 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

Post een commentaar