31 oktober 2017

Over de ars moriendi en een korrel zand


Ooit schreef ik sermoenen voor de Katholieke Omroep. Dat kwam zo: het waren de vroege jaren zeventig en ik was zo vermetel geweest om te scheiden en dat kostte me een rib uit mijn lijf. Echtscheiding was toen nog doodzonde en de rechter in eerste aanleg bestrafte dit met karig bezoekrecht en een zeer gulle alimentatieregeling.


Als jong journalist op de radio verdiende je in die jaren –evenmin als nu trouwens- een giga salaris. Wilde je toch in enige stijl overleven dan was er een schnabbel nodig. Ik was niet zo'n goede politieke ghostwriter, zo bleek al snel, evenmin was ik goed in het DJ spelen of presenteren van modeshows, dus moest er iets anders gevonden worden. De spoeling was dun: reclamespotjes inspreken kon niet want die waren er nog niet en vertaalwerk lag me niet.


Op een dag liep ik in de eindeloze gangen van het omroepcentrum een bebaarde onderpastoor van de Brusselse Onze-Lieve-Vrouw ter Finisterraekerk tegen het lijf. De brave man was verantwoordelijk voor Het Brandend Braambos, zoals het godsdienstig halfuurtje toen heette. We bleken allebei een voorliefde voor christelijke bieren te hebben en onder het genot van een monastiek brouwsel in een cafeetje in de schaduw van de omroeptoren, vertelde hij me hoezeer de katholieke omroep in een crisis verkeerde. Een wekelijks programma brengen was één zaak, het vullen met zinnig materiaal was iets anders. Zo werd ik die dag vaste tekstschrijver voor de KTRO.


In ruil voor een fiks bedrag schreef ik eenmaal per week een bezinningsmoment bij elkaar. Het thema werd bepaald door de Gregoriaanse kalender, de invulling lag in mijn fantasie en klavier. Rond 1 november was het tijd voor onze jaarlijkse dodenherdenking. Ik begon die week mijn ‘preek' met de volgende zinnen: "Wij zijn als een korrel zand op het strand van de beschaving, daar neergezet buiten onze wil, buiten onze macht. Dan komt er een golf en die overspoelt ons en sleurt ons mee in de oceaan. We worden afgezet op een nieuwe plek in het leven die we niet kennen, buiten onze wil, buiten onze macht. Zo werkt de Heer met de mens…" en dat vijf minuten lang.


Ik herinner me dat er in die uitzending een oudere dokter kwam praten over de ars moriendi, de kunst van het sterven, het moment dat de mens zich finaal overgeeft in de handen van zijn schepper. Er waren toen nog katholieke doktoors die meenden wat ze zegden. Met een sonore stem vertelde hij over dat opperste katholieke streven volgens Thomas à Kempis' De imitatione Christi: "... behoed ons voor een plotselinge dood opdat wij een waardig sterfbed zullen kennen".


En over de heidense Seneca die de optie koos van een zelfgekozen dood, wat het ergste wat men kon doen. "Een serieuze dokter zal nooit de prise uittrekken," zei hij. Het leven hing toen nog aan 220 volt. Dat er zand in zijn betoog zat was voor mij duidelijk. Maar hij hield van mijn preek en vroeg me achteraf of ik niet af en toe een overpeinzing wou schrijven voor een toenmalig christelijk geïnspireerde medische publicatie waarvan ik de titel al lang vergeten ben. Het is er éénmaal van gekomen. Ik heb er nooit meer wat van gehoord. Communicatie ging toen nog per brief of over de vaste lijn.


Ik moet daaraan denken nu het vuur van het euthanasiedebat weer opgerakeld wordt. Het katholiek halfuurtje bestaat al lang niet meer. De dokter van toen is al lang overgeleverd in de handen van zijn schepper. Het cafeetje bij de omroep is al lang dicht. En de radiojournalisten van vandaag zijn al lang niet meer getrouwd maar hebben een vriend of een partner en spellen hun relatie uit in de boekskes en weekendbijlagen van de kranten.


Als ik de plezante wil uithangen citeer ik wel eens uit die preek van toen. En dan lees ik deze ochtend in Trouw, in een interview met de regisseur Peter Greenaway, die de film 'De erfenis van Luther' draaide: "Als ieder van ons nu maar een zandkorrel zou kunnen toevoegen aan dat enorme strand dat we de beschaving noemen." Na zoveel jaren ben ik nog altijd in goed gezelschap.

Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

08:43 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

Post een commentaar