25 oktober 2017

De les van de cataractoperatie

Ik lig vorige week op een operatiestoel met een rubberen band om mijn hoofd. Zo dadelijk gaat de oude lens eruit en de kunstlens er in. Een banale cataractoperatie. Ik heb dit al eens meegemaakt en weet dus wat er komen zal.


Ik weet niet wat het ergste is: onwetend of wetend zijn. Het is mij eender: het is horror. Ik ben hoog sensitief als het om mijn ogen gaat. Ik verdraag normaal gezien zelfs niet dat er iemand met zijn vinger naar mijn oog wijst. Nu lig ik met het hoofd stevig in een schelp geklemd en ben overgeleverd in de handen van vreemden. Ik voel hoe ik een pilo-erectie krijg. Het helle licht schijnt in mijn opengespalkte oog. Dan gaan de haartjes in mijn nek rechtop staan.


Op dat moment zegt de assistente: "Stil liggen, anders gaat het nog langer duren en gaan we je pijn doen." Ik héb pijn! Gelukkig stroomt de sedatie in mijn arm. Ik geef me over, verlies het gevoel van tijd en denk plots dat ik door het oog van een naald kruip. Zelfhypnose werkt. Volgens mij neuriet de oftalmoloog terwijl je prutst aan mijn pupil een vers van Omar Khayyám: "Lampen die uitgaan, verwachtingen die aangestoken worden. De dageraad. Lampen die aangestoken worden, verwachtingen die doven. Nacht."


"Als ik zeg: denk niet aan een roze olifant, dan denk je er juist aan. Zo werkt het ook met pijn," zegt de Amerikaanse communicatiespecialist Elvira Lang in. Zij traint artsen in lichaamshouding en taalgebruik om de patiënt op zijn gemak te stellen en zo het herstel te bespoedigen. 'Matching' heet dat. Interventieradioloog dr. Elvira Lang was professor aan de Harvard Medical School, en is een wereldautoriteit op het gebied van empathisch gedrag in de geneeskunde. Zij leert ook (zelf)hypnose aan. Haar basisregel: 'Neem de lichaamshouding van de patiënt over.'


Ze geeft deze weken les in een Nederlands ziekenhuis in Deventer waar ze de artsen en verpleegkundigen via een rollenspel leert hun houding aan te passen, zodat deze overeenkomt met die van de patiënt. Deze techniek, 'matching', is een van de onderdelen van Comfort Talk die de specialisten van het Deventer Ziekenhuis leren om de patiënt op zijn gemak te stellen.


Uit Amerikaanse onderzoeken onder leiding van Lang blijkt dat Comfort Talk bij patiënten leidt tot minder pijn, minder stress en sneller herstel. Bovendien duurt de behandeling korter, missen minder patiënten afspraken en worden minder behandelingen vroegtijdig afgebroken. Het ziekenhuis kan hierdoor geld besparen. In Amerika was dit op een afdeling radiologie zo'n 300 euro per ingreep. In Nederland werden in het Deventer Ziekenhuis 36 specialisten van de kinderafdeling en van anesthesiologie/operatiekwartier getraind.


Het initiatief komt van Yvette Krol en Evelyn Schotborg, beiden klinisch psycholoog in het Deventer Ziekenhuis in De Volkskrant: 'Als een patiënt bijvoorbeeld met zijn armen gekruist voor je staat, kruis je als arts je armen ook. De patiënt voelt zich dan beter begrepen. Je kunt dan als arts de leiding weer overnemen door bijvoorbeeld voor te stellen om te gaan zitten.


Door je lichaamshouding goed af te stemmen op die van de patiënt, kun je uiteindelijk sneller overgaan tot behandeling.' De specialisten leren ook negatieve woorden te vermijden. Een zin als: 'Hier komt de prik, het kan even pijn doen', zorgt er juist voor dat je pijn ervaart. Krol: ‘Help de patiënt focussen op iets positiefs. Het is wel een omslag: vroeger dachten we dat we alles eerlijk moesten zeggen over mogelijke pijn en bijwerkingen. Maar je hoeft niet alles in te vullen, want ervaringen kunnen voor iedereen verschillend zijn. Je maakt patiënten zo onnodig bang.'


Ik lees het bewuste artikel toevallig in de relaxruimte waar we na de ingreep een kop koffie krijgen. Ik zie op een poster aan de muur dat het ziekenhuis zijn Niaz-waarmerk gehaald heeft. Wat goed, denk ik. Maar misschien zouden ze er beter aan doen om een cursus communicatie te volgen.


Naast mij een patiënt die net als ik zit bij te komen. De man heeft het moeilijk. "Als ge moet overgeven hebt ge hier een bakske," zegt de verpleegster. Lees ik toch wel net: 'Het kan zijn dat u zich na de operatie misselijk voelt. Hier is een bakje,' zegt u liever niet. Maar zeg beter: 'Als er iets is, druk op de bel, dan zullen we u zo goed mogelijk helpen.' De volgende scripts herken ik van zo-even: Liever niet: 'Ik ga nu het infuus aanprikken, dit kan even pijn doen.' Beter: 'Ik ga nu het infuus plaatsen. Het is fijn dat we iets hebben dat verdooft.' En ook liever niet: 'Het is belangrijk dat u niet beweegt.' Beter: 'Fijn dat u stil ligt, zo gaat het onderzoek sneller.'


Ik loop buiten en zie voor het eerst in 55 jaar de wereld achter glas. Ik heb het gevoel dat ik zonder ondergoed rondloop. Wie alleen kan zien wat het licht onthult, ziet en hoort eigenlijk niets, schreef Kahlil Gibran. Zo is het.


Marc van Impe

https://www.dz.nl/afdelingen/medische_psychologie/comfort...

 

Bron: MediQuality

19:39 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

Post een commentaar