04 april 2017

De dokter is geen tweede god


Het beroep van een dokter heeft een zekere fascinerende kwaliteit. Dat levert vaak goede televisie op. Op het scherm zie je hoe dr. House in de gelijknamige serie of dr. Ross in ER, regelmatig de regels aan hun laars lappen om de best mogelijke oplossing voor hun patiënten te krijgen. De werkelijkheid is echter anders. Daar zijn regels, afspraken en procedures die het medisch handelen leiden en soms, dat ook, beperken.


In de Ayurveda bestaat het gezegde "de dokter is de tweede god op aarde". Wie zich alwetend en God waant, mag acteren maar hoort niet in de geneeskunde thuis.


Ik mag het graag vergelijken met het verkeersreglement: meestal hou je je er aan, soms bega je (on)gewild een inbreuk. Er zijn natuurlijk weggebruikers die zich aan geen enkele regel storen. Die wanen zich de meester van de weg. Zij lijden aan een tunnelvisie. Meestal leidt die tunnelvisie vroeg of laat tot een crash, de ondergang. In de psychiatrie, de justitie en de politiek, maar ook in de wetenschap komt het fenomeen vaak voor. De tegenbewijzen zijn zonneklaar, maar de persoon met tunnelvisie wil noch kan dit inzien. De oorzaak kan onkunde zijn, onmogelijkheid of onwil. Hij construeert zijn eigen werkelijkheid.

In het dagelijkse leven kennen we allemaal wel iemand die altijd gelijk wil hebben. Waarom is het ene individu wel gevoelig voor tunnelvisie en het andere niet?


Tunnelvisie is eigenlijk opportunisme van onze hersenen. Onze hersenen kunnen maar een bepaalde hoeveelheid informatie aan. Om te verhinderen dat ze overbelast geraken, wordt meestal alleen de belangrijke informatie uitgefilterd en onthouden. De onbelangrijke informatie verdwijnt niet maar wordt naar de achtergrond verschoven. Tot zover is er niets aan de hand. De kritieke omslagmoment komt op het ogenblik dat eerdere vermoedens geconfronteerd worden met die nieuwe informatie die deze vermoedens bevestigen.


Op dat ogenblik heeft men al snel de neiging om deze waarnemingen al snel voor juist aan te nemen. De hersenen ‘redeneren' dat hierdoor een probleem sneller opgelost is en dat het denksysteem niet meer belast hoeft te worden. Tot blijkt dat de aanname fout was. Het zal voor sommige mensen zeer moeilijk zijn om hun denkfout toe te geven. Een ingenomen standpunt is bijna niet meer terug te draaien. Die mensen zullen liever zwijgen dan de fout alsnog toegeven.


Tunnelvisie is dus geen bewuste keuze maar een onbewust mechanisme van de hersenen. En het proberen te onderdrukken van tunnelvisie heeft vaak een averechts effect: mensen zijn dan nog meer geneigd zich te gaan richten op hun eigen standpunt.


In de politiek is tunnelvisie een courant verschijnsel. Politici kunnen een mening of denkwijze hebben waarvan ze overtuigd zijn dat deze goed is voor de samenleving. Vaak wordt deze mening uiteindelijk omgezet in daden. Zelfs wanneer achteraf blijkt dat dit project helemaal niet goed is voor de samenleving, wordt dit toch doorgezet. Enerzijds omdat het project al gestart is en men deze niet meer terug kan of wil draaien, anderzijds omdat men de eigen fouten niet durft of wil toegeven. In de politiek is het heel moeilijk om tunnelvisie te doorbreken.


Politici die aan de macht zijn verzwijgen hun fouten liever. Eerder genomen besluiten worden terug gedraaid of herzien zonder dat hierover gesproken wordt. Een mooi voorbeeld uit ons recent politiek verleden is het Zilverfonds. De toenmalige minister van Financiën wist bewust of onbewust dat hij fout zat. Maar hij drukte zijn wet door het parlement. En parlementsleden zijn ook maar mensen en zijn dus eerder geneigd een goed maar gelogen verhaal te geloven, dan een juist maar slecht verteld verhaal te geloven. Politici maken hier dankbaar misbruik van.


Universiteiten werken net als de politiek. Het gaat natuurlijk in de eerste plaats om de wetenschap, maar ook om ego's, macht, prestige en budgetten die dat allemaal waar moeten maken, en net als in het parlement zijn het niet altijd de primi inter pares die gekozen worden maar de handigste, de leepste en de meest populaire figuren die het tot professor schoppen. Als die dan aan tunnelvisie gaan lijden, is de boot aan.


Marc van Impe

 

Bron: MediQuality

12:00 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

De commentaren zijn gesloten.