02 september 2016

Prof. Lieven Annemans: de dieven moeten eruit

Als je een lunchafspraak hebt met Lieven Annemans dan heb je geen tijd om te eten. Het gesprek met deze professor is een aaneenschakeling van ideeën, anekdotes, nuanceringen en nieuwe gedachtenpistes. De voorbije vijftien jaar heeft deze onorthodoxe gezondheidseconoom een curriculum en een bibliografie opgebouwd die niemand in dit land evenaart. Daarmee is hij in het gezondheidsdebat incontournable geworden, zoals de Franstaligen dat zo elegant weten te zeggen. Aanleiding voor het gesprek is zijn jongste boek dat de toepasselijke titel draagt 'Je geld of je leven, in de gezondheidszorg'.

Het is een stukje vakliteratuur dat ik ieder van u van harte wil aanraden. Ik hoop alleen maar dat er snel een Franse vertaling zal volgen. Lieven Annemans is hoogleraar in de Gezondheidseconomie aan de Ugent. Hij was gedurende 8 jaar voorzitter van de Vlaamse Gezondheidsraad en is erevoorzitter van de internationale vereniging voor farma-economie. Hij is laureaat van de Belgische Francqui Leerstoel en adviseerde het kabinet Volksgezondheid van Frank Vandenbroucke. In zijn vorige boek De prijs van uw gezondheid stelde hij een hervormingsplan van onze volksgezondheid voor dat uit tien pijlers bestaat. Daarin demonstreerde hij aan de hand van praktijkvoorbeelden hoe men in het verleden weliswaar bespaarde op de uitgaven maar ook dat dit vaak gebeurde ten koste van de kwaliteit van de zorg.

De ziekenfondsen waren daar niet gelukkig mee. De ambtenarij beet op zijn sjiek. Annemans: " Bij het kabinet De Block heeft men dat boek goed gelezen." De professor is content: "Deze minister bewijst dat het anders kan, haar aanpak is niet politiek of ideologisch maar pragmatisch. We zijn op de goede weg. Maar we zijn er nog niet. Daarom schreef ik Je geld of je leven."

Annemans maakt beelden van reële situaties . Geen academische zinnenbrouwerij maar gewone mensentaal. Dat is zijn sterkte. "Je vorige boek was een handleiding voor politici," zeg ik, "dit boek is een vragengids voor de volksvertegenwoordiging. Wie voor de verandering eens een interessante vraag wil stellen in de Kamer vindt hier volop inspiratie." Hij is het met mij eens. Annemans beschrijft hoe hij op onwaarschijnlijke situaties gestoten is. Hoe de cenakels functioneren waar de beslissingen –soms over leven en dood van de patiënt- genomen worden. "Ik heb moeten vaststellen dat meestal één figuur het hoge woord voert, de rest van het comité volgt. Laat staan dat er kritische vragen gesteld worden."

Als je dan al weet wat soms de wankele wetenschappelijke basis is waarop die beslissingen genomen worden, dan begin je te begrijpen waarom anomalieën bestaan. "We hebben nood aan een public appeal," zegt Annemans. "Laten we beginnen met de beslissingen rond het al dan niet terugbetalen van nieuwe onderzoeken, preventieve acties of behandelingen openbaar te maken. Het is voor de gewone burger vandaag absoluut niet duidelijk op basis waarvan men zulke beslissingen neemt.

De notulen van die vergaderingen moeten toegankelijk zijn zodat de burger weet waarom en hoe een beslissing tot stand komt. De wet op de openbaarheid van bestuur voorziet daarin. Ze zullen dan wel tweemaal nadenken in plaats dat ze zich er zomaar vanaf kunnen maken." Annemans verguist de ambtenaar niet. "Integendeel, er zijn duizenden mensen die hun opdracht naar best vermogen invullen. Maar er zijn ook de seingevers van de koers, geef ze een lint om de arm en een spiegelei en ze verworden tot de tergende controleur die alles stillegt als zijn arm dat wil. Dan zijn ze echt een commissielid in de slechtste zin van het woord." Maar ook de medische stand krijgt ervan langs.

"De uitwassen, de fraudeurs, die moeten weggesnoeid worden, zoals de dieven van een tomatenplant," zegt Annemans, " de ervaren tuinder knipt die dieven weg. Zo moet het ook in de geneeskunde. Geen kwaad woord over de tienduizenden artsen, tandartsen, apothekers, verpleegkundigen, kinesisten, psychologen en andere gezondheidswerkers die dagelijks voor honderdduizenden patiënten zorgen, hen bijstaan, hen soms een nieuw leven geven. Elke dag worden er in onze gezondheidszorg prachtige resultaten behaald, en elke dag staan al die gezondheidswerkers klaar om nieuwe wonderen te verrichten.

Het lijkt een beetje ondankbaar om dan een boek te schrijven waarin alleen maar verhalen staan over wat er fout gaat. Maar dit boek moest er komen, vond ik. Excellente zorg, zowel preventief als genezend, moet er zijn voor iedereen. Het is een fundamenteel recht. En iedereen heeft ook het recht om te weten en te begrijpen welke beslissingen er met het geld van de ziekteverzekering worden genomen en waarom. Want het geld van de ziekteverzekering, dat is ons geld. Tegen de fraude is een veel hardere aanpak nodig. Om te beginnen met een meldpunt waar mensen verdachte financiële praktijken aan het licht kunnen brengen. Zo'n meldpunt mag niet enkel via een website bereikbaar zijn.

Er moet ook een eenvoudig telefoonnummer komen. En naast de pure fraude zal de overconsumptie er ook aan moeten geloven. Het ziekenhuis van de toekomst gaat resoluut voor kwaliteit en houdt zich niet meer bezig met financiële achterkamerpraktijken om de omzet te maximaliseren. Ziekenhuizen mogen enkel nog die zorg aanbieden waarin ze het meest bekwaam zijn. Onnodige behandelingen en opnames zijn uit den boze. Het geld dat we daardoor kunnen recupereren, moeten we dan gebruiken voor meer preventie en nieuwe technieken en behandelingen – áls die hun geld waard zijn."

Annemans' sterk analytisch vermogen, zijn kennis van zaken, zijn no nonsens aanpak en zijn flair maken hem tot een auteur waaraan men niet voorbij kan gaan. Het enige wat ik in zijn verhaal mis is een hoofdstuk over patient empowerment. Het gaat in de gezondheidszorg niet alleen om geld, maar ook om data en dus om privacy. Sommigen hadden misschien gehoopt dat het bij dit boek zou blijven. Hier ligt een onderwerp voor een volgend werkstuk klaar. De lunch is over. Het is bij een koffie en een glas gebleven. Annemans is al weer onderweg naar een volgende afspraak.

Marc van Impe

Bron: MediQuality

 

15:33 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

De commentaren zijn gesloten.