26 februari 2013

Eeen zieke geest in een gezond lichaam, dixit Christine Van Broeckhoven

 

De verzorgingstehuizen zitten er vol van: oude maar ijzersterke lichamen met daarin een geest die met flarden amper aan elkaar hangt. Ze worden elke dag ouder, en elke dag neemt de aftakeling toe. Het geheugen verdwijnt, de kennis verdampt, er blijft woordeloze emotie, woede soms, zelfs geen plaats meer voor verdriet. Dementerend het einde  tegemoet, dat steeds verder lijkt te wijken. En blijkbaar niemand die daar nog wat wil aan doen.  Dementie is niet cool. Dat blijkt uit de cijfers: er wordt 26 keer meer geïnvesteerd in kankeronderzoek dan in onderzoek naar dementie. En 14 keer meer in de strijd tegen hart- en vaatziekten. De markt is nochtans gigantisch. Alleen al in België zijn vandaag naar schatting 200.000 mensen getroffen door dementie, in 2050 zullen dat er meer dan 350.000 zijn. Ik zou dan honderd zijn en hopelijk niet langer dement. Als er ergens stimuli zouden moeten uitgedeeld worden, dan hier. Waarom voert de EU geen notionele interestaftrek in op het onderzoek naar een medicijn tegen alzheimer? Want als het van de industrie alleen afhangt zal het nog lang duren. De resultaten van het onderzoek zijn immers teleurstellend: dit jaar faalde een studie met het medicijn Dimebon van Pfizer. In augustus haalde Solanezumab van Eli Lilly de finish niet. "De jongste vijf jaar zijn alle experimenten met veelbelovende nieuwe medicijnen in de laatste rechte lijn mislukt", zegt  Christine Van Broeckhoven. "Nu gebeurt wat we al langer vreesden: de farmareuzen stoppen hun alzheimeronderzoek in de koelkast.” Iets om over na te denken. Nu het nog kan.
Marc van Impe

11:40 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

24 februari 2013

De kunst van het slecht nieuws

Het is de tijd van het slechte nieuws. Voorjaar: of ze vallen als vliegen of ze staan op hun benen te trillen. Mijn kennissen, collega’s van ooit geleden, mijn verre familie. En ik word er wel mee geconfronteerd. Meer dan de anderen. Die krijgen een glas wijn, een whisky, een flard roddel. Ik krijg de vragen. Want ik heb toch een geleerde vrouw wiens kennis op mij moet afstralen? De vraag is  hoeveel eerlijkheid er gewenst is tijdens die slechtnieuwsgesprekken. Ik hoef niet meneer madam de  doktoor te zijn om te weten wanneer geen genezing meer mogelijk is. Ik hoef daarvoor geen  supersnel analysetraject. Sommige dingen zijn zo meteen duidelijk, hier is geen genezing meer mogelijk, er zijn uitzaaiingen op afstand: in de botten, de lever of in de longen. Raar dat de artsen dan in verkleinwoordjes gaan spreken. Dat wordt niet geapprecieerd. Patiënten willen meer weten wat kan en niet langer kan. Wat aan de orde moet komen is wat er nog wel mogelijk is en tegen welke 'prijs'. Wat me de voorbije jaren steeds vaker treft is dat de patiënt wil weten wat de gemiddelde overlevingswinst is met de voorgestelde chemotherapie, vergeleken met enkel palliatieve zorg. Vaak gaat het over een paar weken, een maand of twee, hooguit. Zoals ergens een arts  schreef: 'Ik denk erover om de overlevingswinst in uren uit te gaan drukken, dan klinkt het tenminste wat langer'. Dat vind ik een zinnige gedachte, bedenk ik, terwijl ik een mooi papiertje zoek voor weer eens een fles die uit mijn kelder naar een doodzieke medemens verhuist. Want het is weer zover. Een man, 58, Europees ambtenaar, 40 packyears tabak er doorheen gejaagd. Drie jaar geleden gestopt met roken. Sappen en groenten en vezels en sport. Groot longcarninoom, uitzaaiingen in een rib en in de bekkenkam.  2 kinderen van 28 en 20 jaar. Net opa geworden. Had nog een leuke vakantie gepland. Straks alles kwijt.  Ongeloof, woede, oneerlijk behandeld, wil second opinion. Hij vraagt: “Maar ik word toch wel beter?” Zijn vrouw had gebeld: “Wil je hem asjeblief geen hoop meer geven? Geef hem rust.” Dan vertel ik  een verhaal.
Marc van Impe

Over Diagnose stellen en slecht nieuws brengen geeft Prof. Dr. F. Eyskens, van het UZ Antwerpen, een lezing op de BOKS Info dag  op 2 maart. De uitnodiging vindt u hierbij.

09:55 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)

21 februari 2013

De fabel van gezond eten

Wat is het verschil tussen een achtbare academicus en een creationist?  Lijkt de vraag u absurd? Lees dan even volgend  verhaal. Ik moest hier aan denken toen de discussie over de voedingspiramide losbarstte. Zelden zoveel emotionele nonsens bij elkaar gelezen. Maar dat is normaal. Als een oud geloof wordt aangevallen, gaan de kardinalen en pausen met alle macht in het verweer. De ketter moet de brandstapel op! Na eerst de tong te zijn uitgerukt, alle vingertjes gebroken, de ingewanden deskundig verwijderd en vervolgens gewurgd. Alleen blijkt achteraf telkens weer dat de ketter dichter bij de waarheid zat dan de orthodoxe dogmatici. Zeggen de namen Richard Peto en Richard Doll u iets?  Dertig jaar geleden verzamelden deze briljante onderzoekers uit Oxford in één publicatie alles wat er bekend was over de oorzaken van kanker. Ze concludeerden ze dat maar liefst 35 procent van alle kankers voorkomen konden worden als men maar gezond zou eten. Klinkt goed en zoals te verwachten was de overheid hier gelijk voor te vinden. De reden was -zoals dat vaak gaat- minder wetenschappelijk. Gezond eten kost de overheid niets. Wie niet gezond eet krijgt maar kanker: eigen schuld, dikke bult.  Dat de hele theorie zeer onzeker was en dat je een hele rij etenswaren moest nuttigen, vergat men graag. Nu was Doll wel een autoriteit. Was hij niet de man die zijn hele carrière besteed had aan een zoektocht naar de oorzaak van longkanker en hij had tegen alle verzet in bewezen dat sigaretten de schuldige waren. Het foute principe huldigend dat wie eenmaal gelijk had wel altijd de waarheid in pacht zou hebben, werd de Doll-Peto theorie tot staatsgodsdienst verheven. Vooral caroteen zou zaligmakend zijn.  Tot een paar jaar later een eerste Fins dubbelblind onderzoek op 29.000 sigarettenrokers bewees dat caroteen tot niet minder maar meer kanker leidde. Een daarop volgende Amerikaanse studie bevestigde deze uitkomst. Er werden andere vitamines en mineralen getest. Honderden wetenschappers maakten er hun carrière mee, En tientallen miljoenen dollars en tien jaar later was de conclusie onontkoombaar: niets hielp. Geen ramp en al evenmin uitzonderlijk. Het meeste onderzoek levert niets op. Dat is nu eenmaal eigen aan onderzoek. Ondertussen weten we dat we extra argwanend moeten zijn tegenover onderzoek dat zogenaamd logische of politiek goed klinkende stellingen  bevestigt. Maar wat volgde was klassiek: de theorie van Doll en Peto klopte, alleen wisten we niet waarom.  In fruit en groenten zitten nu eenmaal zoveel combinaties van grote aantallen stofjes en we zullen nooit weten hoe die kanker voorkomen. Dat is de gelijkenis met de creationist die gelooft dat God zesduizend jaar geleden de aarde schiep en die voor ieder bewijs van het tegendeel een antwoord heeft. Ik geloof meer in echte bewezen wetenschap: dat vaccinatie tegen HPV werkt, dat je zuinig moet zijn met straling, dat zware metalen niet zo best voor ons zijn, en  helaas dat bier en wijn, mits in te grote mate gebruikt, kankerverwekkend zijn. net zoals Ardense ham en ander rookvlees. Dokter Kris Verburgh krijgt van mij dus het voordeel van de twijfel. Ik hou even weinig  van orthodoxe dogmatici als van creationisten. Ik eet graag worteltjes, caroteen weet u wel, maar niet op een religieuze manier.  Ook al spreekt een Vlaams minister zich ex cathedra tegen de voedselzandloper uit.
Marc van Impe

07:59 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)