07 december 2012

Een intellectuele polypil

 

Boeken over geluk. Boeken over geloven in jezelf. Boeken over hoe je mentaal gezonder wordt. Boeken over zingeving. Boeken over afscheid nemen. Boeken over verlies. Alsof je door een boek te kopen de vlekken uit je bestaan kunt wassen. Positief denken is mega business geworden. En wees gerust, niet u maar de auteur en de uitgever worden er beter van. Het is een soort voorspoedevangelie zoals dat sinds de jaren zeventig gepredikt wordt op de zogenaamde seminars voor zakenlieden en kaderleden met teveel geld en tijd. De priesters en predikers zijn vervangen door zelfverklaarde coaches die je zouden moeten inspireren maar eigenlijk volleerde aflatenverkopers zijn.  Sommige mensen hebben de onverklaarbare neiging  om in toverdoosjes te geloven: een magische oplossing die op recept verkrijgbaar is en die alles beter maakt. Positief denken is het wondermiddel dat orde schept in de chaos van het dagelijkse bestaan. Je kan net zo goed geloven in de fabels van de Kerstman, de polypil of de vlaktaks als zaligmakend middel.  
Het is eigenlijk een heel eng soort socialistisch denken, een geloven in de maakbaarheid van de wereld en dat tegen beter weten in.  Als je maar positief denkt, als me hard genoeg wil dan krijg je het ook. Eigenlijk een heel materialistische ingesteldheid. Het is dit soort denken dat  leidt tot rampen als de hypotheekcrisis: mensen gaan engagementen aan die ze nooit zullen kunnen nakomen. Bankiers geven krediet tegen beter weten en speculeren op een meerwaarde die er nooit komt. Positief denken  ontslaat je ook van elke verantwoordelijkheid tegenover de medemens. Wie geen succes heeft, heeft dat aan zichzelf te danken: niet positief genoeg gedacht. Niet genoeg geloofd in je eigen succes.  Of het verkeerde boek gekocht. Dat ziekenfondsen dit soort denken gaan promoten is misdadig. Magisch-positief denken?  Ik heb het nu wel gehad. Ik hou het bij de filosoof Robert Zimmerman die zei: Wanneer je denkt dat je alles al verloren hebt, ontdek je dat er altijd nog meer is wat je kunt verliezen. Dit indachtig, kom je elke teleurstelling te boven. Overigens, vraagt mijn kleindochter, Sinterklaas, komt die wel dit jaar?  Marc van Impe

22:41 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (1)

02 december 2012

Contaminatie

Nu de boekenbeurs weer achter de rug is valt het op dat we overspoeld worden met ‘wetenschappelijke’ bestsellers die ons een beter leven aanpraten. Niet toevallig zijn die artsen die de weg naar de uitgever gevonden hebben en die graag in de media allerlei statements afleggen inzake gezondheidszorg en -beleid, zelden of nooit aanwezig op gerespecteerde wetenschappelijke fora.  Hun publicaties situeren zich vooral in de lokale medische vakpers, en halen hoogstzelden de internationale wetenschappelijke vakbladen. Dat compenseren ze echter door in de populaire gezondheidspers en bij niet wetenschappelijke uitgevers makkelijk toegankelijke werken te publiceren die relatief hoge oplagecijfers halen en dan ook wel eens aangehaald worden in juridische en verzekeringstechnische discussies. Het is echter moeilijk hun ongelijk te doen aanvaarden, want hun uitspraken zijn overheid en verzekeringsindustrie welgevallig. Omdat hun publicaties zo simpel geschreven zijn – terwijl iedereen weet dat wetenschap  niet altijd even simpel is-  krijgen ze makkelijk toegang tot beleidsmakers zoals ministers en al dan niet publieke verzekeringsinstellingen. Ze krijgen dan ook zitting in instellingen zoals de Hoge Gezondheidsraad. Merkwaardig is dat ze deze functie gebruiken als verkoopsargument en bewijs van hun autoriteit. Echte wetenschappers verwijzen zelden of nooit naar hun extra-universitaire functies. Het zijn hun wetenschappelijke onderzoeksresultaten die de argumenten zijn van hun stelling. Je zal echter in dit land maar geplaagd worden door de zelfverklaarde specialisten die moeten beslissen of je al dan niet aan budget krijgt om je onderzoek verder te zetten. “Het spijt me, ik heb me vergist,” zal je zo’n specialist nooit horen zeggen als blijkt dat hij ongelijk heeft. Liever nog sluiten ze zich achteraan bij de goede rij aan, om zich daarna opnieuw naar voor te dringen. Daarbij aarzelen ze niet om gebruik te maken van nep-termen en neologismen. Wetenschappelijke woordcontaminatie, wat staat voor vervuiling, is een techniek die ze perfect beheersen.
Marc van Impe

16:52 Gepost door Marc van Impe | Permalink | Commentaren (0)